Ontwikkelingslijnen groep 6
De kinderen in groep 6 zijn tussen de 8 en 10 jaar oud. Je kunt in de klas merken dat ze gedurende
het jaar veranderen en echte ‘bovenbouwers’ worden.
Cognitief
De kinderen in groep 6 zijn tussen de 8 en 10 jaar oud. Volgens Piaget bevinden de kinderen zich dan
in het concreet-operationele stadium (in Alkema & Tjerkstra, 2011, ¶ 2.3). Hij beschrijft dat de
kinderen in die fase minder egoïstisch worden en zich steeds beter in een ander kunnen verplaatsen.
Ze worden beter in het zien van logische verbanden en het denken wordt zakelijker. Puur abstract
redeneren is nog te moeilijk voor ze. Ze hebben nog veel concrete materialen of situaties nodig om te
leren. Ze hebben behoefte aan regels en afspraken. Dit zie je ook terug in hun spelen.
In dit stadium verdwijnt ook het magisch denken. Dit kun je bijvoorbeeld terugzien tijdens de
sinterklaastijd. Geen van de kinderen bij mij in de groep gelooft nog in Sinterklaas. Dat hangt
uiteraard samen met het logisch denken. Een paard op het dak kan immers niet.
Volgens Piaget wordt de cognitieve ontwikkeling bepaald door rijping en leerfactoren (in Dijkstra,
Hendriksen & Stoverinck-Bosman, 2013, ¶ 7.15). Met rijping bedoelt hij de ontwikkeling van het
lichaam en met name de hersenen in het bijzonder.
Sinds 2015 zijn er ontwikkelingspsychologen die het bestaan van fasen in de ontwikkeling ontkennen
(Vervaet, 2015, p. 11-15). Piagets onderzoek is gebaseerd op wat kinderen alléén kunnen, zonder
hulp van buitenaf. Bij het moderne trainingsonderzoek is er altijd hulp van buitenaf. Beide
onderzoeken zijn dus eigenlijk niet met elkaar te vergelijken.
Demetriou, Spanoudis en Mouyi beschrijven in hun metastudie dat de capaciteit van het
kortetermijngeheugen van kinderen tussen de 9 en 12 jaar geleidelijk groter wordt (in Vreugdenhil,
2014). Ze kunnen vier verschillende zaken of opdrachten kort onthouden. Ze worden steeds
doelgerichter en kunnen niet-relevante informatie van buitenaf of uit hun langetermijngeheugen
steeds beter filteren en negeren. Ze worden dus steeds beter in het onthouden van de hoofdzaken.
De manier waarop kinderen iets onthouden en de hoeveelheid die ze kunnen onthouden verschilt
wel per leerling (Hooijmakers, Stokhof & Verhulst, 2016). Je zal als leerkracht dus tegemoet moeten
kunnen komen aan de verschillende manieren van leren. Voorbeelden hiervan zijn luisteren,
aantekeningen maken, schema’s maken etc.
Oudere kinderen hebben naast een betere selectieve aandacht ook een betere verdeelde aandacht.
Hierdoor kunnen ze aan meerdere taken tegelijk aandacht besteden. Het nadeel hiervan is dat
kinderen vanaf een jaar of negen minder spontaan en speels een taal kunnen leren. Dit wordt ook
wel de afname van plasticiteit van de hersenen genoemd.
Sociaal-emotioneel
Volgens de fasen in de sociale ontwikkeling bevinden de kinderen zich in de wederzijdse rolneming
(Selman, 1980 in Dijkstra e.a., 2013, p. 183). Ze zijn zich bewust van verschillende meningen en
weten dat een ander anders kan denken of iets anders kan bekijken. Ze kunnen zich hierdoor steeds
beter inleven in de ander. Dit sluit aan bij Piaget die zegt dat de kinderen in deze leeftijd minder
egoïstisch worden.
Volgens Freud bevinden kinderen van deze leeftijd zich in de latentiefase (in Dijkstra e.a., 2013, p.
140). In deze fase wordt de basis voor de latere persoonlijkheid gelegd. De kinderen steken hun
energie vooral in sociale activiteiten.
