Samenvatting scheikunde Hoofdstuk 1 & 2
1.1 Zuivere stof en mengsel
Zuivere stoffen
- Een zuivere stof bestaat uit een soort atomen of moleculen.
o Als het uit een soort atomen bestaat is het een element (H 2)
o Bestaat de stof uit meerdere soorten atomen, das is de stof een verbinding (molecuul)
(CH4)
Mengsels
- Sinaasappelsap bestaat uit meerdere
verbindingen en is dus een mengsel.
o Een zuivere stof heeft een smeltpunt
en kookpunt
o Een mengsel heeft een smelttraject en
een kooktraject
Soorten mengsels
1. Oplossing - Een helder mengsel van vloeistoffen of van een vloeistof met een vaste stof of een
gas, die op microniveau (de kleinste deeltjes) zijn gemengd.
2. Suspensie – een troebel mengsel van een vaste stof en een vloeistof, waarbij de vaste stof niet is
opgelost. Die zweeft in de vorm van kleine korreltjes in de vloeistof. Door een verschil in
dichtheid zakt de vaste stof meestal naar de bodem.
3. Emulsie – Een troebel mengsel van twee vloeistoffen, die niet goed mengbaar zijn. De emulsie
zal vrij snel weer ontmengen. Een verschil in dichtheid zorgt dat twee vloeistoffen boven elkaar
ontstaan, een tweelagensysteem. Met een emulgator, een hulpstof, kun je ervoor zorgen dat
een emulsie niet ontmengt.
a. Een emulgator heeft een lange hydrofobe ‘staart’ die slecht met water mengt en een
kleine hydrofiele ‘kop’ die goed met water mengt.
b. Hydrofiele stoffen mengen goed met water, hydrofobe stoffen niet.
1.2 Scheidingsmethoden
Scheiden van een mengsel
- Als je maar één reactieproduct uit een mengsel wilt hebben moet je het scheiden.
- Je maakt gebruik van het verschil in stofeigenschappen om een mengsel te scheiden.
o De stoffen veranderen echter niet! Je sorteert de moleculen.
, 1. Verschil in deeltjesgrootte
Bij het scheiden van een suspensie maak je gebruik van de deeltjesgrootte, die heet
filtreren. De vloeistof is het filtraat, de vaste stof is het residu.
2. Verschil in dichtheid
Als de dichtheid van de vaste stof groter is dan de vloeistof, kun je bij suspensies de vaste
stof laten bezinken. Soms kan je dit versnellen door de centrifugeren. Bij een emulsie
ontstaat na enige tijd een tweelagensysteem. De stof met de grootste dichtheid vormt de
onderste laag.
3. Verschil in kookpunt
Bij een oplossing kun je gebruikmaken van het verschil in kookpunt. Dit heet indampen.
De stof met het laagste kookpunt zal als eerste verdampen, en je houd de stof
met het hoogste kookpunt over.
Je kunt oplossingen ook scheiden door middel van destillatie. Het deel (met het
hogere kookpunt) noem je het residu. De opgevangen vloeistof (met het lagere
kookpunt) noem je het destillaat.
Dit kan alleen met mengsels waar de kookpunten hoog uit elkaar liggen, anders
komt er geen zuivere stof, maar een mengsel uit de koeler.
4. Verschil in oplosbaarheid
Bij een mengsel van vaste stoffen kan je gebruik maken van extraheren, dan
voeg je een extractiemiddel toe waar sommige stoffen aan binden en sommige
stoffen niet. Met een vloeistof-vloeistof extractie kun je opgeloste stoffen uit een
vloeistof halen, dan voeg je een vloeistof toe die niet mengt met het andere
oplosmiddel, maar waar de opgeloste stof beter mee mengt.
5. Verschil in adsorptievermogen
Kleur-, geur- en smaakstoffen kun je uit een oplossing verwijderen
door fijn verdeelde koolstof toe te voegen. In deze koolstof zitten veel
gaatjes waardoor het een groot oppervlak heeft. De moleculen van de
kleur-, geur- en smaakstoffen hechten zich aan het oppervlak. Dit heet
adsorptie en de koolstof is in dit geval het adsorptiemiddel.
6. Verschil in adsorptievermogen en oplosbaarheid
Een scheidingsmethode die verschi in oplosbaarheid en
adsorptievermogen gebruik maakt heet chromatografie.
Papierchromatografie is een soort hiervan. Als je kleine hoeveelheden
van het mengsel hebt, kun je met deze methode bepalen uit hoeveel stoffen het
mengsel bestaat. Sommige stoffen in het mengsel lossen beter op in de vloeistof, en
andere adsorberen sterker aan het papieroppervlak dan andere.
Elke stof heeft namelijk bij een bepaalde temperatuur en een bepaalde loopvloeistof
een Rf-waarde, om deze waarde te bepalen deel je de
afstand van het punt waar je de kleurstof(fen) hebt
opgebracht tot het punt waar de kleurstof is blijven
steken (A). En de afstand van het punt waar je de
kleurstof(fen) hebt opgebracht tot waar de vloeistof is
opgetrokken. Dit noem je afstand B
De Rf waarde is dan A / B.
