Geschiedenis Samenvatting – Hoofdstuk 9 – HAVO5
Inhoudsopgave
Tijdlijn ................................................................................................................................................................. 2
§9.1 - De Eerste Wereldoorlog ........................................................................................................................... 2
§9.2 - De economische wereldcrisis.................................................................................................................... 3
§9.3 - De totalitaire systemen ............................................................................................................................ 5
§9.4 - Propaganda en communicatie ................................................................................................................. 7
§9.5 - Verzet tegen het imperialisme ................................................................................................................. 8
§9.6 - De tweede wereldoorlog ........................................................................................................................ 10
§9.7 – de Holocaust .......................................................................................................................................... 11
Begrippenlijst ................................................................................................................................................... 13
1
, Tijdlijn:
1900-1950 - Tijd van Wereldoorlogen
1914-1918 - Eerste Wereldoorlog
1917 - Russische revolutie
1922 - Mussolini aan de macht in Italië
1925 - Stalin aan de macht in de Sovjet-Unie
1929-1939 - Crisistijd
1929 - Beurskrach in New York
1933 - Hitler aan de macht in Duitsland
1933 - Roosevelt aan de macht in de VS
1939-1945 - Tweede Wereldoorlog
1940-1945 - Nederland bezet door Duitsland
1940 - Churchill aan de macht in Groot-Brittannië
1945 - Atoombommen op Japan
1945 - Oprichting van de Verenigde Naties
§9.1 - De Eerste Wereldoorlog
Kenmerkend aspect: “Het voeren van twee wereldoorlogen; Verwoestingen op niet eerder
vertoonde schaal door massavernietigingswapens en de betrokkenheid van de
burgerbevolking bij oorlogvoering.”
In de jaren voor 1914 waren de spanningen hoogopgelopen de grote landen hadden zich tot
de tanden toe bewapend, met steeds dodelijker wapens. Overal speelde nationale
geldingsdrang een grote rol. Steeds duidelijker stonden er 2 blokken tegenover elkaar:
Duitsland en Oostenrijk-Hongarije (de centralen) aan de ene kant en Frankrijk en Engeland
(de geallieerden) aan de andere kant. In 1914 brak een oorlog uit tussen de grote Europese
mogendheden. Toen de oorlog uiteindelijk uitbrak leidde dat niet tot verslagenheid, maar
werd met gejuich ontvangen. Vrijwilligers melden zich massaal aan. Het werd een
wereldoorlog omdat doordat ook buiten Europakoloniën en onafhankelijke staten erbij
betrokken waren.
Vanaf het begin deden alle grote Europese landen mee en op den duur raakten bijna alle
Europese landen erbij betrokken. Alleen Nederland, Spanje en wat kleinere landen bleven
neutraal. In het westen rukten de Duitsers de eerste weken snel op. Ze liepen België onder
de voet en marcheerden Frankrijk binnen. Na 1 ½ maand stokten het offensief 30 km. voor
Parijs.
Voor het einde van jaar liepen door Vlaanderen en Noord-Frankrijk twee eindeloze
loopgravenstelsels. Tussen de Duits-Oostenrijkse en Brits-Franse linies lag modderig
niemandsland vol ondergelopen granaatscherven, prikkeldraadversperringen en
boomstompen. Eind 1914 waren er al meer doden dan in alle oorlogen van de voorgaande
eeuwen. De vijandelijke linies werden eerst dagen of wekenlang van afstand beschoten. Als
de generaals dachten dat de tegenpartij voldoende was verzwakt, lieten ze hun soldaten de
loopgraven uitstormen om de vijand af te maken.
De Duitse legerleiding was zo onverschillig over mensenlevens dat ze zei dat het enige doel
was zoveel mogelijk te doden. De partijen probeerden ook met technische vernieuwingen de
2
Inhoudsopgave
Tijdlijn ................................................................................................................................................................. 2
§9.1 - De Eerste Wereldoorlog ........................................................................................................................... 2
§9.2 - De economische wereldcrisis.................................................................................................................... 3
§9.3 - De totalitaire systemen ............................................................................................................................ 5
§9.4 - Propaganda en communicatie ................................................................................................................. 7
§9.5 - Verzet tegen het imperialisme ................................................................................................................. 8
§9.6 - De tweede wereldoorlog ........................................................................................................................ 10
§9.7 – de Holocaust .......................................................................................................................................... 11
Begrippenlijst ................................................................................................................................................... 13
1
, Tijdlijn:
1900-1950 - Tijd van Wereldoorlogen
1914-1918 - Eerste Wereldoorlog
1917 - Russische revolutie
1922 - Mussolini aan de macht in Italië
1925 - Stalin aan de macht in de Sovjet-Unie
1929-1939 - Crisistijd
1929 - Beurskrach in New York
1933 - Hitler aan de macht in Duitsland
1933 - Roosevelt aan de macht in de VS
1939-1945 - Tweede Wereldoorlog
1940-1945 - Nederland bezet door Duitsland
1940 - Churchill aan de macht in Groot-Brittannië
1945 - Atoombommen op Japan
1945 - Oprichting van de Verenigde Naties
§9.1 - De Eerste Wereldoorlog
Kenmerkend aspect: “Het voeren van twee wereldoorlogen; Verwoestingen op niet eerder
vertoonde schaal door massavernietigingswapens en de betrokkenheid van de
burgerbevolking bij oorlogvoering.”
In de jaren voor 1914 waren de spanningen hoogopgelopen de grote landen hadden zich tot
de tanden toe bewapend, met steeds dodelijker wapens. Overal speelde nationale
geldingsdrang een grote rol. Steeds duidelijker stonden er 2 blokken tegenover elkaar:
Duitsland en Oostenrijk-Hongarije (de centralen) aan de ene kant en Frankrijk en Engeland
(de geallieerden) aan de andere kant. In 1914 brak een oorlog uit tussen de grote Europese
mogendheden. Toen de oorlog uiteindelijk uitbrak leidde dat niet tot verslagenheid, maar
werd met gejuich ontvangen. Vrijwilligers melden zich massaal aan. Het werd een
wereldoorlog omdat doordat ook buiten Europakoloniën en onafhankelijke staten erbij
betrokken waren.
Vanaf het begin deden alle grote Europese landen mee en op den duur raakten bijna alle
Europese landen erbij betrokken. Alleen Nederland, Spanje en wat kleinere landen bleven
neutraal. In het westen rukten de Duitsers de eerste weken snel op. Ze liepen België onder
de voet en marcheerden Frankrijk binnen. Na 1 ½ maand stokten het offensief 30 km. voor
Parijs.
Voor het einde van jaar liepen door Vlaanderen en Noord-Frankrijk twee eindeloze
loopgravenstelsels. Tussen de Duits-Oostenrijkse en Brits-Franse linies lag modderig
niemandsland vol ondergelopen granaatscherven, prikkeldraadversperringen en
boomstompen. Eind 1914 waren er al meer doden dan in alle oorlogen van de voorgaande
eeuwen. De vijandelijke linies werden eerst dagen of wekenlang van afstand beschoten. Als
de generaals dachten dat de tegenpartij voldoende was verzwakt, lieten ze hun soldaten de
loopgraven uitstormen om de vijand af te maken.
De Duitse legerleiding was zo onverschillig over mensenlevens dat ze zei dat het enige doel
was zoveel mogelijk te doden. De partijen probeerden ook met technische vernieuwingen de
2
