College 2 Anemie/Hemoglobinopathie
Celmorfologie is het herkennen van cellen onder de microscoop. Hierbij wordt er gekeken
hoe de cellen eruit zien en of er eventueel afwijkingen te zien zijn.
Hemocytometrie is alles wat je kan meten aan een cel. Bijvoorbeeld het celaantal of het Hb
gehalte.
Hemostase is het proces van de stolling en alles wat daar mee te maken heeft.
Inleiding - onderzoeksmateriaal
Je begint altijd met een buis bloed van iemand. Dit bloed kan uit verschillende bloedvaten
komen:
- Capillair: vingerprik (is ook veneus bloed alleen uit een haarvat)
- Veneus: aderen
- Arterieel: slagader. Dit wordt door een arts gedaan.
Het is wel belangrijk uit welk vat het bloed komt, omdat de samenstelling van het bloed op
sommige plekken kan verschillen.
Als bloed is afgenomen gaat het bloed vaak snel stollen. Omdat dit voor sommige
onderzoeken niet de bedoeling is, moet het bloed vaak gelijk na afname onstolbaar worden
gemaakt. Er zit dan vaak al een antistollingsmiddel (anticoagulantia) in het buisje.
Soms is er maar een bepaald deel van het bloed nodig (bloedcellen, plasma of serum). Dit
kan na afname van bloed gelijk worden gescheiden door bijvoorbeeld een centrifuge.
Capillair bloed kan gebruikt worden voor: trombocytentelling (bloedplaatjes);
leukocytentelling (witte bloedcellen); bloeduitstrijkje; hematocriet; hemoglobine.
Vaak moeten er meerdere dingen tegelijk gemeten worden. Dan ga je over op het veneuze
bloed.
1
, Anticoagulantia (stollingsremmers)
Ca2+ is nodig in het lichaam om het stollingsproces te laten starten. Met anticoagulantia
bindt je aan Ca2+ en kan je de stolling remmen. Er zijn verschillende soorten stoffen die
binden aan de Ca2+ waaronder EDTA, citraat en oxalaat.
Een andere manier om de stolling te remmen is om heparine toe te voegen.
Het ligt eraan welke test je wilt uitvoeren, welke vorm van stollingsremmer je moet
gebruiken.
- Testen van het stollingsproces: citraat.
- Hemocytometrische bepalingen: EDTA.
Plasma en serum
Bij het ontstaan van plasma of van serum is het enige verschil is of je het bloed wel of niet
onstolbaar hebt gemaakt.
Onstolbaar gemaakt bloed (in plastic) centrifugeren: rode cellen, buffy coat (witte cellen) en
plasma (bijv. stollingsbepalingen)
Bloed (in glas) laten stollen en centrifugeren: stolsel en serum (goed te bevaren bij 4 ℃)
voor de meeste bepalingen.
In plasma wel en in serum geen: stolfactoren (eiwitten, fibrinogeen)
In serum wel: afbraakproducten van stolfactoren.
Erytrocyten
Aan de rode bloedcellen kunnen ook verschillende dingen gemeten worden:
- Bezinkingssnelheid van erytrocyten (BSE)
In een lange buis met bloed wordt in een uur het aantal mm gemeten van scheiding
tussen erytrocyten en plasma: de bezinking
De BSE verandert door (o.a.)
- Erytocytenconcentratie: Hoe lager de concentratie, hoe hoger de BSE.
Daarnaast zijn de rode bloedcellen licht negatief geladen waardoor ze elkaar
afstoten.
- Andere verhouding van plasma-eiwitten, met name fibrinogeen, albumine en
immunoglobulinen. Dit heeft te maken met de lading. Als er meer positief
geladen eiwitten in het bloed zitten, dan heft dat de negatieve lading van de
rode bloedcellen op en dat heeft dan weer invloed op de BSE.
- Volume van rode cellen (hematocriet)
V olume erytrocyten (L)
Hematocriet (Ht) =
V olume totaal bloed (L)
Een normale waarde moet rond de 0.46 liggen
Hematocriet is het volume van de rode bloedcellen ten opzichte van het totale
bloedvolume.
- Aantal bloedcellen
Zowel rode als witte cellen worden geteld. Dit kan op twee manieren gedaan worden.
- microscoop met een telkamer (Burker)
- geautomatiseerd: elektronische teller bijvoorbeeld de Coulter counter.
