College 9
Plegers van huiselijk geweld
Wat is huiselijk geweld: “geweld dat door iemand uit de huiselijke of familiekring van het slachtoffers wordt
gepleegd. De term huiselijk verwijst naar de relatie tussen slachtoffer en pleger bijvoorbeeld (ex-)partner,
gezins- en familieleden en (huis)vrienden en niet naar de plaats waar het geweld plaatsvindt”. Denk aan
geweld tussen gezins- of familieleden, kindermishandeling en verwaarlozing, ouderenmishandeling (kind
naar ouder) etc. Bij fysiek geweld zijn kinderen vaak het slachtoffer en niet de dader. Een huisvriend is iemand
die vaak over de vloer komt en hierdoor ook een relatie heeft met de gezinsleden.
Cijfers: er zijn veel cijfers die een zijde van het verhaal geven. Het meeste is partner geweld, het ernstigste
gaat vaak over de ex-partner, denk bijvoorbeeld aan stalking. Het type slachtoffer is ook vaak het kind.
Kindermishandeling: in 2017 waren 90.000 en 127.000
kinderen en jongeren van 0-18 jaar blootgesteld aan een vorm van kindermishandeling. Deze cijfers liggen
hoger omdat dit ook buitenshuis kan, bijvoorbeeld leraren die kinderen misbruiken. Emotionele
verwaarlozing komt het meeste voor, maar het is lastig om te bepalen wanneer dit zo is. Fysieke
verwaarlozing is o.a. basisbehoeftes ontnemen bv. kleding. Fysiek en seksueel misbruik is aanzienlijk lager.
Een groot probleem: de incidenten en aangiften van huiselijk geweld lopen op (2008-2010). Echter, er
wordt heel vaak geen aangifte gedaan bij een melding. Met betrekking tot politiestatistieken hebben jonge
vrouwen op jongere leeftijd grotere kans op slachtoffer zijn. Met leeftijd wordt het verschil tussen mannen
en vrouwen kleiner. Op elke leeftijd is het voor vrouwen hoger. In alle relaties is 16% gewelddadig, hiervan
is 58% van beide kanten. Wanneer het van 1 kant komt is het 28% door vrouwen. Dit onderzoek is gedaan
in heteroseksuele koppels. Het kan dat er minder mannen zijn die meldingen maken van geweld omdat zij
zich schamen. Het kan ook zijn dat vrouwen meer verbaal geweld gebruiken, waar mannen meer fysiek.
Problemen vaststellen huiselijk geweld: de steekproef heeft
hiermee te maken. Bij een klinische steekproef liggen de verhoudingen
heel anders dan in de algemene populatie. Het heeft ook te maken
wat de definitie is van geweld en wie de informant is (bv. man, politie,
kind). Daarnaast speelt de referentieperiode een rol; gaat het over de
afgelopen 12 maanden of lifetime. Ook de geweldrelatie is van invloed;
wordt er naar elk kind gekeken of een specifiek kind en wat is het
patroon van geweldsrelatie (bv. kind naar moeder).
1
, Gender paradox
Achtergrond: je hebt aan de ene kant het feministische standpunt op basis van de evolutionaire theorie dat
stelt dat er meer patriarchale maatschappijen zijn waarbij de man de kostwinnaar is en de vrouw voor de
kinderen zorgt. Hiervoor heeft de man dominantie, controle en macht. Als de vrouw iets doet om dit uit te
dagen moet hij reageren met geweld om dit te controleren. Hierdoor wordt er meer geoordeeld door fysiek
geweld tegen vrouwen. Aan de andere kans is er de wederzijdse agressie en geweld standpunt. In modernere
maatschappijen zijn vrouwen onafhankelijker en autonomer. Met name bij dating relaties kunnen vrouwen
de relatie op elk moment beëindigen. Door meer macht van de vrouw, zullen mannen minder snel geweld
gebruiken. Dit kan ook kosten met zich mee brengen; andere vrouwen willen niet met zo’n man daten.
Consequenties gedrag: dit is afhankelijk van de meting. Het wederzijdse agressie standpunt gebruikt de
Conflict Tactics Scale om huiselijk geweld in kaart te brengen. Het is een zelfrapportage en er worden
verschillende soorten geweld uitgevraagd aan beide partners. Het geeft geen identificatie van de ernst van
verwondingen. De herziene versie gaat over onderhandeling, psychologisch, fysiek en seksueel geweld.
Johnson typologie: maakt onderscheid tussen common couple violence en intimate (patriarchal) terrorisme.
In dating samples is er vaker sprake van common couple violence en in getrouwde samples vaker intimate
terrorisme. Daarnaast zijn daders in dating samples vaak wat jonger dan in getrouwde samples. In getrouwde
samples wordt de man wordt vaak gekenmerkt door antisociale persoonlijkheidskenmerken en is erg
controlerend over de vrouw. Hierom wordt die ook intimate terrorist genoemd omdat hij de vrouw probeert
af te sluiten van de buitenwereld. In dating relaties zijn mannen eerder geneigd om het geweld te beteugelen
omdat het kan leiden tot negatieve reacties.
