Sociale psychologie
Hoofdstuk 4 Contact en communicatie
Wat zijn belangrijke factoren voor contact?
1) Mensen voel zich vooral aangetrokken tot mensen die op hen lijken in uiterlijk, persoonlijkheid
en hobby’s etc (voor hen belangrijke zaken)
Similarity-attraction-hypothese = aantrekkingskracht van gelijkheid
Gelijken zijn aantrekkelijk omdat een gelijke de ideeën van mensen over zichzelf en de wereld
bevestigen.
Attraction-similarity-hypothese = omgekeerde, attractie leidt tot het idee van meer gelijkheid
dan werkelijk het geval
2) Nabijheid
Mere exposure-e ect = naarmate mensen een onbekende vaker zien of tegenkomen, gaan ze
diegene aardiger vinden. Geld ook voor objecten.
3) Zelfonthulling
Zelfonthulling = persoonlijke informatie uitwisselen, belangrijk om een band op te bouwen
Dit moet wel wederzijds zijn
Reciprocity of liking-e ect = het idee dat iemand anders je aardig vindt zorgt ervoor dat je die
ander ook aardig gaat vinden
—> zelfonthulling versterkt dit
Communicatie = dat gedrag van mensen dat als doel heeft om een boodschap uit te wisselen
tussen twee of meer personen.
Verbale communicatie = gaat om de woorden die mensen uitspreken om hun boodschap over te
brengen
Non-verbale communicatie (lichaamstaal) = wat mensen overbrengen door signalen van hun
lichaam
Altruïstische leugen = leugen wordt gemaakt in het belang van een ander
Tijdens het coderen en decoderen van informatie kunnen makkelijk onduidelijkheden optreden
--> doordat het plaatsvindt in bepaalde context (zowel binnen als buiten het persoon)
- fysieke factoren
Bijvoorbeeld de situatie, luidruchtige omgeving
- psychologische factoren
Bijvoorbeeld neiging van interpeteren, intro/extraversie
- sociale factoren
Bijvoorbeeld relatie en vertrouwen met de ander
Boodschap bestaat uit inhoudelijk (de woorden) en relationeel aspect (de intentie van
emotionele opvatting)
Metacommunicatie = communicatie over communicatie
Therapeutische metacommunicatie:
- niet te vroeg in het gesprek
- niet te direct (ik heb de indruk dat...)
ff ff
,Communicatiestrategien:
1. Convergentie
Zender past (vaak zonder door te hebben) zijn manier van communiceren aan op die van de
ontvanger.
--> behoefte aan goedkeuring van de ontvanger en beter begrijpen
Communicatie wordt als meest prettig ervaren als er sprake is van gezamenlijke convergentie
Asymmetrische convergentie = een van de twee convergeert
2. Divergentie
Zender benadrukt onderlinge verschillen
--> behoefte om verschillen te laten zien, zorgt vaak voor negatieve gevoelens
3. Maintenance
Zender houdt vast aan zijn manier van communiceren
Mensen reageren vaak automatisch in een gesprek.
