Algemene psychologie
Leerdoelen:
1. Beschrijft individuele verschillen in gedrag, ontwikkeling en persoonlijkheidskenmerken.
2. Geeft een verklaring voor psychologische processen bij individuen en groepen.
3. Beschrijft de determinanten van gezond en ongezond gedrag.
4. Beschrijft de verschillende psychologische therapieën.
5. Past kernbegrippen uit de psychologie toe op een casus.
6. Legt uit hoe attituden en gedrag tot stand komen.
7. Analyseert hoe mensen waarnemen, leren en denken aan de hand van een casus.
Samenvatting blz 4 tm 10
Psychologie = psyche (geest) logie (gebied van studie) = studie van de geest
Psychologie bestaat uit interne geestelijke processen
—> denken, voelen en begeren
Externe waarneembare gedragingen
—> praten, glimlachen en lopen
Drie soorten psychologen
1. Experimentele psycholoog
Ook wel onderzoekspsychologen genoemd.
2. Docent psychologie
3. Toegepast psycholoog
Gebruiken kennis van experimentele psychologen om problemen van mensen op te lossen.
Verschil tussen psychologie en psychiatrie
Psychiatrie = medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling van mentale
stoornissen
Pseudopsychologie = niet onderbouwde psychologische aannamen die als wetenschappelijke
waarheden worden gepresenteerd.
- bijvoorbeeld horoscopen, grafologie, handlezingen etc.
Zes vaardigheden voor kritisch denken:
1. Wat is de bron?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
3. Wat is het bewijsmateriaal?
4. Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias?
- emotionele bias = de neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelens
inplaats van rationele analyse en bewijsmateriaal
- Con rmation bias (bevestigingsbias) = de neiging om info die niet bij je opvattingen aansluit te
negeren en inplaats daarvan informatie te zoeken waar je het wel mee eens bent.
5. Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?
fi
,Samenvatting blz 11 tm 21
Zes belangrijke perspectieven binnen psychologie:
- Biologische
Het psychologische perspectief dat de oorzaken van gedrag zoekt in het functioneren van de
genen, de hersenen, het zenuwstelsel en hormoonstelsel.
Neurowetenschappen spelen een grote rol (besturen van het brein)
Ook evolutionaire psychologie (Charles Darwin)
(René Descartes, rationalisme (ratio=verstand))
- Cognitieve
De nadruk ligt op mentale processen, zoals leren, geheugen, perceptie en denken als vormen van
informatie-verwerking. Wetenschappelijke manier gebruikt om de geest te bestuderen
(Wilhelm Wundt)
Deed aan introspectie techniek (beschrijving van je eigen innerlijke ervaring)
Structuralisme: zoeken naar elementen van de bewuste ervaring
Functionalisme: emoties zijn meer dan alleen leemte van het bewustzijn, ook kijken naar functie
Gestaltpsychologie: Het geheel is meer dan de som van de delen
- Behavioristische
Streven om van de psychologie een objectieve wetenschap te maken die zich alleen op gedrag
richt en niet op mentale processen
Behavioristische perspectief: bron van onze handelingen ligt in onze omgeving inplaats van
innerlijke mentale processen
John B. Watson
- Whole-person-
Drie perspectieven
* Psychodynamische = persoonlijkheid en psychische stoornissen komen voort uit processen in
het onbewuste (bestuderen dromen en versprekingen)
Sigmund Freud
* Humanistische = nadruk op mogelijkheden, groei, potentie en vrije wil van de mens
Carl Rogers
* Karaktertrekken en temperament = unieke persoonlijkheidskenmerken die in de tijd en in alle
situaties consistent zijn (introversie, extraversie)
- Ontwikkeling
Nadruk ligt op erfelijkheid en omgeving, en op onvoorspelbare veranderingen die zich voordoen
tijdens de levensloop.
- Socioculturele
Nadruk ligt op het belang van sociale interactie , sociaal leren en een cultureel perspectief.
