Ontwikkelingspsychologie B
Hoofdstuk 8
Fysieke groei in de peuter & kleutertijd
- Gemiddelde lengte en gewicht op tweejarige leeftijd: 90 cm en 11-12 kilo
- Gemiddelde lengte en gewicht op zesjarige leeftijd: 120 cm en 20 kilo
- In deze periode ontstaan grotere verschillen: door genen, voeding en
gezondheidszorg
De groeiende hersenen
Hersenen groeien hard! Op vijfjarige leeftijd heeft het brein 90% van volwassen grootte
- Er worden meer verbindingen gelegd > geassocieerd met ontwikkelingssprongen bijv.
taal leren
- Door een toenamen van myeline tijdens de peuter- en kleutertijd worden signalen
beter doorgegeven.
- Myeline: een vettige substantie die de neuronen beschermt en de overdracht van
zenuwsignalen versnelt
- Meer specialisatie per hersengebied
- Filmpje kijken tot 1:52
Functie van de hersenen
Lateralisatie: het proces waarbij bepaalde functies hun plek eerder in de ene hersenhelft
dan in de andere hersenhelft vinden
- Tijdens kleuterjaren meer uitgesproken verdeling van functies in linker- en
rechterhersenhelft
- Binnen het lateralisatieproces zijn veel individuele verschillen
- Gemiddeld gezien zijn er verschillen in hoe de hersenhelften van jongens en meisjes
zich gedurende de ontwikkeling specialiseren
, - Verschillen in hersenlateralisatie kan verklaard worden door genetische factoren,
omgevingsfactoren en culturele factoren.
Toch vooral veel samenwerking en wederzijdse afhankelijkheid tussen de hemisferen
- De hersenhelften hebben hun eigen specialisatie, maar ze werken samen. De
onderlinge verschillen zijn klein, de ene hersenhelft kan de meeste taken van de
andere hersenhelft overnemen.
Ontwikkeling van de zintuigen
- Door ontwikkeling van het brein:
- In staat tot perceptuele schematisering: het vermogen om zowel het grote geheel als
de losse delen te zien
- Kleuters hebben dit vermogen niet, pas rond 7-8 jaar beheersen kinderen deze
vaardigheid
- Ook gaan kleuters scherper zien en horen
- Veranderingsblindheid: het verschijnsel dat veranderingen in het gezichtsveld
makkelijk over het hoofd worden gezien, jonge kinderen kunnen minder goed filteren
en zien dus meer
Motoriek in de peuter en kleutertijd
Grove motoriek bij peuters en kleuters
Hoe verbetert de motoriek in deze periode zo sterk?
- Toegenomen spierkracht
- Betere controle over spieren
- Verbeterde coördinatie
- Hersenontwikkeling (betere verbindingen en myeline vorming)
, En omdat ze gewoon heel veel oefenen!
Fijne motoriek bij peuters en kleuters
Links- of rechtshandig
- Handvoorkeur in aanleg aanwezig (nature)
- Vanaf 5 jaar: voorkeur duidelijk
- 10% linkshandig
- Jongens vaker linkshandig
Zindelijkheid
- Zindelijkheidstraining
- Elimination communication:
Hele jonge kinderen dragen geen luier, ouders letten op signalen en zetten de
kinderen dan op het potje. Heel jong al zindelijk
- Aansluiten bij wanneer het kind er klaar voor is: stap voor stap oefenen met op het
potje zitten.
- Om zindelijk te worden moeten kinderen de spieren rondom de blaas leren
beheersen. Dit is een vorm van fijne motoriek.
Bedreigingen van fysieke groei en ontwikkeling
Problemen met slapen en eten
- Nachtmerries: sommige kinderen zijn extra gevoelig hierdoor kunnen ze angst
ontwikkelen voor het naar bed gaan.
- Pavor Nocturnus (nachtangsten):
o Lijkt op paniekaanvallen in hun slaap
o Snelle hartslag en ademhaling
o Kind laat zich moeilijk troosten
o Kan zich geen droom herinneren
o Komt bij 3-7% van kinderen voor
- Onder en overgewicht: te weinig goede voeding en te veel ongezonde voeding.
