Artikel onderdeel 4 – inslikken of aspireren van een voorwerp dat in de keel verdwijnt
Bij het verdwijnen van een corpus alienum moet adequaat gebeuren, maar he gebeurt niet vaak.
Casus 1
o Mevrouw, 87 jaar, eerder behandeld voor een mondbodemcarcinoom en heeft nu slikklachten.
o Bij het plaatsen van een abudment voor een implantaat viel er een schroevendraaier in de keel.
Verder geen hoestprikkel.
Op de röntgenfoto geen corpus alienum te zien in een ziekenhuisopname wordt het ding gezien in het antrum
van de maag, net voor de overgang naar het duodenum (12-vingeringe darm).
o Mevrouw moest wachten tot de schroevendraaier uit het lichaam zou komen.
De patiënt werd geadviseerd bij klachten van buikpijn, ernstige krampen en/of koorts direct contact op te nemen
met het medisch centrum. Na 3 dagen meldde zij dat het corpus alienum haar lichaam via de natuurlijke weg had
verlaten.
Casus 2
o Mevrouw, 46 jaar zonder medische geschiedenis.
o Implantologische schroevendraaier in de keel.
De patiënt begon direct kortdurend te hoesten, maar was niet kortademig.
Röntgenfoto: schroevendraaier in de rechter long, ter hoogte van de onderkwabbronchus.
o Longarts erbij geroepen schroevendraaier bronchoscopisch verwijderd zonder complicaties.
1 week na de ingreep geen klachten.
Tijdens de behandeling kan er iets in de keel van de patiënt vallen corpus alienum kan in de maag of in de long komen.
o Kan in het spijsverteringssysteem complicaties veroorzaken, maar de complicaties in de longen zijn vaak erger.
De kans dat een corpus alienum vanuit de keel in het spijsverteringstelsel terechtkomt is 90%. De voornaamste
oorzaak is de hoestreflex die optreedt bij aanwezigheid van een corpus alienum in de trachea. Deze reflex zorgt
ervoor dat het corpus alienum vanuit de trachea in de oesofagus belandt.
Voorzorgsmaatregelen te nemen om de lans op aspiratie of inslikken van voorwerpen te minimaliseren.
o Rubberdam bij endo en restauratieve behandeling.
o Soms kan een rubberdam niet gebruikt worden implantologie instrumenten voorzien van een flosdraad.
Kans op aspiratie of inslikken van een corpus alienum kleiner als de patiënt zittend wordt behandeld.
o Risicogroep voor aspiratie of inslikken: mentaal geretardeerde patiënten, psychotische patiënten, patiënten met een
excessieve kokhalsreflex, patiënten met een zeer kleine mondopeningen patiënten met een verhoogde intra-abdominale
druk ten gevolge van zwangerschap of forse obesitas.
Ook mensen die minder gevoel hebben in het palatum, door langdurig dragen van een gebitsprothese.
o Als er iets doorgeslikt wordt, moet de patiënt het hoofd zijwaarts houden en de behandelstoel in de anti-
trendelenburgstand.
Bovenlichaam 20-30 graden hoger ten opzichte van het onderlichaam.
Patiënt moet actief hoesten corpus alienum moet terug in de mond komen.
Heeft de patiënt moeite met adem halen ademhalingsnood dreigt en moet worden ingegrepen met de
heimlich lukt het niet, dan moet de patiënt naar de SEH.
o Elke patiënt bij wie een corpus alienum in de keel is verdwenen, moet aanvullend röntgenologisch worden onderzocht om
te bepalen of een corpus alienum zich mogelijk in het luchtwegsysteem bevindt.
o Als het corpus alienum in het spijsverteringstelsel is terechtgekomen, is het van belang te weten waar het zich bevindt.
Vast in de oesofagus: perforatie van de slokdarmwand en moet dus snel worden verwijderd endoscopische
behandeling.
Vast in de maag: binnen 7-10 dagen via de natuurlijke weg er weer uit poep moet geïnspecteerd worden.
Als het voorwerp groter is dan 2,5cm kans kleiner dat het de maag kan passeren.
o Corpus alienum in de luchtwegen
Complicaties in het algemeen erger dan als het terecht komt in het spijsverteringsstelsel.
Acute kortademigheid.
Asfyxie.
Hartinfarct.
Larynxoedeem.
Pneumothorax.
Late complicaties: chronische bronchitis, bronchopneumonie.
Moet binnen 24 uur verwijderd worden.
Het verwijderen kan ook complicaties met zich meebrengen iatrogene beschadiging van de slokdarmmucosa.