1.1 Zuivere stof en mengsel
Zuivere stoffen
- Een zuivere stof bestaat uit een soort atomen of moleculen.
o Als het uit een soort atomen bestaat is het een element (H 2)
o Bestaat de stof uit meerdere soorten atomen, das is de stof een verbinding (molecuul)
(CH4)
Mengsels
- Sinaasappelsap bestaat uit meerdere
verbindingen en is dus een mengsel.
o Een zuivere stof heeft een smeltpunt
en kookpunt
o Een mengsel heeft een smelttraject en
een kooktraject
Soorten mengsels
1. Oplossing - Een helder mengsel van vloeistoffen of van een vloeistof met een vaste stof of een
gas, die op microniveau (de kleinste deeltjes) zijn gemengd.
2. Suspensie – een troebel mengsel van een vaste stof en een vloeistof, waarbij de vaste stof niet is
opgelost. Die zweeft in de vorm van kleine korreltjes in de vloeistof. Door een verschil in
dichtheid zakt de vaste stof meestal naar de bodem.
3. Emulsie – Een troebel mengsel van twee vloeistoffen, die niet goed mengbaar zijn. De emulsie
zal vrij snel weer ontmengen. Een verschil in dichtheid zorgt dat twee vloeistoffen boven elkaar
ontstaan, een tweelagensysteem. Met een emulgator, een hulpstof, kun je ervoor zorgen dat
een emulsie niet ontmengt.
a. Een emulgator heeft een lange hydrofobe ‘staart’ die slecht met water mengt en een
kleine hydrofiele ‘kop’ die goed met water mengt.
b. Hydrofiele stoffen mengen goed met water, hydrofobe stoffen niet.
1.2 Scheidingsmethoden
Scheiden van een mengsel
- Als je maar één reactieproduct uit een mengsel wilt hebben moet je het scheiden.
- Je maakt gebruik van het verschil in stofeigenschappen om een mengsel te scheiden.
o De stoffen veranderen echter niet! Je sorteert de moleculen.
, 1. Verschil in deeltjesgrootte
Bij het scheiden van een suspensie maak je gebruik van de deeltjesgrootte, die heet
filtreren. De vloeistof is het filtraat, de vaste stof is het residu.
2. Verschil in dichtheid
Als de dichtheid van de vaste stof groter is dan de vloeistof, kun je bij suspensies de vaste
stof laten bezinken. Soms kan je dit versnellen door de centrifugeren. Bij een emulsie
ontstaat na enige tijd een tweelagensysteem. De stof met de grootste dichtheid vormt de
onderste laag.
3. Verschil in kookpunt
Bij een oplossing kun je gebruikmaken van het verschil in kookpunt. Dit heet indampen.
De stof met het laagste kookpunt zal als eerste verdampen, en je houd de stof
met het hoogste kookpunt over.
Je kunt oplossingen ook scheiden door middel van destillatie. Het deel (met het
hogere kookpunt) noem je het residu. De opgevangen vloeistof (met het lagere
kookpunt) noem je het destillaat.
Dit kan alleen met mengsels waar de kookpunten hoog uit elkaar liggen, anders
komt er geen zuivere stof, maar een mengsel uit de koeler.
4. Verschil in oplosbaarheid
Bij een mengsel van vaste stoffen kan je gebruik maken van extraheren, dan
voeg je een extractiemiddel toe waar sommige stoffen aan binden en sommige
stoffen niet. Met een vloeistof-vloeistof extractie kun je opgeloste stoffen uit een
vloeistof halen, dan voeg je een vloeistof toe die niet mengt met het andere
oplosmiddel, maar waar de opgeloste stof beter mee mengt.
5. Verschil in adsorptievermogen
Kleur-, geur- en smaakstoffen kun je uit een oplossing verwijderen
door fijn verdeelde koolstof toe te voegen. In deze koolstof zitten veel
gaatjes waardoor het een groot oppervlak heeft. De moleculen van de
kleur-, geur- en smaakstoffen hechten zich aan het oppervlak. Dit heet
adsorptie en de koolstof is in dit geval het adsorptiemiddel.
6. Verschil in adsorptievermogen en oplosbaarheid
Een scheidingsmethode die verschi in oplosbaarheid en
adsorptievermogen gebruik maakt heet chromatografie.
Papierchromatografie is een soort hiervan. Als je kleine hoeveelheden
van het mengsel hebt, kun je met deze methode bepalen uit hoeveel stoffen het
mengsel bestaat. Sommige stoffen in het mengsel lossen beter op in de vloeistof, en
andere adsorberen sterker aan het papieroppervlak dan andere.
Elke stof heeft namelijk bij een bepaalde temperatuur en een bepaalde loopvloeistof
een Rf-waarde, om deze waarde te bepalen deel je de
afstand van het punt waar je de kleurstof(fen) hebt
opgebracht tot het punt waar de kleurstof is blijven
steken (A). En de afstand van het punt waar je de
kleurstof(fen) hebt opgebracht tot waar de vloeistof is
opgetrokken. Dit noem je afstand B
De Rf waarde is dan A / B.
