Leerdoelen Ethiek
De student kan een definitie geven van ethiek.
Ethiek is een wetenschap waarbij wordt geprobeerd om bepaalde handelingen als goed of fout te
kwalificeren. Daarnaast wordt er gekeken naar de beweegredenen van bepaalde handelingen. Het is een
plek waar theologie en filosofie elkaar tegen komen. Bewustwording van jezelf.
De student kan diverse termen, zoals waarden, normen, autonomie en moraal uitleggen en in verband
brengen met het beroep van Social Worker.
- Autonomie: iedereen moet de mogelijkheid hebben om eigen keuzes te maken, alleen hebben
sommigen daarbij meer ondersteuning nodig dan anderen
- Waarden:
- Normen:
- Moraal: is het geheel van handelingen en gedragingen die, in een maatschappelijke context, als
correct en wenselijk worden gezien al je handelen is moreel invloed van jouw interventies op
dagelijks leven cliënt vraagt verantwoording
De student weet in enkele zinnen te beschrijven wat de kern is van Levinas’ filosofie.
- Zelfontplooiing, autonomie etc. leidt tot egologie: de ander willen verstaan om te overheersen.
Het IK heerst, de ander wordt een bedreiging nationaal socialisme
o Volgens Levinas is dit (nationaal socialisme) schadelijk voor de mensen
- Het idee dat de ander weet wat goed voor je is, is gevaarlijk
- Kijk de ander aan: achter het gelaat zit kwetsbaarheid, armoede gebod
- Leidt tot oog voor het bijzondere en unieke van iedereen en waardering voor verbinding en het
kwetsbare
- Waardering voor het gelaat van de noodlijdende Ander breekt mijn “huis” open
- Basisprincipe: Ik ben voor iedereen verantwoordelijk, en ik meer dan alle anderen
De student kan uitleggen waarom het beroep van social worker per definitie een normatief beroep is.
- Normatief is het woord dat aangeeft dat er een norm gevormd of gesteld wordt.
Mensgerichte beroepen worden normatief genoemd. Achter elk handelen schuilt een opvatting over of je
goed handelt of niet. Is mijn handelen heilzaam voor die ander? Want je bent actief bezig met opereren in
het leven van de ander. Maar normativiteit zit in alle beroepen (dat is de brede opvatting).
De smalle opvatting is dat slechts mensgerichte beroepen normatief zijn. Sociaal werkers willen bepaalde
waarden uitdragen.
Interventies van sociaal werkers hebben in veel gevallen een normatief karakter. Achter de interventies
van sociaal werkers gaan opvattingen schuil die niet louter wetenschappelijk gefundeerd zijn, maar in veel
gevallen een ethisch, een moreel of misschien zelfs politiek oordeel bevatten over wat normaal is en wat
niet, wat maatschappelijk gewenst is en wat mens(on)waardig is. Hier stuiten wij op een belangrijk punt.
Waarden hebben geen objectieve geldigheid, zoals een wiskundig bewijs die wel heeft. Er is geen
onweerlegbaar bewijs van respect, rechtvaardigheid, menswaardigheid, gelijk en vrijheid en er kan niet
wetenschappelijk worden aangetoond hoe we moeten handelen wanneer deze waarden met elkaar in
conflict komen. Daarom staan sociaal werkers voor de ‘noodzaak’ om hun handelen en interventies in het
leven van hun cliënten te verantwoorden en te legitimeren.
“Normatieve professionaliteit is het kunnen expliciteren, reflectief beschouwen en argumentatief
verantwoorden van een normatieve oriëntatie die als richtsnoer dient bij de uitoefening van een
mensgericht beroep en die ook daadwerkelijk gestalte krijgt in de werksituatie” (Smaling, 2005).
Uit deze definitie blijkt dat het normatieve gehalte van een beroep ter discussie gesteld kan worden.
De student kan benoemen wat de 3 voornaamste onderdelen zijn van een (christelijke) ethiek
Wijsgerige poot
- Filosofie. Helpt je te begrijpen wat er om je heen gebeurd
Theologische poot
- Wat zegt god hierover? Bijbel blijft in het centrum staan, maar toepassen in het hier en nu
Praktische (empirische) poot
- Snappen wat er gebeurd. Ken achtergrond informatie. Kennis van praktische zaken.
