Hoofdstuk 2
Referentiekaders: bepalen de manier waarop gedragingen beschreven, begrepen en verklaard
worden en bijgevolg de diagnostiek en behandeling. Voor een diagnosticus is het
referentiekader van de individuele verschillen het vruchtbaarst. Het contextreferentiekader
is evenzeer van betekenis voor de diagnosticus, maar hij moet daar zelf het te meten gedrag
bepalen.
Syndroom: een systeem als de DSM brengt een aantal symptomen onder in een syndroom. Dit is een
centraal begrip in het medische denken. Psychologische theorievorming bevat daarentegen
meestal dimensionale modellen. Een cliënt wordt dan beschreven met een profiel dat
bestaat uit een aantal dimensies.
Klassieke testtheorie: een foutenmodel en gaat bijgevolg alleen over de zuiverheid van een meting.
Moderne testtheorie (IRT): een theorie over een gedraging, met behulp waarvan de kans beschreven
wordt dat een persoon, gegeven een bepaalde waarde op een latente trek, ‘ja’ zegt op een
vraag, of een taak goed oplost. Het gaat niet over fouten, maar over iets inhoudelijks. Dmv
factoranalyse worden onafhankelijke factoren gevonden. Dit wordt min of meer
vanzelfsprekend toegepast bij statistische programma’s en bijgevolg interpreteren we bijv de
persoonlijkheidsfactoren als onafhankelijke factoren. Daardoor kunnen we een profiel van
een persoon maken.
Het Simple Structure-idee van Thurstone: een persoonlijkheid bestaat uit onafhankelijke dimensies.
Zo werden de zeven Primary Mental Abilities ‘gevonden’. Multiple-intelligentietheorie.
Let op: een diagnosticus gaat hier NIET van uit, want volgens hem heeft bijvoorbeeld
extraversie wel iets te maken met intellect.
Standards for Educational and Psychological Tests: uitgegeven door de APA. Deze Standards bieden
criteria om tests, testpraktijken en testgebruik te evalueren. Bevat het volgende:
1. Inleiding
o Doel
o Soorten tests
o Toepassingsgebieden
o Waarschuwingen
o Tests als metingen voor constructen
2. Testconstructie
3. Evaluatie en documentatie
o Validiteit
o Betrouwbaarheid en meetfouten
o Testontwikkeling
o Schalen
o Normen
o Score vergelijkbaarheid
4. Fairness
o Rechten en plichten van de tester en geteste
o Omgang met proefgroepen met verschillende achtergrond
, 5. Toepassingen
o Testen voor het onderwijs
o Testen voor selectie
o Testen voor programma-evaluatie
Beoordeling van testen verloopt aan de hand van weging van beoordelingen op zeven criteria met
‘goed’, ‘voldoende’ of ‘onvoldoende’. Beoordeling vindt plaats over de volgende criteria:
1. Uitgangspunten van de testconstructie
2. Kwaliteit van het testmateriaal
3. Kwaliteit van de handleiding
4. Kwaliteit van de normen
5. Kwaliteit van de betrouwbaarheidsgegevens*
6. Begripsvaliditeit*
7. Criteriumvaliditeit
* De belangrijkste informatie over een test betreft de betrouwbaarheid en de validiteit.
Normgerichte interpretatie: normscores waarbij de scores van iemand worden vergeleken met die
van een relevante normgroep. Hierbij is het van groot belang dat de normgroep
representatief is en van voldoende grootte.
Domeingerichte interpretatie: normscores waarbij de scores van een persoon met een absolute
norm worden vergeleken (ook wel criteriumgerichte interpretatie genoemd). De absolute
normen zijn gebaseerd op onderzoek, waarbij globaal onderscheid kan worden gemaakt
tussen grenswaarden die zijn vastgesteld door experts en grenswaarden die zijn gebaseerd
op onderzoek.
Betrouwbaarheid van een meting: Als we iemand herhaald zouden kunnen testen met hetzelfde
instrument, dan zou het gemiddelde van een zeer groot aantal metingen de verwachte
waarde of ware score zijn. Nu wijken de afzonderlijke scores daarvan doorgaans af. De
spreiding rond dat gemiddelde is een index voor de betrouwbaarheid. Is de spreiding groot,
dan is de meting niet betrouwbaar.
Standaardmeetfout: Dit is de spreiding in de errorscores. Als de betrouwbaarheid hoog is, is de
standaardmeetfout laag.
Klinisch georiënteerde diagnosticus/ clinical prediction: komt tot zijn diagnose door gebruik te
maken van in de loop van de tijd opgebouwde ervaringskennis en van zijn theorieën over
(afwijkende) gedragingen, cognities en emoties.
Statistisch georiënteerde diagnosticus/ mechanical prediction: Integreert informatie niet met het
hoofd, maar met een formule. Doorgaans is dat een lineaire combinatie van een beperkt
aantal variabelen dat een criterium redelijk voorspelt. De uitslag is een kansuitspraak,
immers de relaties tussen predictoren en criteria bereiken nooit een waarde van r = 1.00, ook
niet na correctie van meetfouten.
Base-rate: Een lage base-rate betekent dat een verschijnsel (zoals bijv. kindermishandeling) relatief
weinig voorkomt.
