Samenvatting: Pak, D. (2008). Vlekkeloos Nederlands
H1
Jij of je achter de persoonsvorm
§ Als jij achter de persoonsvorm staat, schrijf je alleen de ik-vorm.
o Werk jij ’s avonds voor hem?
o Maak jij dit goed?
o Vind jij dit een goede oplossing?
o Word jij door hem gebeld?
§ Wanneer je ‘je’ niet kan vervangen door ‘jij’ maar wel door ‘jouw’ dan dt.
o Vindt je vader dit goed. (vindt jouw vader)
§ Maar als ‘je’ achter de persoonsvorm ‘jij’ betekent, dan ik-vorm
Verleden tijd
§ Ik-vorm + te
§ Ik-vorm + de
§ ’t exkofschip
o je schrijft te(n) achter de ik-vorm als de laatste letter van de stam op een medeklinker uit
het ’t exkofschip of op een Engelse sisklank eindigt (sh).
o Eindigt de stam op een andere letter dan schrijf je de(n) achter de ik vorm.
Het voltooid deelwoord
§ Als het werkwoord in de betreffende zin niet van tijd kan veranderen, is het geen persoonsvorm. Je
moet dan vast gaan stellen welke werkwoordsvorm het wel is.
o Voltooid deelwoord (gelopen)
o Tegenwoordig deelwoord (lopend
o Infinitief/hele werkwoord (ik ga lopen)
o Bijvoeglijk naamwoord (de gelopen kilometers)
§ Voltooid deelwoord: het geeft aan dat het klaar is, het kan niet van tijd veranderen, meestal
hulpwerkwoord als hebben, zijn of worden bij. Begint vaak met ‘ge’.
o Guido heeft gebeld
o Rachid is geslaagd
o Zij heeft geld gestort.
§ Eindigt het voltooid deelwoord op en dan schrijf je en (wij hebben heel hard gelachen)
§ Eindigt het voltooid deelwoord op een t-klank, dan moet je er een e achter zetten om vast te stellen
of je dan een d of t hoort.
o Hij heeft het verhaal verteld (vertelde)
o Zij heeft de haartjes van de baby geknipt (geknipte)
§ Weet je het niet, dan kijken naar laatste letter met ’t exkofschip.
Infinitief/ hele werkwoord
§ Als een werkwoord in een zin geen persoonsvorm is en ook geen voltooid deelwoord, maar wel op
‘en’ of ‘n’ eindigt, te maken met infinitief.
o Wij moesten op de bus wachten. (wachten kun je niet in verledentijd zetten, dus dan met
lopen. Wij moeten op de bus lopen. Wij moesten op de bus lopen, verandert niet dus dan
wachten.
Bijvoeglijk naamwoord
§ Het zegt iets over zelfstandig naamwoord
o Zij hebben een mooi huis
o Dat mooie huis is verkocht.
o Het verlichte plafond
o Het afgebrande huis.
, § Na ‘te’ altijd het hele werkwoord schrijven
o De te betalen rekening
o De te beantwoorden brief
Tegenwoordig deelwoord
§ Het voltooid deelwoord houdt in dat iets voltooid is. Het tegenwoordig deelwoord houdt in dat iets
aan de gang is
o Lopend gaan zij naar school
o Schreeuwend kwam de heer Van Vossen binnen.
§ Het tegenwoordig deelwoord bestaat uit het hele werkwoord +d of +de
Gebiedende wijs
§ Het werkwoord in de volgende zinnen staat in de gebiedende wijs. Er is dan sprake van een
opdracht of een bevel
o Doe de deur dicht
o Loop niet te snel.
§ Je gebruikt geen onderwerp.
§ Gebiedende wijs alleen ik-vorm.
De aanvoegende wijs
§ Met de aanvoegende wijs kun je bijvoorbeeld een wens of aansporing uitdrukken
o Lang leve de koningin
o Men neme 100 gram boter.
§ ‘n’ van hele werkwoord halen.
Het zelfstandig naamwoord
§ Als je het lidwoord ‘het’ voor het infinitief kunt zetten, heb je te maken met een zelfstandig
naamwoord. Je schrijft dan het hele werkwoord op
o Sporten doet hij graag
o Het sporten doet hij graag.
Leenwoord
§ Leenwoord uit andere taal: interviewen, scoren, faxen.