, Samenvatting blz 21 t/m 35
Wetenschappelijke methode: Procedure die uit vier stappen bestaat voor empirisch onderzoek
van een hypothese
Empirisch onderzoek: Onderzoeksbenadering waarbij gegevens worden verzameld door middel
van objectieve informatie uit de eerste hand, gebaseerd op sensorische ervaring en observatie
Theorie: 1) de theorie kan de feiten verklaren 2) de theorie kan worden getest
Vier stappen van de wetenschappelijke methode
1. Hypothese: voorspelling van een wetenschappelijk onderzoek
- moet falsi eerbaar zijn
- Alle variabele in concrete termen de niëren
Dit zijn de operationele de nities
2. Objectieve data verzamelen
Experimentele groep —> Proefpersonen die worden blootgesteld aan de speciale behandeling
die men onderzoekt
Controle groep —> Proefpersonen die worden gebruikt uit vergelijkingsmateriaal naast de
experimentele groep, zij krijgen niet de speciale behandeling. Verder zijn alle condities bijna
identiek
Onafhankelijke variabele: de ene factor die verschilt tussen de experimentele en controle groep,
is de oorzaak van de gevolgen in het experiment
Afhankelijke variabele: de uitkomst van de inzet van de onafhankelijke variabele , het gevolg van
het experiment. Het e ect waarin de onderzoeker geïnteresseerd is
3. De resultaten analyseren
Afvragen of de resultaten signi cant zijn? —> kijken of de resultaten niet door toeval zijn ontstaan
maar door de onafhankelijke variabele
4. Resultaten publiceren, bekritiseren en repliceren
Repliceren is het opnieuw uitvoeren van een onderzoek om te kijken of de resultaten hetzelfde
blijven
Vijf soorten psychologisch onderzoek
1. Experimenten
Type onderzoek waarbij de onderzoeker gebruik maakt van vergelijkbare groepen en alle
omstandigheden controleert en rechtstreeks manipuleert.
2. Correlatieonderzoek
Vorm van onderzoek waarbij de relatie tussen variabelen wordt bestudeerd zonder een
onafhankelijke variabele in het experiment te manipuleren.
Geen oorzaak gevolg.
Positieve correlatie: variabelen variëren tegelijkertijd in dezelfde richting
Negatieve correlatie: variabelen variëren tegelijkertijd in verschillende richtingen
Natuurlijke observatie: vorm van correlatieonderzoek waarbij gedrag van mensen of dieren in hun
eigen omgeving wordt geobserveerd.
3. Survey
Wordt gebruikt bij correlatieonderzoek. Vragenlijst
4. Gevalstudie
Onderzoek van een enkel object (of een zeer kleine groep)
Subjectief , conclusie niet voor iedereen
fi ff fi fi fi
, Vertekeningen in onderzoek:
- emotionele bias
Aan namens, sterke voorkeuren van de onderzoeker
- expectancy bias
Onderzoeker heeft verwachting van de resultaten die de resultaten ook daadwerkelijk beïnvloeden
Leerdoelen:
1. Beschrijft individuele verschillen in gedrag, ontwikkeling en persoonlijkheidskenmerken.
2. Geeft een verklaring voor psychologische processen bij individuen en groepen.
3. Beschrijft de determinanten van gezond en ongezond gedrag.
4. Beschrijft de verschillende psychologische therapieën.
5. Past kernbegrippen uit de psychologie toe op een casus.
6. Legt uit hoe attituden en gedrag tot stand komen.
7. Analyseert hoe mensen waarnemen, leren en denken aan de hand van een casus.
Samenvatting blz 4 tm 10
Psychologie = psyche (geest) logie (gebied van studie) = studie van de geest
Psychologie bestaat uit interne geestelijke processen
—> denken, voelen en begeren
Externe waarneembare gedragingen
—> praten, glimlachen en lopen
Drie soorten psychologen
1. Experimentele psycholoog
Ook wel onderzoekspsychologen genoemd.
2. Docent psychologie
3. Toegepast psycholoog
Gebruiken kennis van experimentele psychologen om problemen van mensen op te lossen.
Verschil tussen psychologie en psychiatrie
Psychiatrie = medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling van mentale
stoornissen
Pseudopsychologie = niet onderbouwde psychologische aannamen die als wetenschappelijke
waarheden worden gepresenteerd.
- bijvoorbeeld horoscopen, grafologie, handlezingen etc.
Zes vaardigheden voor kritisch denken:
1. Wat is de bron?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
3. Wat is het bewijsmateriaal?
4. Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias?
- emotionele bias = de neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelens
inplaats van rationele analyse en bewijsmateriaal
- Con rmation bias (bevestigingsbias) = de neiging om info die niet bij je opvattingen aansluit te
negeren en inplaats daarvan informatie te zoeken waar je het wel mee eens bent.
5. Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?
fi
,Samenvatting blz 11 tm 21
Zes belangrijke perspectieven binnen psychologie:
- Biologische
Het psychologische perspectief dat de oorzaken van gedrag zoekt in het functioneren van de
genen, de hersenen, het zenuwstelsel en hormoonstelsel.
