College Vermoeidheid bij kanker 17 sep 2019
Kerntaak 1 - Klinisch redeneren
Vermoeidheid bij kanker is een onaangenaam, aanhoudend, subjectief gevoel van
lichamelijke, emotionele en/of cognitieve uitputting gerelateerd aan kanker of aan de
behandeling ervan; dat interfereert met het dagelijks functioneren; de intensiteit is niet
gerelateerd aan verrichte inspanning [NCCN 20171]. Vermoeidheid bij kanker verschilt
van normale vermoeidheid door de intensiteit, de duur en de sensatie. Vermoeidheid
bij kanker is heviger dan de vermoeidheid die men normaal gesproken na inspanning
ervaart, reageert onvoldoende op rust of slapen, en is overweldigend in die zin dat men
er niet overheen kan stappen.
Vermoeidheid bij kanker kent verschillende uitingsvormen c.q. dimensies:
→ Lichamelijke vermoeidheid (bijv. zwakte, het niet in staat zijn tot het verrichten van
lichamelijke inspanning);
→ Cognitieve vermoeidheid (bijv. concentratie- en geheugenstoornissen, moeite
met denken, beslissingen nemen);
→ Emotionele vermoeidheid (bijv. snel optredende geïrriteerdheid of emotionele
labiliteit, somberheid).
Gemiddeld heeft 74% van de patiënten last van vermoeidheid; in de laatste twee weken
voor het overlijden is dit 86%. Vrouwen lijken meer vermoeidheid aan te geven dan
mannen en jongere patiënten uiten meer vermoeidheid dan oudere patiënten. Het
voorkomen van vermoeidheid bij ouderen wordt echter onderschat, omdat zij zelf vaak
denken dat de vermoeidheid gerelateerd is aan hun leeftijd. Vermoeidheid is ook het
symptoom met de grootste invloed op de kwaliteit van leven en het dagelijks
functioneren van patiënten en hun naasten. De invloed van vermoeidheid op het
dagelijks functioneren is groter dan die van pijn.
De volgende lichamelijke en psychosociale factoren worden onderscheiden:
→ tumor geïnduceerde complicaties
→ comorbiditeit
→ anti-tumor therapie
→ bijwerkingen van andere medicatie
→ lichamelijke symptomen geassocieerd met de onderliggende tumor of de
→ behandeling (acute of late effecten)
→ psychosociale factoren, waaronder verminderde lichamelijke activiteit,
→ slaapstoornissen, maar ook existentiële problemen
Definitie: Allesoverheersend en aanhoudend gevoel van uitputting en verminderd
vermogen tot lichamelijke en geestelijke inspanning op het gebruikelijke niveau.
Kerntaak 1 - Klinisch redeneren
Vermoeidheid bij kanker is een onaangenaam, aanhoudend, subjectief gevoel van
lichamelijke, emotionele en/of cognitieve uitputting gerelateerd aan kanker of aan de
behandeling ervan; dat interfereert met het dagelijks functioneren; de intensiteit is niet
gerelateerd aan verrichte inspanning [NCCN 20171]. Vermoeidheid bij kanker verschilt
van normale vermoeidheid door de intensiteit, de duur en de sensatie. Vermoeidheid
bij kanker is heviger dan de vermoeidheid die men normaal gesproken na inspanning
ervaart, reageert onvoldoende op rust of slapen, en is overweldigend in die zin dat men
er niet overheen kan stappen.
Vermoeidheid bij kanker kent verschillende uitingsvormen c.q. dimensies:
→ Lichamelijke vermoeidheid (bijv. zwakte, het niet in staat zijn tot het verrichten van
lichamelijke inspanning);
→ Cognitieve vermoeidheid (bijv. concentratie- en geheugenstoornissen, moeite
met denken, beslissingen nemen);
→ Emotionele vermoeidheid (bijv. snel optredende geïrriteerdheid of emotionele
labiliteit, somberheid).
Gemiddeld heeft 74% van de patiënten last van vermoeidheid; in de laatste twee weken
voor het overlijden is dit 86%. Vrouwen lijken meer vermoeidheid aan te geven dan
mannen en jongere patiënten uiten meer vermoeidheid dan oudere patiënten. Het
voorkomen van vermoeidheid bij ouderen wordt echter onderschat, omdat zij zelf vaak
denken dat de vermoeidheid gerelateerd is aan hun leeftijd. Vermoeidheid is ook het
symptoom met de grootste invloed op de kwaliteit van leven en het dagelijks
functioneren van patiënten en hun naasten. De invloed van vermoeidheid op het
dagelijks functioneren is groter dan die van pijn.
De volgende lichamelijke en psychosociale factoren worden onderscheiden:
→ tumor geïnduceerde complicaties
→ comorbiditeit
→ anti-tumor therapie
→ bijwerkingen van andere medicatie
→ lichamelijke symptomen geassocieerd met de onderliggende tumor of de
→ behandeling (acute of late effecten)
→ psychosociale factoren, waaronder verminderde lichamelijke activiteit,
→ slaapstoornissen, maar ook existentiële problemen
Definitie: Allesoverheersend en aanhoudend gevoel van uitputting en verminderd
vermogen tot lichamelijke en geestelijke inspanning op het gebruikelijke niveau.