H1
Jij of je achter de persoonsvorm
§ Als jij achter de persoonsvorm staat, schrijf je alleen de ik-vorm.
o Werk jij ’s avonds voor hem?
o Maak jij dit goed?
o Vind jij dit een goede oplossing?
o Word jij door hem gebeld?
§ Wanneer je ‘je’ niet kan vervangen door ‘jij’ maar wel door ‘jouw’ dan dt.
o Vindt je vader dit goed. (vindt jouw vader)
§ Maar als ‘je’ achter de persoonsvorm ‘jij’ betekent, dan ik-vorm
Verleden tijd
§ Ik-vorm + te
§ Ik-vorm + de
§ ’t exkofschip
o je schrijft te(n) achter de ik-vorm als de laatste letter van de stam op een medeklinker uit
het ’t exkofschip of op een Engelse sisklank eindigt (sh).
o Eindigt de stam op een andere letter dan schrijf je de(n) achter de ik vorm.
Het voltooid deelwoord
§ Als het werkwoord in de betreffende zin niet van tijd kan veranderen, is het geen persoonsvorm. Je
moet dan vast gaan stellen welke werkwoordsvorm het wel is.
o Voltooid deelwoord (gelopen)
o Tegenwoordig deelwoord (lopend
o Infinitief/hele werkwoord (ik ga lopen)
o Bijvoeglijk naamwoord (de gelopen kilometers)
§ Voltooid deelwoord: het geeft aan dat het klaar is, het kan niet van tijd veranderen, meestal
hulpwerkwoord als hebben, zijn of worden bij. Begint vaak met ‘ge’.
o Guido heeft gebeld
o Rachid is geslaagd
o Zij heeft geld gestort.
§ Eindigt het voltooid deelwoord op en dan schrijf je en (wij hebben heel hard gelachen)
§ Eindigt het voltooid deelwoord op een t-klank, dan moet je er een e achter zetten om vast te stellen
of je dan een d of t hoort.
o Hij heeft het verhaal verteld (vertelde)
o Zij heeft de haartjes van de baby geknipt (geknipte)
§ Weet je het niet, dan kijken naar laatste letter met ’t exkofschip.
Infinitief/ hele werkwoord
§ Als een werkwoord in een zin geen persoonsvorm is en ook geen voltooid deelwoord, maar wel op
‘en’ of ‘n’ eindigt, te maken met infinitief.
o Wij moesten op de bus wachten. (wachten kun je niet in verledentijd zetten, dus dan met
lopen. Wij moeten op de bus lopen. Wij moesten op de bus lopen, verandert niet dus dan
wachten.
Bijvoeglijk naamwoord
§ Het zegt iets over zelfstandig naamwoord
o Zij hebben een mooi huis
o Dat mooie huis is verkocht.
o Het verlichte plafond
o Het afgebrande huis.
, § Na ‘te’ altijd het hele werkwoord schrijven
o De te betalen rekening
o De te beantwoorden brief
Tegenwoordig deelwoord
§ Het voltooid deelwoord houdt in dat iets voltooid is. Het tegenwoordig deelwoord houdt in dat iets
aan de gang is
o Lopend gaan zij naar school
o Schreeuwend kwam de heer Van Vossen binnen.
§ Het tegenwoordig deelwoord bestaat uit het hele werkwoord +d of +de
Gebiedende wijs
§ Het werkwoord in de volgende zinnen staat in de gebiedende wijs. Er is dan sprake van een
opdracht of een bevel
o Doe de deur dicht
o Loop niet te snel.
§ Je gebruikt geen onderwerp.
§ Gebiedende wijs alleen ik-vorm.
De aanvoegende wijs
§ Met de aanvoegende wijs kun je bijvoorbeeld een wens of aansporing uitdrukken
o Lang leve de koningin
o Men neme 100 gram boter.
§ ‘n’ van hele werkwoord halen.
Het zelfstandig naamwoord
§ Als je het lidwoord ‘het’ voor het infinitief kunt zetten, heb je te maken met een zelfstandig
naamwoord. Je schrijft dan het hele werkwoord op
o Sporten doet hij graag
o Het sporten doet hij graag.
Leenwoord
§ Leenwoord uit andere taal: interviewen, scoren, faxen.
