Samenvatting Inleiding Recht HBO Accountancy; Basisboek Recht hoofdstuk 1, 2 & 4

Inleiding Recht
H1
Eigenrichting Is in een geschil je gelijk halen door zelf geweld te gebruiken.
Organisatie Rechterlijke macht



Hoger
Rechtbank
beroep gaan
Gerechtshof




In cassatie
gaan Hoge Raad

Kenmerken:
Rechtbank:
 Enkelvoudige kamers met 1 rechtsprekende rechter (zoals kantonrechter,
politierechter.
 Meervoudige kamers met 3 rechtsprekende rechters
Gerechtshof:
 Rechter in het gerechtshof heet een raadsheer.
 Meervoudige kamers met 3 raadsheren tenzij het een eenvoudige zaak is dan
wordt het door één raadsheer behandeld.
Hoge Raad:
 Rechter in de Hoge Raad heet een raadsheer.
 Controleert of de lagere rechter het recht juist heeft toegepast in een zaak.
 Als de Hoge raad oordeelt dat het recht niet juist is toegepast dan is de lagere
rechter verplicht een nieuwe uitspraak te verrichten.
Sanctie is een straf die wordt gegeven als een rechtsregel wordt overschreden.
Last onder dwangsom is een geldbedrag die een overtreder moet betalen voor
iedere dag dat hij de overtreding niet ongedaan maakt. (Dit is geregeld in art.
5:31d e.v. Algemene wet bestuursrecht (Awb).




1

, Inleiding Recht
Indeling Objectief Recht



Objectief recht (=
alle recht)




Subjectief recht
(= recht dat Publiekrecht Privaatrecht
iemand toekomt)




Vermogensrecht,
Recht van salaris, Strafrecht,
personen-
recht op leven Bestuursrecht
familierecht

Publiekrecht
Rechtsverhouding tussen de overheid en burgers, hierbij treedt de overheid als
gezagsorgaan op.
 Publiekrecht is van toepassing als de overheid een specifieke
overheidshandeling verricht en deze handeling kan alleen door de overheid
verricht worden.
Bijvoorbeeld: Alleen de overheid kan een exportvergunning of omgevingsvergunning
verlenen.
Privaatrecht
Houdt zich bezig met de rechtsverhouding tussen zowel natuurlijke als
rechtspersonen onderling.
 Privaatrecht staat in het BW.
 BW is opgedeeld in 10 boeken
Rechtspersoon: Is een organisatievorm die voor veel handelingen net als natuurlijke
personen aan het rechtsverkeer mag deelnemen. (Art. 2:1 BW)




2

, Inleiding Recht
Onderscheid materieel recht – formeel recht




Materieel Formeel
recht Bevat regels die rechten recht
verlenen en verplichtingen
Regels voor de handhaving
opleggen tussen burgers
van het materieel recht.
onderling en tussen burgers
en de overheid.



Voorbeelden:
Voorbeelden:
- Burgelijke rechtsvordering
- Burgelijk Wetboek
-Het Wetboek van
- Wetboek van Strafrecht
Strafvordering



Het objectief recht is het geheel van geschreven en ongeschreven regels.
Het subjectief recht zijn de bevoegdheden die een persoon aan het objectieve recht
ontleent. Een subjectief recht is alleen voor rechtssubjecten.
Rechtssubjecten zijn personen aan wie het subjectief recht toe komt.
Rechtssubjecten:
 Natuurlijke personen
 Rechtspersonen
Voorbeelden objectief & subjectief recht:
 Stemrecht is een objectief recht, maar jouw persoonlijke recht om te stemmen
is een subjectief recht.
 Het is verboden een ander van het leven te beroven. (Objectief recht) art. 287
Sr.
 B heeft al zekerheid voor een verstrekte geldlening een hypotheekrecht op het
huis van A. (subjectief recht). De rechten ven plichten van de hypotheeknemer
(B) zijn geregeld in Boek 3, titel 9 van het BW. (Objectief recht).