Neurowetenschappen spelen een grote rol (besturen van het brein)
Ook evolutionaire psychologie (Charles Darwin)
(René Descartes, rationalisme (ratio=verstand))
- Cognitieve
De nadruk ligt op mentale processen, zoals leren, geheugen, perceptie en denken als vormen van
informatie-verwerking. Wetenschappelijke manier gebruikt om de geest te bestuderen
(Wilhelm Wundt)
Deed aan introspectie techniek (beschrijving van je eigen innerlijke ervaring)
Structuralisme: zoeken naar elementen van de bewuste ervaring
Functionalisme: emoties zijn meer dan alleen leemte van het bewustzijn, ook kijken naar functie
Gestaltpsychologie: Het geheel is meer dan de som van de delen
- Behavioristische
Streven om van de psychologie een objectieve wetenschap te maken die zich alleen op gedrag
richt en niet op mentale processen
Behavioristische perspectief: bron van onze handelingen ligt in onze omgeving inplaats van
innerlijke mentale processen
John B. Watson
- Whole-person-
Drie perspectieven
* Psychodynamische = persoonlijkheid en psychische stoornissen komen voort uit processen in
het onbewuste (bestuderen dromen en versprekingen)
Sigmund Freud
* Humanistische = nadruk op mogelijkheden, groei, potentie en vrije wil van de mens
Carl Rogers
* Karaktertrekken en temperament = unieke persoonlijkheidskenmerken die in de tijd en in alle
situaties consistent zijn (introversie, extraversie)
- Ontwikkeling
Nadruk ligt op erfelijkheid en omgeving, en op onvoorspelbare veranderingen die zich voordoen
tijdens de levensloop.
- Socioculturele
Nadruk ligt op het belang van sociale interactie , sociaal leren en een cultureel perspectief.
, Samenvatting blz 21 t/m 35
Wetenschappelijke methode: Procedure die uit vier stappen bestaat voor empirisch onderzoek
van een hypothese
Empirisch onderzoek: Onderzoeksbenadering waarbij gegevens worden verzameld door middel
van objectieve informatie uit de eerste hand, gebaseerd op sensorische ervaring en observatie
Theorie: 1) de theorie kan de feiten verklaren 2) de theorie kan worden getest
Vier stappen van de wetenschappelijke methode
1. Hypothese: voorspelling van een wetenschappelijk onderzoek
- moet falsi eerbaar zijn
- Alle variabele in concrete termen de niëren
Dit zijn de operationele de nities
2. Objectieve data verzamelen
Experimentele groep —> Proefpersonen die worden blootgesteld aan de speciale behandeling
die men onderzoekt
Controle groep —> Proefpersonen die worden gebruikt uit vergelijkingsmateriaal naast de
experimentele groep, zij krijgen niet de speciale behandeling. Verder zijn alle condities bijna
identiek
Onafhankelijke variabele: de ene factor die verschilt tussen de experimentele en controle groep,
is de oorzaak van de gevolgen in het experiment
Afhankelijke variabele: de uitkomst van de inzet van de onafhankelijke variabele , het gevolg van
het experiment. Het e ect waarin de onderzoeker geïnteresseerd is
3. De resultaten analyseren
Afvragen of de resultaten signi cant zijn? —> kijken of de resultaten niet door toeval zijn ontstaan
maar door de onafhankelijke variabele
4. Resultaten publiceren, bekritiseren en repliceren
Repliceren is het opnieuw uitvoeren van een onderzoek om te kijken of de resultaten hetzelfde
blijven
Vijf soorten psychologisch onderzoek
1. Experimenten
Type onderzoek waarbij de onderzoeker gebruik maakt van vergelijkbare groepen en alle
omstandigheden controleert en rechtstreeks manipuleert.
2. Correlatieonderzoek
Vorm van onderzoek waarbij de relatie tussen variabelen wordt bestudeerd zonder een
onafhankelijke variabele in het experiment te manipuleren.
Geen oorzaak gevolg.
Positieve correlatie: variabelen variëren tegelijkertijd in dezelfde richting
Negatieve correlatie: variabelen variëren tegelijkertijd in verschillende richtingen
Natuurlijke observatie: vorm van correlatieonderzoek waarbij gedrag van mensen of dieren in hun
eigen omgeving wordt geobserveerd.
3. Survey
Wordt gebruikt bij correlatieonderzoek. Vragenlijst
4. Gevalstudie
Onderzoek van een enkel object (of een zeer kleine groep)
Subjectief , conclusie niet voor iedereen
fi ff fi fi fi
, Vertekeningen in onderzoek:
- emotionele bias
Aan namens, sterke voorkeuren van de onderzoeker
- expectancy bias
Onderzoeker heeft verwachting van de resultaten die de resultaten ook daadwerkelijk beïnvloeden
