Samenvatting Leerling, Onderwijs en Begeleiden deel A (literatuur, werkgroepen en hoorcolleges)

Leerling, Onderwijs en Begeleiden – periode 5

Week 1 Wat is goed onderwijs

Leerdoelen
Wat is goed onderwijs; een normatieve vraag
 hangt af van normen en waarden
 antwoord is niet neutraal: er volgt een norm

Tegenargumenten voor de vraag wat is goed onderwijs
We moeten gewoon doen wat werkt
 Maar hoe weet je wat werkt, wat werkt waarvoor?
 Het zegt niets over of dat ‘doen’ ook wenselijk is
Misschien is iets wel heel efficiënt en effectief maar is dat helemaal niet wenselijk.
 Als je kijkt naar onderwijs op een manier dat het onderwijs voorbereidt op deelname
aan de samenleving.
Bijvoorbeeld het onderwijs aanpassen op hoe werknemers willen zien dat iemand is
geschoold. Dan zie je het onderwijs alleen als een middel maar onderwijs staat ook op
zichzelf met het idee dat onderwijs juist een plek is om even afstand te nemen van de
arbeidsmarkt.
 Onderwijs leidt tot reproductie van de huidige samenleving.
 Je gaat er toch nooit uit komen wat goed onderwijs is. Hoe men denkt over goed
onderwijs is context gebonden.

Je kunt Biesta’s functies van het onderwijs beschrijven, uitleggen en toepassen
Kwalificatie
 kennis en vakspecifieke vaardigheden, om kinderen te scholen voor banen hebben
ze vooral algemene kennis en vaardigheden nodig
 In stand houden van economie
 Persoonlijke doelen nastreven
 Op eigen benen kunnen staan

Socialisatie
 We kunnen kinderen voorbereiden maar ze gaan niet alleen maar werken, daarom
moeten we ook zorgen dat ze echt deel gaan maken van de samenleving
 Aanleren van normen, waarden, praktijken en tradities
 In stand houden van democratie
 Gemeenschapsvorming

Persoonsvorming
 Eigen ontwikkeling in relatie tot de ander en de wereld
 Je moet zelf ook kritisch nadenken, klopt het en wat vind ik ervan
 Je moet reflecteren
 Identiteitsontwikkeling, betekenisvol, motivatie, autonomie
 Mogelijkheid tot verandering

Die drie functies hangen samen.

Je kunt verschillende visies op het waartoe van het onderwijs beschrijven en
uitleggen
Goed onderwijs volgens Immanuel Kant
 kinderen leren vooral om rationeel en verstandig na te denken
 doel is bereiken van rationele autonomie
 stelselmatig en doelbewust onderwijs



1

, Leerling, Onderwijs en Begeleiden – periode 5

Goed onderwijs volgens Jean-Jacques Rousseau
 Boeken die hij heeft geschreven: Emile of Over de opvoeding
 Ontwikkeling van binnenuit door ervaring, we leren door te ervaren, door fouten te
maken
 Natuurlijke goedaardigheid van het kind, volgens Kant moest onderwijs heel
systematisch zijn maar Rousseau was juist tegen geforceerd onderwijs en wilde dat
het op een natuurlijke manier zou gaan

Kritiek op Kant:
 De mens als rationeel en autonoom wezen is slechts één mensbeeld
Hij was hier zich niet bewust van dat hij daar zo mee bezig was op die manier
 Hij spiegelde kinderen continu af tegen volwassenen, kinderen zijn nog niet helemaal
af en schieten nog tekort in dingen. Dit is verkeerd want kinderen zijn ook op zichzelf
waardevol.
 Het gebruik van de rede leidt niet automatisch tot het goede

Kritiek op Rousseau
 Gelijk aan kritiek op Kant
 Hij legde te veel nadruk op dat school niet geforceerd moet zijn. De samenleving kan
ook iets goeds bieden en niet alleen maar druk en forceren.
 Hij was heel erg voor laat die kinderen maar in de natuur rondhuppelen en dan komt
het vanzelf wel goed. Ontwikkeling van kinderen is veel te belangrijk om het zomaar
aan toeval over te laten. Moeten we niet juist wel kiezen voor stelselmatig onderwijs
zodat we de ontwikkeling van kinderen kunnen sturen

Je kunt de organisatie van het huidige onderwijssysteem beschrijven.




Hoorcollege 1
2

, Leerling, Onderwijs en Begeleiden – periode 5


Finse onderwijs het beste




De vraag naar goed onderwijs
Een normatieve vraag:
 Antwoord hangt af van eigen normen en waarden
 Antwoord is niet neutraal: er volgt geen norm

Waarom je deze vraag niet moet stellen:
 We moeten gewoon doen wat werkt
 Het onderwijs bereidt voor op deelname aan de samenleving
 Hoe men denkt over goed onderwijs is context geboden

We moeten gewoon doen wat werkt
 Wat betekent ‘wat werkt’? Werkt waarvoor?
 Zegt niets over of dat ‘doen’ ook wenselijk is

Het onderwijs bereidt voor op deelname aan de samenleving
 Onderwijs is ook waardevol in zichzelf
 Leidt tot reproductie van de huidige samenleving

Hoe men denkt over goed onderwijs is context gebonden
 Wellicht gemeenschappelijke waarden onderliggend
 Die context kunnen we (deels) ontstijgend

Geschiedenis van goed onderwijs
Goed onderwijs volgens Immanuel Kant (1724-1804)
 Rede, ratio, verstand
 Doel is bereiken van rationele autonomie
 Stelselmatig en doelbewust onderwijs

Goed onderwijs volgens Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)
 Emile of Over de opvoeding (1762)
 Ontwikkeling van binnenuit door ervaring
 Natuurlijke goedaardigheid van het kind

Kritiek op Kant:
 De mens als rationeel en autonoom wezen is slechts één mensbeeld
 Kinderen zijn ook op zichzelf waardevol
 Het gebruik van de rede leidt niet automatisch tot het goede

Kritiek op Rousseau:
 Gelijk aan kritiek op Kant
 De samenleving heeft ook veel goeds te bieden
 Ontwikkeling van kinderen is te belangrijk om aan het toeval over te laten
De drie functies van Biesta
 Kwalificatie
 Socialisatie

3

, Leerling, Onderwijs en Begeleiden – periode 5

 Persoonsvorming

Kwalificatie
Kennis en vakspecifieke vaardigheden
 In stand houden economie
 Persoonlijke doelen nastreven
 Op eigen benen kunnen staan

Socialisatie
Normen, waarden, praktijken en tradities
 In stand houden van de democratie
 Gemeenschapvorming

Persoonsvorming
Eigen ontwikkeling in relatie tot de ander en de wereld
 Identiteitsontwikkeling
 Betekenisvol, motivatie, autonomie
 Mogelijkheid tot verandering




Boek ‘Wat is goed onderwijs’
Hoofdstuk 1, Pedagogiek en onderwijs


4