Wanneer is ‘goed’ ook ‘goed genoeg’? – Stefan
Ramaekers en Judith Suissa
Social Work jaar 3 Jeugd
In dit artikel schetsen we hoe we vandaag over opvoeden en ouderschap denken en spreken. We
richten ons op twee aspecten: hoe ons verstaan van op voeden en ouderschap in de greep is van het
discours van de psychologie en ontwikkelingspsychologie en hoe we ons verstaan van opvoeden en
ouderschap doortrokken is van de noodzaak van deskundigheid. Samen verwijzen ze naar wat de
verwetenschappelijking van de ouder-kindrelatie noemen.
Enkele voorbeelden ten geleide
Nico is ‘aan de drukke kant’ aan het einde van zijn derde kleuterklas. Ouders voorspelden dat de juf
binnen drie maanden zou zeggen dat Nico ADHD zou hebben. En inderdaad bij het eerste
oudercontact bracht de juf dit aan. In een rubriek van Kids en Co staat een rijtje ‘zo stimuleer je
sociaal gedrag bij kinderen’. De moeder van Nancy maakt zich zorgen over haar ontwikkeling, omdat
ze recent brieven heeft ontvangen waarin een beschrijving staat van de ontwikkeling van kinderen,
en die van haar opmerkelijk achterloopt.
Deze voorbeelden zijn op een bepaalde manier kenmerkend voor hoe we vandaag over
opvoeden en ouderschap denken.
Opvoeden en ouderschap in de greep van de ontwikkelingspsychologie
Wat bedoelen wanneer we zeggen hoe ons verstaan van op voeden en ouderschap in de greep is
van het discours van de psychologie en ontwikkelingspsychologie? Het is van belang hier eerst te
merken dat we recent in een ruimere zin een psychologisering hebben doormaakt van een groot
aantal aspecten van ons leven. Opvallend is dat fenomenen zoals zelfmoordpogingen, alcohol
gebruik, drugs en criminaliteit bijv. van sociale problemen naar ‘psychosociale stoornissen’ hebben
doormaakt.
Wat opvalt bij de voorbeelden hierboven, is hoe gedragingen een andere betekenis krijgen, druk
gedrag wordt gezien als ADHD. Wat vroeger ondeugend was wordt nu zelfbeheersingsproblematiek
genoemd.
De ontwikkelingspsychologie neemt een bijzondere plaats in wanneer het gaat om opvoeden en
ouderschap. Het is aan de ontwikkelingspsychologie dat we zo een vaktaal te danken hebben. Er
staan veel uitdrukkingen in magazines, online, boeken etc. die we vanzelfsprekend met opvoeden en
ouderschap verbinden. Zeker als het gaat om gedragsproblemen speelt ontwikkelingspsychologie
een grote rol, want het is het ontwikkelingspsychologische onderzoek dat de grenzen bepaalt van
wat ‘normaal’ gedrag is. Ook staan ze vol met ontwikkelingsstadia waar de kinderen zich op
bepaalde leeftijden horen te bevinden. Als goede ouder kan je dat haast niet naast je neerleggen.
Het hoort bij een ‘goede ouderschap’. Als ouders hier geen kennis van hebben, handelen zij zonder
referentiepunt en hebben ze geen houvast. Dat ontwikkelingsstadia de bouwstenen vormen waarop
het leven is gefundeerd, impliceert voor deze auteurs ook dat ze de uiteindelijke verwijspunten zijn
om uit te maken hoe bepaalde ervaringen en gebeurtenissen in het leven van het kind moet worden
beoordeeld. En het spreekt voor zich dat pedagogische adviezen dan ook op deze grondvesten
gebaseerd moeten zijn.
Er zijn hier echter verschillende moeilijkheden in het spel. Een ervan is dat de statuut van het
ontwikkelingspsychologische onderzoek in de tijd niet geheel onveranderd blijft. We vergeten dat de
Ramaekers en Judith Suissa
Social Work jaar 3 Jeugd
In dit artikel schetsen we hoe we vandaag over opvoeden en ouderschap denken en spreken. We
richten ons op twee aspecten: hoe ons verstaan van op voeden en ouderschap in de greep is van het
discours van de psychologie en ontwikkelingspsychologie en hoe we ons verstaan van opvoeden en
ouderschap doortrokken is van de noodzaak van deskundigheid. Samen verwijzen ze naar wat de
verwetenschappelijking van de ouder-kindrelatie noemen.
Enkele voorbeelden ten geleide
Nico is ‘aan de drukke kant’ aan het einde van zijn derde kleuterklas. Ouders voorspelden dat de juf
binnen drie maanden zou zeggen dat Nico ADHD zou hebben. En inderdaad bij het eerste
oudercontact bracht de juf dit aan. In een rubriek van Kids en Co staat een rijtje ‘zo stimuleer je
sociaal gedrag bij kinderen’. De moeder van Nancy maakt zich zorgen over haar ontwikkeling, omdat
ze recent brieven heeft ontvangen waarin een beschrijving staat van de ontwikkeling van kinderen,
en die van haar opmerkelijk achterloopt.
Deze voorbeelden zijn op een bepaalde manier kenmerkend voor hoe we vandaag over
opvoeden en ouderschap denken.
Opvoeden en ouderschap in de greep van de ontwikkelingspsychologie
Wat bedoelen wanneer we zeggen hoe ons verstaan van op voeden en ouderschap in de greep is
van het discours van de psychologie en ontwikkelingspsychologie? Het is van belang hier eerst te
merken dat we recent in een ruimere zin een psychologisering hebben doormaakt van een groot
aantal aspecten van ons leven. Opvallend is dat fenomenen zoals zelfmoordpogingen, alcohol
gebruik, drugs en criminaliteit bijv. van sociale problemen naar ‘psychosociale stoornissen’ hebben
doormaakt.
Wat opvalt bij de voorbeelden hierboven, is hoe gedragingen een andere betekenis krijgen, druk
gedrag wordt gezien als ADHD. Wat vroeger ondeugend was wordt nu zelfbeheersingsproblematiek
genoemd.
De ontwikkelingspsychologie neemt een bijzondere plaats in wanneer het gaat om opvoeden en
ouderschap. Het is aan de ontwikkelingspsychologie dat we zo een vaktaal te danken hebben. Er
staan veel uitdrukkingen in magazines, online, boeken etc. die we vanzelfsprekend met opvoeden en
ouderschap verbinden. Zeker als het gaat om gedragsproblemen speelt ontwikkelingspsychologie
een grote rol, want het is het ontwikkelingspsychologische onderzoek dat de grenzen bepaalt van
wat ‘normaal’ gedrag is. Ook staan ze vol met ontwikkelingsstadia waar de kinderen zich op
bepaalde leeftijden horen te bevinden. Als goede ouder kan je dat haast niet naast je neerleggen.
Het hoort bij een ‘goede ouderschap’. Als ouders hier geen kennis van hebben, handelen zij zonder
referentiepunt en hebben ze geen houvast. Dat ontwikkelingsstadia de bouwstenen vormen waarop
het leven is gefundeerd, impliceert voor deze auteurs ook dat ze de uiteindelijke verwijspunten zijn
om uit te maken hoe bepaalde ervaringen en gebeurtenissen in het leven van het kind moet worden
beoordeeld. En het spreekt voor zich dat pedagogische adviezen dan ook op deze grondvesten
gebaseerd moeten zijn.
Er zijn hier echter verschillende moeilijkheden in het spel. Een ervan is dat de statuut van het
ontwikkelingspsychologische onderzoek in de tijd niet geheel onveranderd blijft. We vergeten dat de