Hoofdstuk 8
Fysieke groei in de peuter & kleutertijd
- Gemiddelde lengte en gewicht op tweejarige leeftijd: 90 cm en 11-12 kilo
- Gemiddelde lengte en gewicht op zesjarige leeftijd: 120 cm en 20 kilo
- In deze periode ontstaan grotere verschillen: door genen, voeding en
gezondheidszorg
De groeiende hersenen
Hersenen groeien hard! Op vijfjarige leeftijd heeft het brein 90% van volwassen grootte
- Er worden meer verbindingen gelegd > geassocieerd met ontwikkelingssprongen bijv.
taal leren
- Door een toenamen van myeline tijdens de peuter- en kleutertijd worden signalen
beter doorgegeven.
- Myeline: een vettige substantie die de neuronen beschermt en de overdracht van
zenuwsignalen versnelt
- Meer specialisatie per hersengebied
- Filmpje kijken tot 1:52
Functie van de hersenen
Lateralisatie: het proces waarbij bepaalde functies hun plek eerder in de ene hersenhelft
dan in de andere hersenhelft vinden
- Tijdens kleuterjaren meer uitgesproken verdeling van functies in linker- en
rechterhersenhelft
- Binnen het lateralisatieproces zijn veel individuele verschillen
- Gemiddeld gezien zijn er verschillen in hoe de hersenhelften van jongens en meisjes
zich gedurende de ontwikkeling specialiseren
, - Verschillen in hersenlateralisatie kan verklaard worden door genetische factoren,
omgevingsfactoren en culturele factoren.
Toch vooral veel samenwerking en wederzijdse afhankelijkheid tussen de hemisferen
- De hersenhelften hebben hun eigen specialisatie, maar ze werken samen. De
onderlinge verschillen zijn klein, de ene hersenhelft kan de meeste taken van de
andere hersenhelft overnemen.
Ontwikkeling van de zintuigen
- Door ontwikkeling van het brein:
- In staat tot perceptuele schematisering: het vermogen om zowel het grote geheel als
de losse delen te zien
- Kleuters hebben dit vermogen niet, pas rond 7-8 jaar beheersen kinderen deze
vaardigheid
- Ook gaan kleuters scherper zien en horen
- Veranderingsblindheid: het verschijnsel dat veranderingen in het gezichtsveld
makkelijk over het hoofd worden gezien, jonge kinderen kunnen minder goed filteren
en zien dus meer
Motoriek in de peuter en kleutertijd
Grove motoriek bij peuters en kleuters
Hoe verbetert de motoriek in deze periode zo sterk?
- Toegenomen spierkracht
- Betere controle over spieren
- Verbeterde coördinatie
- Hersenontwikkeling (betere verbindingen en myeline vorming)
, En omdat ze gewoon heel veel oefenen!
Fijne motoriek bij peuters en kleuters
Links- of rechtshandig
- Handvoorkeur in aanleg aanwezig (nature)
- Vanaf 5 jaar: voorkeur duidelijk
- 10% linkshandig
- Jongens vaker linkshandig
Zindelijkheid
- Zindelijkheidstraining
- Elimination communication:
Hele jonge kinderen dragen geen luier, ouders letten op signalen en zetten de
kinderen dan op het potje. Heel jong al zindelijk
- Aansluiten bij wanneer het kind er klaar voor is: stap voor stap oefenen met op het
potje zitten.
- Om zindelijk te worden moeten kinderen de spieren rondom de blaas leren
beheersen. Dit is een vorm van fijne motoriek.
Bedreigingen van fysieke groei en ontwikkeling
Problemen met slapen en eten
- Nachtmerries: sommige kinderen zijn extra gevoelig hierdoor kunnen ze angst
ontwikkelen voor het naar bed gaan.
- Pavor Nocturnus (nachtangsten):
o Lijkt op paniekaanvallen in hun slaap
o Snelle hartslag en ademhaling
o Kind laat zich moeilijk troosten
o Kan zich geen droom herinneren
o Komt bij 3-7% van kinderen voor
- Onder en overgewicht: te weinig goede voeding en te veel ongezonde voeding.