Bedenkingen: er is verschil tussen zelf- en partnerrapportages en politiestatistieken. Er is veel
onderrapportage, voornamelijk bij mannen. Vrouwen hebben voornamelijk verwondingen, maar een
substantieel deel van de mannen ook (35-38%). Moord en sterfte komt niet vaak voor als gevolg van
partnergeweld. Als mannen hun vrouw vermoorden is het vaak na relatie-beëindiging. Andersom is het vaak
het gevolg van jarenlang misbruik. Het is onduidelijk hoe deze cijfers en mechanismen in andere culturen
zijn; in Afrikaanse studies wordt gevonden dat vrouwen “geweld” zien als verdiende discipline.
Theorieën van huiselijk geweld
Intergenerationele overdracht of aangeleerde hulpeloosheid: mensen die opgegroeid zijn in een gezin
met huiselijk geweld hebben kans om zelf te geweld te plegen. Diegene die getuige zijn van geweld tussen
ouders (exposure versus experience) kan leiden tot angst, depressie, agressie, boosheid en PTSD. Daarnaast
leidt dit mogelijk tot overgevoeligheid voor geweld en conflict. Geweld wordt geleerd als een manier om
een conflict op te lossen. Leeftijd is een risicofactor hiervoor; als iemand jonger is en het langer aanhoudt is
de kans groter dat het meer invloed heeft. Er zijn ook theorieën die stellen dat slachtofferschap aangeleerd
is, waardoor mensen later in het leven deze ook aannemen. Echter, hier is weinig bewijs voor.
Sociale cognitieve theorie: Bandura stelt dat er sprake is van sociaal leren en modelleren. Als kinderen zien
dat aan bepaald gedrag een beloning zit, zullen ze dit overnemen. Je leert op basis van ervaring en nadoen.
Hieraan is gerelateerd dat geweld eerder gelegitimeerd wordt; zij die van je houden slaan je ook, degenen
van wie je houdt, kun je ook slaan. Het zien en ervaren in jouw huis zorgt voor morele rechtvaardiging. Stel
iemand beledigt jouw moeder, mag je deze best slaan. Als er geen andere weg is, is geweld gerechtvaardigd.
2
Plegers van huiselijk geweld
Wat is huiselijk geweld: “geweld dat door iemand uit de huiselijke of familiekring van het slachtoffers wordt
gepleegd. De term huiselijk verwijst naar de relatie tussen slachtoffer en pleger bijvoorbeeld (ex-)partner,
gezins- en familieleden en (huis)vrienden en niet naar de plaats waar het geweld plaatsvindt”. Denk aan
geweld tussen gezins- of familieleden, kindermishandeling en verwaarlozing, ouderenmishandeling (kind
naar ouder) etc. Bij fysiek geweld zijn kinderen vaak het slachtoffer en niet de dader. Een huisvriend is iemand
die vaak over de vloer komt en hierdoor ook een relatie heeft met de gezinsleden.
Cijfers: er zijn veel cijfers die een zijde van het verhaal geven. Het meeste is partner geweld, het ernstigste
gaat vaak over de ex-partner, denk bijvoorbeeld aan stalking. Het type slachtoffer is ook vaak het kind.
Kindermishandeling: in 2017 waren 90.000 en 127.000
kinderen en jongeren van 0-18 jaar blootgesteld aan een vorm van kindermishandeling. Deze cijfers liggen
hoger omdat dit ook buitenshuis kan, bijvoorbeeld leraren die kinderen misbruiken. Emotionele
verwaarlozing komt het meeste voor, maar het is lastig om te bepalen wanneer dit zo is. Fysieke
verwaarlozing is o.a. basisbehoeftes ontnemen bv. kleding. Fysiek en seksueel misbruik is aanzienlijk lager.
Een groot probleem: de incidenten en aangiften van huiselijk geweld lopen op (2008-2010). Echter, er
wordt heel vaak geen aangifte gedaan bij een melding. Met betrekking tot politiestatistieken hebben jonge
vrouwen op jongere leeftijd grotere kans op slachtoffer zijn. Met leeftijd wordt het verschil tussen mannen
en vrouwen kleiner. Op elke leeftijd is het voor vrouwen hoger. In alle relaties is 16% gewelddadig, hiervan
is 58% van beide kanten. Wanneer het van 1 kant komt is het 28% door vrouwen. Dit onderzoek is gedaan
in heteroseksuele koppels. Het kan dat er minder mannen zijn die meldingen maken van geweld omdat zij
zich schamen. Het kan ook zijn dat vrouwen meer verbaal geweld gebruiken, waar mannen meer fysiek.