- Concentratie hemoglobine
- De hematologische indices: MCV, MCH, MCHC
2
Celmorfologie is het herkennen van cellen onder de microscoop. Hierbij wordt er gekeken
hoe de cellen eruit zien en of er eventueel afwijkingen te zien zijn.
Hemocytometrie is alles wat je kan meten aan een cel. Bijvoorbeeld het celaantal of het Hb
gehalte.
Hemostase is het proces van de stolling en alles wat daar mee te maken heeft.
Inleiding - onderzoeksmateriaal
Je begint altijd met een buis bloed van iemand. Dit bloed kan uit verschillende bloedvaten
komen:
- Capillair: vingerprik (is ook veneus bloed alleen uit een haarvat)
- Veneus: aderen
- Arterieel: slagader. Dit wordt door een arts gedaan.
Het is wel belangrijk uit welk vat het bloed komt, omdat de samenstelling van het bloed op
sommige plekken kan verschillen.
Als bloed is afgenomen gaat het bloed vaak snel stollen. Omdat dit voor sommige
onderzoeken niet de bedoeling is, moet het bloed vaak gelijk na afname onstolbaar worden
gemaakt. Er zit dan vaak al een antistollingsmiddel (anticoagulantia) in het buisje.
Soms is er maar een bepaald deel van het bloed nodig (bloedcellen, plasma of serum). Dit
kan na afname van bloed gelijk worden gescheiden door bijvoorbeeld een centrifuge.
Capillair bloed kan gebruikt worden voor: trombocytentelling (bloedplaatjes);
leukocytentelling (witte bloedcellen); bloeduitstrijkje; hematocriet; hemoglobine.
Vaak moeten er meerdere dingen tegelijk gemeten worden. Dan ga je over op het veneuze
bloed.
1
, Anticoagulantia (stollingsremmers)
Ca2+ is nodig in het lichaam om het stollingsproces te laten starten. Met anticoagulantia
bindt je aan Ca2+ en kan je de stolling remmen. Er zijn verschillende soorten stoffen die
binden aan de Ca2+ waaronder EDTA, citraat en oxalaat.
Een andere manier om de stolling te remmen is om heparine toe te voegen.
Het ligt eraan welke test je wilt uitvoeren, welke vorm van stollingsremmer je moet
gebruiken.
- Testen van het stollingsproces: citraat.
- Hemocytometrische bepalingen: EDTA.
Plasma en serum
Bij het ontstaan van plasma of van serum is het enige verschil is of je het bloed wel of niet
onstolbaar hebt gemaakt.
Onstolbaar gemaakt bloed (in plastic) centrifugeren: rode cellen, buffy coat (witte cellen) en
plasma (bijv. stollingsbepalingen)
Bloed (in glas) laten stollen en centrifugeren: stolsel en serum (goed te bevaren bij 4 ℃)
voor de meeste bepalingen.
In plasma wel en in serum geen: stolfactoren (eiwitten, fibrinogeen)
In serum wel: afbraakproducten van stolfactoren.
Erytrocyten
Aan de rode bloedcellen kunnen ook verschillende dingen gemeten worden:
- Bezinkingssnelheid van erytrocyten (BSE)
In een lange buis met bloed wordt in een uur het aantal mm gemeten van scheiding
tussen erytrocyten en plasma: de bezinking
De BSE verandert door (o.a.)
- Erytocytenconcentratie: Hoe lager de concentratie, hoe hoger de BSE.
Daarnaast zijn de rode bloedcellen licht negatief geladen waardoor ze elkaar
afstoten.
- Andere verhouding van plasma-eiwitten, met name fibrinogeen, albumine en
immunoglobulinen. Dit heeft te maken met de lading. Als er meer positief
geladen eiwitten in het bloed zitten, dan heft dat de negatieve lading van de
rode bloedcellen op en dat heeft dan weer invloed op de BSE.
- Volume van rode cellen (hematocriet)
V olume erytrocyten (L)
Hematocriet (Ht) =
V olume totaal bloed (L)
Een normale waarde moet rond de 0.46 liggen
Hematocriet is het volume van de rode bloedcellen ten opzichte van het totale
bloedvolume.
- Aantal bloedcellen
Zowel rode als witte cellen worden geteld. Dit kan op twee manieren gedaan worden.
- microscoop met een telkamer (Burker)
- geautomatiseerd: elektronische teller bijvoorbeeld de Coulter counter.
- Concentratie hemoglobine
- De hematologische indices: MCV, MCH, MCHC
2