De student kan een definitie geven van ethiek.
Ethiek is een wetenschap waarbij wordt geprobeerd om bepaalde handelingen als goed of fout te
kwalificeren. Daarnaast wordt er gekeken naar de beweegredenen van bepaalde handelingen. Het is een
plek waar theologie en filosofie elkaar tegen komen. Bewustwording van jezelf.
De student kan diverse termen, zoals waarden, normen, autonomie en moraal uitleggen en in verband
brengen met het beroep van Social Worker.
- Autonomie: iedereen moet de mogelijkheid hebben om eigen keuzes te maken, alleen hebben
sommigen daarbij meer ondersteuning nodig dan anderen
- Waarden:
- Normen:
- Moraal: is het geheel van handelingen en gedragingen die, in een maatschappelijke context, als
correct en wenselijk worden gezien al je handelen is moreel invloed van jouw interventies op
dagelijks leven cliënt vraagt verantwoording
De student weet in enkele zinnen te beschrijven wat de kern is van Levinas’ filosofie.
- Zelfontplooiing, autonomie etc. leidt tot egologie: de ander willen verstaan om te overheersen.
Het IK heerst, de ander wordt een bedreiging nationaal socialisme
o Volgens Levinas is dit (nationaal socialisme) schadelijk voor de mensen
- Het idee dat de ander weet wat goed voor je is, is gevaarlijk
- Kijk de ander aan: achter het gelaat zit kwetsbaarheid, armoede gebod
- Leidt tot oog voor het bijzondere en unieke van iedereen en waardering voor verbinding en het
kwetsbare
- Waardering voor het gelaat van de noodlijdende Ander breekt mijn “huis” open
- Basisprincipe: Ik ben voor iedereen verantwoordelijk, en ik meer dan alle anderen
De student kan uitleggen waarom het beroep van social worker per definitie een normatief beroep is.
- Normatief is het woord dat aangeeft dat er een norm gevormd of gesteld wordt.
Mensgerichte beroepen worden normatief genoemd. Achter elk handelen schuilt een opvatting over of je
goed handelt of niet. Is mijn handelen heilzaam voor die ander? Want je bent actief bezig met opereren in
het leven van de ander. Maar normativiteit zit in alle beroepen (dat is de brede opvatting).
De smalle opvatting is dat slechts mensgerichte beroepen normatief zijn. Sociaal werkers willen bepaalde
waarden uitdragen.
Interventies van sociaal werkers hebben in veel gevallen een normatief karakter. Achter de interventies
van sociaal werkers gaan opvattingen schuil die niet louter wetenschappelijk gefundeerd zijn, maar in veel
gevallen een ethisch, een moreel of misschien zelfs politiek oordeel bevatten over wat normaal is en wat
niet, wat maatschappelijk gewenst is en wat mens(on)waardig is. Hier stuiten wij op een belangrijk punt.
Waarden hebben geen objectieve geldigheid, zoals een wiskundig bewijs die wel heeft. Er is geen
onweerlegbaar bewijs van respect, rechtvaardigheid, menswaardigheid, gelijk en vrijheid en er kan niet
wetenschappelijk worden aangetoond hoe we moeten handelen wanneer deze waarden met elkaar in
conflict komen. Daarom staan sociaal werkers voor de ‘noodzaak’ om hun handelen en interventies in het
leven van hun cliënten te verantwoorden en te legitimeren.
“Normatieve professionaliteit is het kunnen expliciteren, reflectief beschouwen en argumentatief
verantwoorden van een normatieve oriëntatie die als richtsnoer dient bij de uitoefening van een
mensgericht beroep en die ook daadwerkelijk gestalte krijgt in de werksituatie” (Smaling, 2005).
Uit deze definitie blijkt dat het normatieve gehalte van een beroep ter discussie gesteld kan worden.
De student kan benoemen wat de 3 voornaamste onderdelen zijn van een (christelijke) ethiek
Wijsgerige poot
- Filosofie. Helpt je te begrijpen wat er om je heen gebeurd
Theologische poot
- Wat zegt god hierover? Bijbel blijft in het centrum staan, maar toepassen in het hier en nu
Praktische (empirische) poot
- Snappen wat er gebeurd. Ken achtergrond informatie. Kennis van praktische zaken.