Problemen vaststellen huiselijk geweld: de steekproef heeft
hiermee te maken. Bij een klinische steekproef liggen de verhoudingen
heel anders dan in de algemene populatie. Het heeft ook te maken
wat de definitie is van geweld en wie de informant is (bv. man, politie,
kind). Daarnaast speelt de referentieperiode een rol; gaat het over de
afgelopen 12 maanden of lifetime. Ook de geweldrelatie is van invloed;
wordt er naar elk kind gekeken of een specifiek kind en wat is het
patroon van geweldsrelatie (bv. kind naar moeder).
1
, Gender paradox
Achtergrond: je hebt aan de ene kant het feministische standpunt op basis van de evolutionaire theorie dat
stelt dat er meer patriarchale maatschappijen zijn waarbij de man de kostwinnaar is en de vrouw voor de
kinderen zorgt. Hiervoor heeft de man dominantie, controle en macht. Als de vrouw iets doet om dit uit te
dagen moet hij reageren met geweld om dit te controleren. Hierdoor wordt er meer geoordeeld door fysiek
geweld tegen vrouwen. Aan de andere kans is er de wederzijdse agressie en geweld standpunt. In modernere
maatschappijen zijn vrouwen onafhankelijker en autonomer. Met name bij dating relaties kunnen vrouwen
de relatie op elk moment beëindigen. Door meer macht van de vrouw, zullen mannen minder snel geweld
gebruiken. Dit kan ook kosten met zich mee brengen; andere vrouwen willen niet met zo’n man daten.
Consequenties gedrag: dit is afhankelijk van de meting. Het wederzijdse agressie standpunt gebruikt de
Conflict Tactics Scale om huiselijk geweld in kaart te brengen. Het is een zelfrapportage en er worden
verschillende soorten geweld uitgevraagd aan beide partners. Het geeft geen identificatie van de ernst van
verwondingen. De herziene versie gaat over onderhandeling, psychologisch, fysiek en seksueel geweld.
Johnson typologie: maakt onderscheid tussen common couple violence en intimate (patriarchal) terrorisme.
In dating samples is er vaker sprake van common couple violence en in getrouwde samples vaker intimate
terrorisme. Daarnaast zijn daders in dating samples vaak wat jonger dan in getrouwde samples. In getrouwde
samples wordt de man wordt vaak gekenmerkt door antisociale persoonlijkheidskenmerken en is erg
controlerend over de vrouw. Hierom wordt die ook intimate terrorist genoemd omdat hij de vrouw probeert
af te sluiten van de buitenwereld. In dating relaties zijn mannen eerder geneigd om het geweld te beteugelen
omdat het kan leiden tot negatieve reacties.
Bedenkingen: er is verschil tussen zelf- en partnerrapportages en politiestatistieken. Er is veel
onderrapportage, voornamelijk bij mannen. Vrouwen hebben voornamelijk verwondingen, maar een
substantieel deel van de mannen ook (35-38%). Moord en sterfte komt niet vaak voor als gevolg van
partnergeweld. Als mannen hun vrouw vermoorden is het vaak na relatie-beëindiging. Andersom is het vaak
het gevolg van jarenlang misbruik. Het is onduidelijk hoe deze cijfers en mechanismen in andere culturen
zijn; in Afrikaanse studies wordt gevonden dat vrouwen “geweld” zien als verdiende discipline.
Theorieën van huiselijk geweld
Intergenerationele overdracht of aangeleerde hulpeloosheid: mensen die opgegroeid zijn in een gezin
met huiselijk geweld hebben kans om zelf te geweld te plegen. Diegene die getuige zijn van geweld tussen
ouders (exposure versus experience) kan leiden tot angst, depressie, agressie, boosheid en PTSD. Daarnaast
leidt dit mogelijk tot overgevoeligheid voor geweld en conflict. Geweld wordt geleerd als een manier om
een conflict op te lossen. Leeftijd is een risicofactor hiervoor; als iemand jonger is en het langer aanhoudt is
de kans groter dat het meer invloed heeft. Er zijn ook theorieën die stellen dat slachtofferschap aangeleerd
is, waardoor mensen later in het leven deze ook aannemen. Echter, hier is weinig bewijs voor.
Sociale cognitieve theorie: Bandura stelt dat er sprake is van sociaal leren en modelleren. Als kinderen zien
dat aan bepaald gedrag een beloning zit, zullen ze dit overnemen. Je leert op basis van ervaring en nadoen.
Hieraan is gerelateerd dat geweld eerder gelegitimeerd wordt; zij die van je houden slaan je ook, degenen
van wie je houdt, kun je ook slaan. Het zien en ervaren in jouw huis zorgt voor morele rechtvaardiging. Stel
iemand beledigt jouw moeder, mag je deze best slaan. Als er geen andere weg is, is geweld gerechtvaardigd.
2
