Recente ontwikkelingen in risicogedrag
College 1 Trends in risicogedrag
Cursus behaald = 50% schrijfopdracht + 50% tentamen
Schrijfopdracht 18 oktober blog of sci-fly
→ Email naar
Tentamen (multiple choice)
25 oktober 12:45 – 15:30 CC4
Hertentamen
23 januari 12:45 – 15:30 SPA 1.46
Wat verstaan we (in deze cursus) onder risicogedrag?
- Met name adolescentie is een periode waarin risicovolle activiteiten toenemen,
waaronder…
- Waarmee komen jongeren in het nieuws?
o Lachgas
o Gamen
o Eetproblemen (anorexia nervosa, obesitas)
Risicogedrag
In deze cursus ligt de focus op:
- Middelengebruik
- Agressief gedrag
- Eetgedrag (met name obesitas)
- Schermgebruik (gamen, sociale media)
Casus: alcohol tijdens zeilkamp
2017: een college vertelt dat ze mentor is bij een zeilkamp. Ze begeleidt jongeren tussen de
14 en 18 jaar. Er mag geen alcohol gedronken worden tijdens zeilkamp, omdat de
deelnemers onder de 18 jaar oud zijn. Eigenlijk houdt iedereen zich hier heel goed aan, zelfs
tijdens de ‘stapavond’.
2007: hoe anders was dat 10 jaar geleden. Ook toen begeleidde zij ditzelfde zeilkamp.
Jongeren van 16 jaar en ouder mochten alcohol drinken. De begeleiders namen vaak al een
‘steigerbiertje’ op het moment dat ze na een zeildag terugkwamen bij de steiger. Bij het eten
werd er een biertje gedronken door de begeleiders en later op de avond dronken de
deelnemers (ouder dan 16) er vaak ook een paar mee. Nog later (als de deelnemers naar bed
waren) vloeide er meestal nog wel meer alcohol. Het was vooral stoer als je alcohol dronk,
en werd onderling enorm aangemoedigd.
Alcohol
De mentaliteit is in 10 jaar tijd behoorlijk veranderd en de prevalentie van alcoholgebruik
onder jongeren is afgenomen. Waar denk je dat deze normverandering door veroorzaakt is?
- Verandering alcoholgrens van de overheid van 16 naar 18
- Door toename sociale media zijn jongeren meer individueel dan collectief
1
,Afname alcoholgebruik – redenen?
Er kunnen meerdere factoren meespelen:
- Campagnes
- Bewustwording negatieve gevolgen alcohol (van o.a. ouders maar ook jongeren zelf)
- Nieuwsberichten, bijvoorbeeld over coma zuipen
- Nieuwe drank- en Horecawet (sinds 1 januari 2014 is de leeftijdsgrens voor het kopen
van alcohol opgeschoven van 16 naar 18 jaar)
- Andere factoren?
En waarom stagneert de afname?
- ‘Bodem’ bereikt? Niet iedereen is gevoelig voor campagne, norm, etc.
- Volgens Floor van Bakkum het Jellinek Centrum voor verslavingszorg kan excessief
alcoholgebruik onder jongeren, maar ook bij volwassenen, op drie manieren wordt
tegengegaan.
o ‘De prijs moet omhoog, de beschikbaarheid moet afnemen en de reclame
moet aan banden’
2
,Media en regelgeving roken
- Verbod op tabaksreclame (2002)
- Rookverbod in trein (2003)
- Rookvrije werkplek (2004)
- Rookverbod horeca (sinds 2008, opgeheven voor kleine horeca in 2010)
- Leeftijdsgrens van 16 naar 18 (2013)
- Prijs in 10 jaar verdubbeld (2003-2013)
→ Uitspraak Floor van Bakkum is toegepast op roken.
Over de tijd: afname aantal rokende jongeren
Toename alternatieve tabaksproducten (onderzoek Amerika)
- Jongeren gaan minder roken, maar wel meer alternatieve tabaksproducten
gebruiken
- Het gebruik van E-Cigarettes is enorm gestegen
- Het gebruik van Hookahs (waterpijp) is enorm gestegen
- In de totale nicotine-inname en tabaksgebruik is niks veranderd. Terwijl de sigaretten
af zijn genomen, zijn de alternatieven toegenomen.
3
, Over de tijd: toename in gebruik van E-Cigarette en waterpijp
Een waterpijp E-Cigarette lijkt onschuldig omdat er geen nicotine in zit. Toch blijkt dat veel
jongeren overgaan naar een gewone sigaret, omdat de stap minder groot is. De normale E-
Cigarette bevat wel nicotine, waardoor de stap nog minder groot wordt om een normale
sigaret te gaan roken.
Onderzoek: hoe groot is de stap om naar gewone sigaretten over te gaan?
- ‘Among never-smoking adolescents at baseline, alternative tobacco use predicted
ever smoking 6 months later (e-cigarettes with nicotine, e-cigarettes without
nicotine, waterpipe). This association was strongest for adolescents with a low
baseline risk of smoking.’
o Jongeren die een alternatief product voor roken gebruiken, blijken een
halfjaar later vaker normale sigaretten te roken.
Trends in cannabis gebruik
Drugs
Note: de gepresenteerde
cijfers gaan over scholieren
van 12 t/m 16 jaar.
Prevalenties liggen hoger in
17+ jarigen.