Regressie naar het gemiddelde: Bij niet perfect betrouwbare waarnemingen en een extreme score is
de kans groot dat bij herhaalde meting die score minder extreem is. Bijv: iemand voelt zich
niet lekker, gaat naar de arts en krijgt een medicijn, persoon voelt zich beter. Het is
Referentiekaders: bepalen de manier waarop gedragingen beschreven, begrepen en verklaard
worden en bijgevolg de diagnostiek en behandeling. Voor een diagnosticus is het
referentiekader van de individuele verschillen het vruchtbaarst. Het contextreferentiekader
is evenzeer van betekenis voor de diagnosticus, maar hij moet daar zelf het te meten gedrag
bepalen.
Syndroom: een systeem als de DSM brengt een aantal symptomen onder in een syndroom. Dit is een
centraal begrip in het medische denken. Psychologische theorievorming bevat daarentegen
meestal dimensionale modellen. Een cliënt wordt dan beschreven met een profiel dat
bestaat uit een aantal dimensies.
Klassieke testtheorie: een foutenmodel en gaat bijgevolg alleen over de zuiverheid van een meting.
Moderne testtheorie (IRT): een theorie over een gedraging, met behulp waarvan de kans beschreven
wordt dat een persoon, gegeven een bepaalde waarde op een latente trek, ‘ja’ zegt op een
vraag, of een taak goed oplost. Het gaat niet over fouten, maar over iets inhoudelijks. Dmv
factoranalyse worden onafhankelijke factoren gevonden. Dit wordt min of meer
vanzelfsprekend toegepast bij statistische programma’s en bijgevolg interpreteren we bijv de
persoonlijkheidsfactoren als onafhankelijke factoren. Daardoor kunnen we een profiel van
een persoon maken.
Het Simple Structure-idee van Thurstone: een persoonlijkheid bestaat uit onafhankelijke dimensies.
Zo werden de zeven Primary Mental Abilities ‘gevonden’. Multiple-intelligentietheorie.
Let op: een diagnosticus gaat hier NIET van uit, want volgens hem heeft bijvoorbeeld
extraversie wel iets te maken met intellect.
Standards for Educational and Psychological Tests: uitgegeven door de APA. Deze Standards bieden
criteria om tests, testpraktijken en testgebruik te evalueren. Bevat het volgende:
1. Inleiding
o Doel
o Soorten tests
o Toepassingsgebieden
o Waarschuwingen
o Tests als metingen voor constructen
2. Testconstructie
3. Evaluatie en documentatie
o Validiteit
o Betrouwbaarheid en meetfouten
o Testontwikkeling
o Schalen
o Normen
o Score vergelijkbaarheid
4. Fairness
o Rechten en plichten van de tester en geteste
o Omgang met proefgroepen met verschillende achtergrond
, 5. Toepassingen
o Testen voor het onderwijs
o Testen voor selectie
o Testen voor programma-evaluatie
Beoordeling van testen verloopt aan de hand van weging van beoordelingen op zeven criteria met
‘goed’, ‘voldoende’ of ‘onvoldoende’. Beoordeling vindt plaats over de volgende criteria:
1. Uitgangspunten van de testconstructie
2. Kwaliteit van het testmateriaal
3. Kwaliteit van de handleiding
4. Kwaliteit van de normen
5. Kwaliteit van de betrouwbaarheidsgegevens*
6. Begripsvaliditeit*
7. Criteriumvaliditeit
* De belangrijkste informatie over een test betreft de betrouwbaarheid en de validiteit.
Normgerichte interpretatie: normscores waarbij de scores van iemand worden vergeleken met die
van een relevante normgroep. Hierbij is het van groot belang dat de normgroep
representatief is en van voldoende grootte.
Domeingerichte interpretatie: normscores waarbij de scores van een persoon met een absolute
norm worden vergeleken (ook wel criteriumgerichte interpretatie genoemd). De absolute
normen zijn gebaseerd op onderzoek, waarbij globaal onderscheid kan worden gemaakt
tussen grenswaarden die zijn vastgesteld door experts en grenswaarden die zijn gebaseerd
op onderzoek.
Betrouwbaarheid van een meting: Als we iemand herhaald zouden kunnen testen met hetzelfde
instrument, dan zou het gemiddelde van een zeer groot aantal metingen de verwachte
waarde of ware score zijn. Nu wijken de afzonderlijke scores daarvan doorgaans af. De
spreiding rond dat gemiddelde is een index voor de betrouwbaarheid. Is de spreiding groot,
dan is de meting niet betrouwbaar.
Standaardmeetfout: Dit is de spreiding in de errorscores. Als de betrouwbaarheid hoog is, is de
standaardmeetfout laag.
Klinisch georiënteerde diagnosticus/ clinical prediction: komt tot zijn diagnose door gebruik te
maken van in de loop van de tijd opgebouwde ervaringskennis en van zijn theorieën over
(afwijkende) gedragingen, cognities en emoties.
Statistisch georiënteerde diagnosticus/ mechanical prediction: Integreert informatie niet met het
hoofd, maar met een formule. Doorgaans is dat een lineaire combinatie van een beperkt
aantal variabelen dat een criterium redelijk voorspelt. De uitslag is een kansuitspraak,
immers de relaties tussen predictoren en criteria bereiken nooit een waarde van r = 1.00, ook
niet na correctie van meetfouten.
Base-rate: Een lage base-rate betekent dat een verschijnsel (zoals bijv. kindermishandeling) relatief
weinig voorkomt.
Regressie naar het gemiddelde: Bij niet perfect betrouwbare waarnemingen en een extreme score is
de kans groot dat bij herhaalde meting die score minder extreem is. Bijv: iemand voelt zich
niet lekker, gaat naar de arts en krijgt een medicijn, persoon voelt zich beter. Het is