Bij het verdwijnen van een corpus alienum moet adequaat gebeuren, maar he gebeurt niet vaak.
Casus 1
o Mevrouw, 87 jaar, eerder behandeld voor een mondbodemcarcinoom en heeft nu slikklachten.
o Bij het plaatsen van een abudment voor een implantaat viel er een schroevendraaier in de keel.
Verder geen hoestprikkel.
Op de röntgenfoto geen corpus alienum te zien in een ziekenhuisopname wordt het ding gezien in het antrum
van de maag, net voor de overgang naar het duodenum (12-vingeringe darm).
o Mevrouw moest wachten tot de schroevendraaier uit het lichaam zou komen.
De patiënt werd geadviseerd bij klachten van buikpijn, ernstige krampen en/of koorts direct contact op te nemen
met het medisch centrum. Na 3 dagen meldde zij dat het corpus alienum haar lichaam via de natuurlijke weg had
verlaten.
Casus 2
o Mevrouw, 46 jaar zonder medische geschiedenis.
o Implantologische schroevendraaier in de keel.
De patiënt begon direct kortdurend te hoesten, maar was niet kortademig.
Röntgenfoto: schroevendraaier in de rechter long, ter hoogte van de onderkwabbronchus.
o Longarts erbij geroepen schroevendraaier bronchoscopisch verwijderd zonder complicaties.
1 week na de ingreep geen klachten.
Tijdens de behandeling kan er iets in de keel van de patiënt vallen corpus alienum kan in de maag of in de long komen.
o Kan in het spijsverteringssysteem complicaties veroorzaken, maar de complicaties in de longen zijn vaak erger.
De kans dat een corpus alienum vanuit de keel in het spijsverteringstelsel terechtkomt is 90%. De voornaamste
oorzaak is de hoestreflex die optreedt bij aanwezigheid van een corpus alienum in de trachea. Deze reflex zorgt
ervoor dat het corpus alienum vanuit de trachea in de oesofagus belandt.
Voorzorgsmaatregelen te nemen om de lans op aspiratie of inslikken van voorwerpen te minimaliseren.
o Rubberdam bij endo en restauratieve behandeling.
o Soms kan een rubberdam niet gebruikt worden implantologie instrumenten voorzien van een flosdraad.
Kans op aspiratie of inslikken van een corpus alienum kleiner als de patiënt zittend wordt behandeld.
o Risicogroep voor aspiratie of inslikken: mentaal geretardeerde patiënten, psychotische patiënten, patiënten met een
excessieve kokhalsreflex, patiënten met een zeer kleine mondopeningen patiënten met een verhoogde intra-abdominale
druk ten gevolge van zwangerschap of forse obesitas.
Ook mensen die minder gevoel hebben in het palatum, door langdurig dragen van een gebitsprothese.
o Als er iets doorgeslikt wordt, moet de patiënt het hoofd zijwaarts houden en de behandelstoel in de anti-
trendelenburgstand.
Bovenlichaam 20-30 graden hoger ten opzichte van het onderlichaam.
Patiënt moet actief hoesten corpus alienum moet terug in de mond komen.
Heeft de patiënt moeite met adem halen ademhalingsnood dreigt en moet worden ingegrepen met de
heimlich lukt het niet, dan moet de patiënt naar de SEH.
o Elke patiënt bij wie een corpus alienum in de keel is verdwenen, moet aanvullend röntgenologisch worden onderzocht om
te bepalen of een corpus alienum zich mogelijk in het luchtwegsysteem bevindt.
o Als het corpus alienum in het spijsverteringstelsel is terechtgekomen, is het van belang te weten waar het zich bevindt.
Vast in de oesofagus: perforatie van de slokdarmwand en moet dus snel worden verwijderd endoscopische
behandeling.
Vast in de maag: binnen 7-10 dagen via de natuurlijke weg er weer uit poep moet geïnspecteerd worden.
Als het voorwerp groter is dan 2,5cm kans kleiner dat het de maag kan passeren.
o Corpus alienum in de luchtwegen
Complicaties in het algemeen erger dan als het terecht komt in het spijsverteringsstelsel.
Acute kortademigheid.
Asfyxie.
Hartinfarct.
Larynxoedeem.
Pneumothorax.
Late complicaties: chronische bronchitis, bronchopneumonie.
Moet binnen 24 uur verwijderd worden.
Het verwijderen kan ook complicaties met zich meebrengen iatrogene beschadiging van de slokdarmmucosa.
