Ontwikkelingspsychologie A
Hoofdstuk 1
Wat is ontwikkelingspsychologie?
De wetenschappelijke studie naar patronen van groei, verandering en stabiliteit van
conceptie tot aan de ouderdom. (Met een accent op de jaren tot de volwassenheid)
Fysieke ontwikkeling
- Alles wat invloed heeft op de fysieke groei
- Invloed hersenen, zenuwstelsel, spieropbouw, zintuigen en behoefte aan eten, drinken
en slaap op ons gedrag.
Persoonlijkheids- en sociale ontwikkeling
- Ontwikkeling en verandering van sociale relaties en interacties met anderen.
- Eigenschappen die de ene van de andere persoon onderscheiden.
- Duurzame eigenschappen van een persoon.
Cognitieve ontwikkeling
- Leren, geheugen, taal, oplossen van problemen en intelligentie.
Kritieke periode
- Een specifieke tijd in de ontwikkeling waarin een bepaalde gebeurtenis onomkeerbare
gevolgen heeft > bijvoorbeeld de vijfde ziekte in het eerste deel van de zwangerschap:
onomkeerbare gevolgen voor de groei van de baby. (In de tweede helft van de
zwangerschap zijn de gevolgen veel minder heftig.)
Gevoelige periode
- Moment waarbij sprake is van extra ontvankelijkheid (extra gevoelig) voor invloeden van
de omgeving, hoeft niet altijd onomkeerbaar te zijn > bijvoorbeeld een nieuwe taal leren
als kleuter.
- Een afgebakende tijdspanne, meestal vroeg in het leven , waarin mensen extra gevoelig
zijn voor bepaalde omgevingsinvloeden en sterk ontvankelijk zijn voor het leren van
specifieke vaardigheden.
Continue verandering
- Geleidelijk ontwikkelingsproces
- Kwantitatief
- Waarbij prestaties op een bepaald niveau voortvloeien uit die op de vorige niveaus.
- Bijv. lengte
Discontinue verandering
- Ontwikkeling die in aparte stappen of stadia plaatsvindt, en waarbij elk stadium gedrag
oplevert dat kwalitatief anders is dan gedrag in eerdere stadia.
- Soms abrupt verlopend ontwikkelingsproces
- Bijv. zindelijkheid
,Nature
- Eigenschappen, vermogens en capaciteiten die kinderen van hun ouders erven.
- Bijv. je wordt geboren met de haarkleur bruin
Nurture
- Omgevingsinvloeden die ons gedrag bepalen
- Bijv. de taal die je spreekt
- Bij het begrip maturatie gaat het erom dat je je ontwikkelt vanwege een combinatie van
je genen en het bereiken van de juiste leeftijd (nature).
- Maturatie: het proces van het zich geleidelijk ontvouwen van voorbestemde genetische
informatie.
Overige begrippen
- Plasticiteit: de mate waarin een zich ontwikkelend gedragspatroon of fysieke structuur
veranderbaar is.
- Cohort: een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde plek zijn geboren.
- Stimuli: prikkels, oftewel veranderingen in de uitwendige of inwendige omgeving waarop
een organisme reageert.
, Hoofdstuk 2
Psychodynamisch perspectief
- Gedrag wordt gemotiveerd door innerlijke krachten en herinneringen waarvan een
persoon zich nauwelijks bewust is en waarover hij weinig controle heeft.
- Gebeurtenissen in de kindertijd (onbewuste drijfveren) beïnvloeden iemands gedrag
gedurende zijn hele leven.
Grondleggers: freud en Erikson
Freud: psychoanalytische theorie
- Onbewuste krachten (kinderlijke wensen, verlangens en behoeften) zijn bepalend voor
iemands persoonlijkheid en gedrag.
Erikson: psychosociale theorie:
- Mensen worden gevormd en belemmerd door hun samenleving en cultuur.
- De nadruk ligt op de sociale interactie met anderen.
- Ontwikkeling verloopt in 8 stadia
Behavioristisch perspectief
Het behaviorisme gaat ervan uit dat het waarneembare gedrag en externe gebeurtenissen
(stimuli) bepalend zijn voor de ontwikkeling van een individu.
- De nadruk ligt op direct waarneembaar gedrag
- Stimulus > respons (gebeurtenis > reactie
Bijv. iemand schopt jou en je reageert daarop door terug te slaan.
1. Klassieke conditionering (Pavlov)
Er is sprake van klassieke conditionering wanneer een organisme op een bepaalde
manier leert reageren (respons) op een neutrale gebeurtenis (stimuli)
- Plaatje 1: stimulus= voer, respons= kwijlen
- Plaatje 2: stimulus= bel, respons= niks
- Plaatje 3: stimulus= voer en bel, respons= kwijlen
- Plaatje 4: stimulus= bel, respons= kwijlen
De neutrale gebeurtenis wordt geconditioneerd
2. Operante conditionering (Skinner)
Hoofdstuk 1
Wat is ontwikkelingspsychologie?