De kinderen in groep 6 zijn tussen de 8 en 10 jaar oud. Je kunt in de klas merken dat ze gedurende
het jaar veranderen en echte ‘bovenbouwers’ worden.
Cognitief
De kinderen in groep 6 zijn tussen de 8 en 10 jaar oud. Volgens Piaget bevinden de kinderen zich dan
in het concreet-operationele stadium (in Alkema & Tjerkstra, 2011, ¶ 2.3). Hij beschrijft dat de
kinderen in die fase minder egoïstisch worden en zich steeds beter in een ander kunnen verplaatsen.
Ze worden beter in het zien van logische verbanden en het denken wordt zakelijker. Puur abstract
redeneren is nog te moeilijk voor ze. Ze hebben nog veel concrete materialen of situaties nodig om te
leren. Ze hebben behoefte aan regels en afspraken. Dit zie je ook terug in hun spelen.
In dit stadium verdwijnt ook het magisch denken. Dit kun je bijvoorbeeld terugzien tijdens de
sinterklaastijd. Geen van de kinderen bij mij in de groep gelooft nog in Sinterklaas. Dat hangt
uiteraard samen met het logisch denken. Een paard op het dak kan immers niet.
Volgens Piaget wordt de cognitieve ontwikkeling bepaald door rijping en leerfactoren (in Dijkstra,
Hendriksen & Stoverinck-Bosman, 2013, ¶ 7.15). Met rijping bedoelt hij de ontwikkeling van het
lichaam en met name de hersenen in het bijzonder.
Sinds 2015 zijn er ontwikkelingspsychologen die het bestaan van fasen in de ontwikkeling ontkennen
(Vervaet, 2015, p. 11-15). Piagets onderzoek is gebaseerd op wat kinderen alléén kunnen, zonder
hulp van buitenaf. Bij het moderne trainingsonderzoek is er altijd hulp van buitenaf. Beide
onderzoeken zijn dus eigenlijk niet met elkaar te vergelijken.
Demetriou, Spanoudis en Mouyi beschrijven in hun metastudie dat de capaciteit van het
kortetermijngeheugen van kinderen tussen de 9 en 12 jaar geleidelijk groter wordt (in Vreugdenhil,
2014). Ze kunnen vier verschillende zaken of opdrachten kort onthouden. Ze worden steeds
doelgerichter en kunnen niet-relevante informatie van buitenaf of uit hun langetermijngeheugen
steeds beter filteren en negeren. Ze worden dus steeds beter in het onthouden van de hoofdzaken.
De manier waarop kinderen iets onthouden en de hoeveelheid die ze kunnen onthouden verschilt
wel per leerling (Hooijmakers, Stokhof & Verhulst, 2016). Je zal als leerkracht dus tegemoet moeten
kunnen komen aan de verschillende manieren van leren. Voorbeelden hiervan zijn luisteren,
aantekeningen maken, schema’s maken etc.
Oudere kinderen hebben naast een betere selectieve aandacht ook een betere verdeelde aandacht.
Hierdoor kunnen ze aan meerdere taken tegelijk aandacht besteden. Het nadeel hiervan is dat
kinderen vanaf een jaar of negen minder spontaan en speels een taal kunnen leren. Dit wordt ook
wel de afname van plasticiteit van de hersenen genoemd.
Sociaal-emotioneel
Volgens de fasen in de sociale ontwikkeling bevinden de kinderen zich in de wederzijdse rolneming
(Selman, 1980 in Dijkstra e.a., 2013, p. 183). Ze zijn zich bewust van verschillende meningen en
weten dat een ander anders kan denken of iets anders kan bekijken. Ze kunnen zich hierdoor steeds
beter inleven in de ander. Dit sluit aan bij Piaget die zegt dat de kinderen in deze leeftijd minder
egoïstisch worden.
Volgens Freud bevinden kinderen van deze leeftijd zich in de latentiefase (in Dijkstra e.a., 2013, p.
140). In deze fase wordt de basis voor de latere persoonlijkheid gelegd. De kinderen steken hun
energie vooral in sociale activiteiten.