4
College 1 Trends in risicogedrag
Cursus behaald = 50% schrijfopdracht + 50% tentamen
Schrijfopdracht 18 oktober blog of sci-fly
→ Email naar
Tentamen (multiple choice)
25 oktober 12:45 – 15:30 CC4
Hertentamen
23 januari 12:45 – 15:30 SPA 1.46
Wat verstaan we (in deze cursus) onder risicogedrag?
- Met name adolescentie is een periode waarin risicovolle activiteiten toenemen,
waaronder…
- Waarmee komen jongeren in het nieuws?
o Lachgas
o Gamen
o Eetproblemen (anorexia nervosa, obesitas)
Risicogedrag
In deze cursus ligt de focus op:
- Middelengebruik
- Agressief gedrag
- Eetgedrag (met name obesitas)
- Schermgebruik (gamen, sociale media)
Casus: alcohol tijdens zeilkamp
2017: een college vertelt dat ze mentor is bij een zeilkamp. Ze begeleidt jongeren tussen de
14 en 18 jaar. Er mag geen alcohol gedronken worden tijdens zeilkamp, omdat de
deelnemers onder de 18 jaar oud zijn. Eigenlijk houdt iedereen zich hier heel goed aan, zelfs
tijdens de ‘stapavond’.
2007: hoe anders was dat 10 jaar geleden. Ook toen begeleidde zij ditzelfde zeilkamp.
Jongeren van 16 jaar en ouder mochten alcohol drinken. De begeleiders namen vaak al een
‘steigerbiertje’ op het moment dat ze na een zeildag terugkwamen bij de steiger. Bij het eten
werd er een biertje gedronken door de begeleiders en later op de avond dronken de
deelnemers (ouder dan 16) er vaak ook een paar mee. Nog later (als de deelnemers naar bed
waren) vloeide er meestal nog wel meer alcohol. Het was vooral stoer als je alcohol dronk,
en werd onderling enorm aangemoedigd.
Alcohol
De mentaliteit is in 10 jaar tijd behoorlijk veranderd en de prevalentie van alcoholgebruik
onder jongeren is afgenomen. Waar denk je dat deze normverandering door veroorzaakt is?
- Verandering alcoholgrens van de overheid van 16 naar 18
- Door toename sociale media zijn jongeren meer individueel dan collectief
1
,Afname alcoholgebruik – redenen?
Er kunnen meerdere factoren meespelen:
- Campagnes
- Bewustwording negatieve gevolgen alcohol (van o.a. ouders maar ook jongeren zelf)
- Nieuwsberichten, bijvoorbeeld over coma zuipen
- Nieuwe drank- en Horecawet (sinds 1 januari 2014 is de leeftijdsgrens voor het kopen
van alcohol opgeschoven van 16 naar 18 jaar)
- Andere factoren?
En waarom stagneert de afname?
- ‘Bodem’ bereikt? Niet iedereen is gevoelig voor campagne, norm, etc.
- Volgens Floor van Bakkum het Jellinek Centrum voor verslavingszorg kan excessief
alcoholgebruik onder jongeren, maar ook bij volwassenen, op drie manieren wordt
tegengegaan.
o ‘De prijs moet omhoog, de beschikbaarheid moet afnemen en de reclame
moet aan banden’
2
,Media en regelgeving roken
- Verbod op tabaksreclame (2002)
- Rookverbod in trein (2003)
- Rookvrije werkplek (2004)
- Rookverbod horeca (sinds 2008, opgeheven voor kleine horeca in 2010)
- Leeftijdsgrens van 16 naar 18 (2013)
- Prijs in 10 jaar verdubbeld (2003-2013)
→ Uitspraak Floor van Bakkum is toegepast op roken.
Over de tijd: afname aantal rokende jongeren
Toename alternatieve tabaksproducten (onderzoek Amerika)
- Jongeren gaan minder roken, maar wel meer alternatieve tabaksproducten
gebruiken
- Het gebruik van E-Cigarettes is enorm gestegen
- Het gebruik van Hookahs (waterpijp) is enorm gestegen
- In de totale nicotine-inname en tabaksgebruik is niks veranderd. Terwijl de sigaretten
af zijn genomen, zijn de alternatieven toegenomen.
3
, Over de tijd: toename in gebruik van E-Cigarette en waterpijp
Een waterpijp E-Cigarette lijkt onschuldig omdat er geen nicotine in zit. Toch blijkt dat veel
jongeren overgaan naar een gewone sigaret, omdat de stap minder groot is. De normale E-
Cigarette bevat wel nicotine, waardoor de stap nog minder groot wordt om een normale
sigaret te gaan roken.
Onderzoek: hoe groot is de stap om naar gewone sigaretten over te gaan?
- ‘Among never-smoking adolescents at baseline, alternative tobacco use predicted
ever smoking 6 months later (e-cigarettes with nicotine, e-cigarettes without
nicotine, waterpipe). This association was strongest for adolescents with a low
baseline risk of smoking.’
o Jongeren die een alternatief product voor roken gebruiken, blijken een
halfjaar later vaker normale sigaretten te roken.
Trends in cannabis gebruik
Drugs
Note: de gepresenteerde
cijfers gaan over scholieren
van 12 t/m 16 jaar.
Prevalenties liggen hoger in
17+ jarigen.
4