De wetenschappelijke studie naar patronen van groei, verandering en stabiliteit van
conceptie tot aan de ouderdom. (Met een accent op de jaren tot de volwassenheid)
Fysieke ontwikkeling
- Alles wat invloed heeft op de fysieke groei
- Invloed hersenen, zenuwstelsel, spieropbouw, zintuigen en behoefte aan eten, drinken
en slaap op ons gedrag.
Persoonlijkheids- en sociale ontwikkeling
- Ontwikkeling en verandering van sociale relaties en interacties met anderen.
- Eigenschappen die de ene van de andere persoon onderscheiden.
- Duurzame eigenschappen van een persoon.
Cognitieve ontwikkeling
- Leren, geheugen, taal, oplossen van problemen en intelligentie.
Kritieke periode
- Een specifieke tijd in de ontwikkeling waarin een bepaalde gebeurtenis onomkeerbare
gevolgen heeft > bijvoorbeeld de vijfde ziekte in het eerste deel van de zwangerschap:
onomkeerbare gevolgen voor de groei van de baby. (In de tweede helft van de
zwangerschap zijn de gevolgen veel minder heftig.)
Gevoelige periode
- Moment waarbij sprake is van extra ontvankelijkheid (extra gevoelig) voor invloeden van
de omgeving, hoeft niet altijd onomkeerbaar te zijn > bijvoorbeeld een nieuwe taal leren
als kleuter.
- Een afgebakende tijdspanne, meestal vroeg in het leven , waarin mensen extra gevoelig
zijn voor bepaalde omgevingsinvloeden en sterk ontvankelijk zijn voor het leren van
specifieke vaardigheden.
Continue verandering
- Geleidelijk ontwikkelingsproces
- Kwantitatief
- Waarbij prestaties op een bepaald niveau voortvloeien uit die op de vorige niveaus.
- Bijv. lengte
Discontinue verandering
- Ontwikkeling die in aparte stappen of stadia plaatsvindt, en waarbij elk stadium gedrag
oplevert dat kwalitatief anders is dan gedrag in eerdere stadia.
- Soms abrupt verlopend ontwikkelingsproces
- Bijv. zindelijkheid
,Nature
- Eigenschappen, vermogens en capaciteiten die kinderen van hun ouders erven.
- Bijv. je wordt geboren met de haarkleur bruin
Nurture
- Omgevingsinvloeden die ons gedrag bepalen
- Bijv. de taal die je spreekt
- Bij het begrip maturatie gaat het erom dat je je ontwikkelt vanwege een combinatie van
je genen en het bereiken van de juiste leeftijd (nature).
- Maturatie: het proces van het zich geleidelijk ontvouwen van voorbestemde genetische
informatie.
Overige begrippen
- Plasticiteit: de mate waarin een zich ontwikkelend gedragspatroon of fysieke structuur
veranderbaar is.
- Cohort: een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde plek zijn geboren.
- Stimuli: prikkels, oftewel veranderingen in de uitwendige of inwendige omgeving waarop
een organisme reageert.
, Hoofdstuk 2
Psychodynamisch perspectief
- Gedrag wordt gemotiveerd door innerlijke krachten en herinneringen waarvan een
persoon zich nauwelijks bewust is en waarover hij weinig controle heeft.
- Gebeurtenissen in de kindertijd (onbewuste drijfveren) beïnvloeden iemands gedrag
gedurende zijn hele leven.
Grondleggers: freud en Erikson
Freud: psychoanalytische theorie
- Onbewuste krachten (kinderlijke wensen, verlangens en behoeften) zijn bepalend voor
iemands persoonlijkheid en gedrag.
Erikson: psychosociale theorie:
- Mensen worden gevormd en belemmerd door hun samenleving en cultuur.
- De nadruk ligt op de sociale interactie met anderen.
- Ontwikkeling verloopt in 8 stadia
Behavioristisch perspectief
Het behaviorisme gaat ervan uit dat het waarneembare gedrag en externe gebeurtenissen
(stimuli) bepalend zijn voor de ontwikkeling van een individu.
- De nadruk ligt op direct waarneembaar gedrag
- Stimulus > respons (gebeurtenis > reactie
Bijv. iemand schopt jou en je reageert daarop door terug te slaan.
1. Klassieke conditionering (Pavlov)
Er is sprake van klassieke conditionering wanneer een organisme op een bepaalde
manier leert reageren (respons) op een neutrale gebeurtenis (stimuli)
- Plaatje 1: stimulus= voer, respons= kwijlen
- Plaatje 2: stimulus= bel, respons= niks
- Plaatje 3: stimulus= voer en bel, respons= kwijlen
- Plaatje 4: stimulus= bel, respons= kwijlen
De neutrale gebeurtenis wordt geconditioneerd
2. Operante conditionering (Skinner)