De Roos van Leary theorie heeft 2 dimensies:
1. Samen-tegendimensie
Samen = bereidheid om samen te werken
Tegen = onafhankelijk en wantrouwend
2. Boven-onderdimensie
Boven = dominant gedrag
Onder = volgend
Cultuur verschillen
F-cultuur = jnmazige cultuur
--> Hier zijn gedetailleerde gedragsregels
In F-culturen wordt veel indirecter gecommuniceerd
G-cultuur = grofmazige cultuur
--> algemene regels en veel individuele vrijheid
In G-culturen communiceren mensen vrij direct
Verschillen in communicatie treden o.a op bij:
- de betekenis van ja en nee
- geven en ontvangen van kritiek
- eerst kletsen, dan zaken
- verschillen in lichaamstaal
Theory of Mind (ToM) = begrip van inzicht in de emoties, gedachten en andere mentale
processen bij het zelf en anderen en de gevolgen daarvan voor het gedrag
Opdrachten:
fi
, Hoofdstuk 5 Verschillende soorten relaties en hun processen
Relatie = als mensen meerdere keren contact met eenzelfde persoon hebben, waarbij dat contact
wederzijds is
Liefde vanuit evolutionair-psychologisch perspectief —> grotere kans op overleving
Triangulaire theorie van liefde
Drie componenten van liefde:
1. Passie
Gevoelens van verliefdheid en seksuele aantrekkingskracht
2. Intimiteit
Gevoel van verbondenheid en vertrouwdheid
3. Commitment
Intentie om de onderlinge band voort te zetten
—> alles ervaren = volledige (consummate) liefde
Liefde vervult need to belong
Sociale uitwisselingstheorie = mensen willen graag iets terugdoen voor wat ze ontvangen
Gehechtheidstheorie = elk mens heeft de innerlijke drijfveer om zich aan andere te hechten
Baby’s hechten zich als eerst aan hun ouders (overlevingsinstinct)
Ouderen reageren op drie manieren:
1. Responsief: attent, lief en begripvol
2. Weinig responsief: afstandelijk, afwijzend etc
3. Wisselend responsief: alleen als ouders zin of tijd hebben
Vier verschillende hechtingsstijlen in reactie hierop:
* Zekere hechtingsstijl
Positieve overtuigingen over zichzelf
Positieve overtuigingen over anderen
Genoeg zelfvertrouwen
—> ontstaat in reactie op voldoende responsief
* Gepreoccupeerde hechtingsstijl
Negatieve overtuigingen over zichzelf
Positieve overtuigingen over anderen
Afhankelijk opstellen
—> ontstaan in reactie op wisselend responsief
* Afwijzend-vermijdende hechtingsstijl
Positieve overtuigingen over zichzelf
Negatieve overtuigingen over anderen
Zelfstandig gedrag maar kunnen wel hulp gebruiken
—> ontstaat in reactie op weinig responsief
* Angstig-vermijdende hechtingsstijl
Negatieve overtuigingen over zichzelf
Negatieve overtuigingen over anderen
Afhankelijk opstellen
—> ontstaan in reactie op weinig responsief
De laatste drie zijn onzekere hechtingsstijlen
Mensen hechten zich in de eerste instantie op dezelfde manier aan anderen als ze als kind deden
aan hun ouders
Hoofdstuk 4 Contact en communicatie
Wat zijn belangrijke factoren voor contact?
1) Mensen voel zich vooral aangetrokken tot mensen die op hen lijken in uiterlijk, persoonlijkheid
en hobby’s etc (voor hen belangrijke zaken)
Similarity-attraction-hypothese = aantrekkingskracht van gelijkheid
Gelijken zijn aantrekkelijk omdat een gelijke de ideeën van mensen over zichzelf en de wereld
bevestigen.
Attraction-similarity-hypothese = omgekeerde, attractie leidt tot het idee van meer gelijkheid
dan werkelijk het geval
2) Nabijheid
Mere exposure-e ect = naarmate mensen een onbekende vaker zien of tegenkomen, gaan ze
diegene aardiger vinden. Geld ook voor objecten.
3) Zelfonthulling
Zelfonthulling = persoonlijke informatie uitwisselen, belangrijk om een band op te bouwen
Dit moet wel wederzijds zijn
Reciprocity of liking-e ect = het idee dat iemand anders je aardig vindt zorgt ervoor dat je die
ander ook aardig gaat vinden
—> zelfonthulling versterkt dit
Communicatie = dat gedrag van mensen dat als doel heeft om een boodschap uit te wisselen
tussen twee of meer personen.
Verbale communicatie = gaat om de woorden die mensen uitspreken om hun boodschap over te
brengen
Non-verbale communicatie (lichaamstaal) = wat mensen overbrengen door signalen van hun
lichaam
Altruïstische leugen = leugen wordt gemaakt in het belang van een ander
Tijdens het coderen en decoderen van informatie kunnen makkelijk onduidelijkheden optreden
--> doordat het plaatsvindt in bepaalde context (zowel binnen als buiten het persoon)
- fysieke factoren
Bijvoorbeeld de situatie, luidruchtige omgeving
- psychologische factoren
Bijvoorbeeld neiging van interpeteren, intro/extraversie
- sociale factoren
Bijvoorbeeld relatie en vertrouwen met de ander
Boodschap bestaat uit inhoudelijk (de woorden) en relationeel aspect (de intentie van
emotionele opvatting)
Metacommunicatie = communicatie over communicatie
Therapeutische metacommunicatie:
- niet te vroeg in het gesprek
- niet te direct (ik heb de indruk dat...)
ff ff
,Communicatiestrategien:
1. Convergentie
Zender past (vaak zonder door te hebben) zijn manier van communiceren aan op die van de
ontvanger.