3

, Inleiding Recht

(Semi) dwingend en aanvullend recht


2.
Dwingend
recht
1. Semi 3.
Dwingend Aanvullend
recht recht


Recht

Semidwingend recht:
In dit recht zijn partijen toegestaan om van de wettelijke regel af te wijken binnen
bepaalde, door de wet gestelde grenzen.
Dwingend recht:
In dit recht zijn partijen verplicht om niet van bepaalde voorschriften die in de wet zijn
vastgelegd af te wijken.
 Dit recht komt voor op terreinen van het recht die de bescherming van een
zwakkere partij tegenover een sterkere partij betreffen.
 Arbeidsrecht en het huurrecht.
 Het woord nietig geeft aan dat het recht dwingend is.
 Bij een nietigheid wordt het rechtsgevolg geacht nooit te hebben bestaan.
 Publiekrecht is altijd dwingend
Aanvullend recht
Dit recht is gemaakt voor het geval partijen niet zelf een regeling treffen maar laat de
burgers vrij om naar goed denken in afwijking daarvan een regeling overeen te
komen.
 Privaatrecht is vaak aanvullend.




4

, Inleiding Recht




Wet




Verdragen
Rechts- Gewoonte-
recht
bronnen




Jurisprudentie




De wet heeft 2 betekenissen:
1. De wet in formele zin
 Dit is een gezamenlijk besluit van de regering en de Staten-Generaal.
 Als in de titel(benaming) van de wet het woord ‘wet’ of ‘wetboek’ wordt
gebruikt, is het een wet in formele zin.
 Het Burgerlijk Wetboek, de Grondwet, het Wetboek van Strafvordering.
2. De wet in materiële zin
 Deze wet bevat de algemene normen van een tot regelgeving bevoegd
overheidsorgaan, die de burgers binden.
 Deze wet is voor een onbepaald aantal gevallen/personen. (Algemeen
verbindend)
 De meeste wetten in formele zin zijn ook wetten in materiële zin.




5

, Inleiding Recht
3 Type wetten



3 type wetten




Wetten in formele Wetten in formele Wetten in
zin die tevens zin die niet tevens materiële zin die
wetten in wetten in niet wetten in
materiële zin zijn materiële zin zijn formele zin zijn



De wet die voogdij
Het Burgelijk over de Provinciale
Wetboek minderjarige verordening
Koning regelt.

Rangorde van wetten in materiële zin:
1. De Grondwet
2. Wetten in formele zin
3. Algemene maatregelen van bestuur
4. Ministeriële regelingen
5. Provinciale verordeningen
6. Gemeentelijke verordeningen
Gewoonterecht
 De wet dat naar de gewoonte verwijst.
 Een herhaling van feiten in gelijksoortige verhoudingen, mag niet per definitie
als recht beschouwd worden.
 Naast het bewijs van de gewoonte is het nog nodig:
 Dat de handelingen een gevolg zijn van de overtuiging dat iemand zo
behoort te doen als hij doet; alsmede
 Dat de afwijking van de gewoonte als onbehoorlijk wordt ervaren in de
betrokken kring van personen.

Gewoonterecht is niet in elk rechtsgebied een rechtsbron. In het strafrecht kennen
we het gewoonterecht niet.

Legaliteitsbeginsel is dat alleen de wet bepaalt welke straffen in welke gevallen
kunnen worden opgelegd. Dit artikel geeft de burger bescherming tegen willekeur
van de overheid.




6

, Inleiding Recht
Jurisprudentie`
Rechterlijke uitspraken die alleen de procespartijen bindt.
 Vaste jurisprudentie is als er sprake is van eenzelfde werking tussen de
uitspraken van de hoge rechters en algemene gerechtsregels.
Verdragen
Is een internationale overeenkomst tussen 2 of meer staten.
 Monistische opvatting is dat de volkenrechtelijke verdragen binnen de
nationale rechtsorde automatische werking hebben.




7