--> behoefte aan goedkeuring van de ontvanger en beter begrijpen
Communicatie wordt als meest prettig ervaren als er sprake is van gezamenlijke convergentie
Asymmetrische convergentie = een van de twee convergeert
2. Divergentie
Zender benadrukt onderlinge verschillen
--> behoefte om verschillen te laten zien, zorgt vaak voor negatieve gevoelens
3. Maintenance
Zender houdt vast aan zijn manier van communiceren
Mensen reageren vaak automatisch in een gesprek.
De Roos van Leary theorie heeft 2 dimensies:
1. Samen-tegendimensie
Samen = bereidheid om samen te werken
Tegen = onafhankelijk en wantrouwend
2. Boven-onderdimensie
Boven = dominant gedrag
Onder = volgend
Cultuur verschillen
F-cultuur = jnmazige cultuur
--> Hier zijn gedetailleerde gedragsregels
In F-culturen wordt veel indirecter gecommuniceerd
G-cultuur = grofmazige cultuur
--> algemene regels en veel individuele vrijheid
In G-culturen communiceren mensen vrij direct
Verschillen in communicatie treden o.a op bij:
- de betekenis van ja en nee
- geven en ontvangen van kritiek
- eerst kletsen, dan zaken
- verschillen in lichaamstaal
Theory of Mind (ToM) = begrip van inzicht in de emoties, gedachten en andere mentale
processen bij het zelf en anderen en de gevolgen daarvan voor het gedrag
Opdrachten:
fi
, Hoofdstuk 5 Verschillende soorten relaties en hun processen
Relatie = als mensen meerdere keren contact met eenzelfde persoon hebben, waarbij dat contact
wederzijds is
Liefde vanuit evolutionair-psychologisch perspectief —> grotere kans op overleving
Triangulaire theorie van liefde
Drie componenten van liefde:
1. Passie
Gevoelens van verliefdheid en seksuele aantrekkingskracht
2. Intimiteit
Gevoel van verbondenheid en vertrouwdheid
3. Commitment
Intentie om de onderlinge band voort te zetten
—> alles ervaren = volledige (consummate) liefde
Liefde vervult need to belong
Sociale uitwisselingstheorie = mensen willen graag iets terugdoen voor wat ze ontvangen
Gehechtheidstheorie = elk mens heeft de innerlijke drijfveer om zich aan andere te hechten
Baby’s hechten zich als eerst aan hun ouders (overlevingsinstinct)
Ouderen reageren op drie manieren:
1. Responsief: attent, lief en begripvol
2. Weinig responsief: afstandelijk, afwijzend etc
3. Wisselend responsief: alleen als ouders zin of tijd hebben
Vier verschillende hechtingsstijlen in reactie hierop:
* Zekere hechtingsstijl
Positieve overtuigingen over zichzelf
Positieve overtuigingen over anderen
Genoeg zelfvertrouwen
—> ontstaat in reactie op voldoende responsief
* Gepreoccupeerde hechtingsstijl
Negatieve overtuigingen over zichzelf
Positieve overtuigingen over anderen
Afhankelijk opstellen
—> ontstaan in reactie op wisselend responsief
* Afwijzend-vermijdende hechtingsstijl
Positieve overtuigingen over zichzelf
Negatieve overtuigingen over anderen
Zelfstandig gedrag maar kunnen wel hulp gebruiken
—> ontstaat in reactie op weinig responsief
* Angstig-vermijdende hechtingsstijl
Negatieve overtuigingen over zichzelf
Negatieve overtuigingen over anderen
Afhankelijk opstellen
—> ontstaan in reactie op weinig responsief
De laatste drie zijn onzekere hechtingsstijlen
Mensen hechten zich in de eerste instantie op dezelfde manier aan anderen als ze als kind deden
aan hun ouders
