Productleer en voedselbereiding praktijk
VAK VAK VAK VAK VAK
ORANJE ROZE GEEL GROEN BLAUW
*
DOELEN GELDEND VOOR ELK VAK VAN DE - Kan de voedingsmiddelengroepen en recepten indelen in en beoordelen aan de hand
SCHIJF VAN VIJF van de Richtlijnen Schijf van Vijf
- Kent de samenstelling (nutriënten, ingrediënten) van de voedingsmiddelengroepen
- Kent de producteigenschappen en prijzen van de voedingsmiddelengroepen
- Kent de portiegrootte en verstrekkingseenheden van de producten die binnen de Schijf
van Vijf vallen
- Weet wat de informatie op het etiket van verpakte levensmiddelen betekent
- Kent (kook)technieken en keukenapparatuur en kan deze toepassen bij de
DOELEN BEREIDINGSTECHNIEKEN
voedselbereiding
- Kent de hygiënecode en weet hoe HACCP te handelen
- Kent de theorie van afval-, slink- en krimpfactoren en kan deze praktisch toepassen
DOELEN - Kan kritieke punten met betrekking tot bereiding van producten en gerechten
RECEPTENLEER EN MENULEER benoemen
- Kan receptuur ontwikkelen/aanpassen ten behoeve van voedingsadviezen en aanpassen
voor grote hoeveelheden
DOELEN
- Kent de principes van vegetarische en veganistische voeding en kan deze combineren
T.A.V. PRAKTISCHE ADVIEZEN met de voedingsadviezen
(INCL .VEGETARISCHE/ VEGANISTISCHE - Kent de principes van duurzame voeding en kan deze combineren met de
VOEDING EN DUURZAAMHEID) voedingsadviezen
- Begrijpt de functie van en kan werken met de NEVO-tabel als basis voor werken met
voedingsmiddelen
- Is in staat met betrekking tot de voeding praktische adviezen te geven en
variatiemogelijkheden te bedenken
,1 SCHIJF VAN VIJF
1.1 ALGEMEEN
De Richtlijnen Schijf van Vijf vervangen de Richtlijnen Voedselkeuze 2011 (leverde verwarring op) en is
gebaseerd op de Richtlijnen Goede Voeding 2015. Het direct opvolgen van de Richtlijnen Goede Voeding 1025
levert niet de hoeveelheid energie en voedingsstoffen die een individu nodig heeft, daarom vertaald door
Voedingscentrum naar Schijf van Vijf.
De Richtlijnen Schijf van Vijf zijn zogenoemde Food Based Dietary Guidelines (FBDG). Eén van de
uitgangspunten bij FBDG is om de adviezen over een gezond voedingspatroon zo goed mogelijk te laten
aansluiten bij de gebruikelijke voeding van verschillende doelgroepen, om zo een verschuiving naar een
gezonder voedingspatroon te kunnen realiseren. Hiervoor is de VCP gebruikt.
1.2 BINNEN DE SCHIJF
Zie bijlage met criteria Schijf van Vijf (bijlage 5 uit Richtlijnen Schijf van Vijf).
1.3 BUITEN DE SCHIJF
Er zijn drie soorten producten die niet in de schijf horen.
1. Producten die geen of een negatieve bijdrage leveren aan een gezonde voeding, zoals snoep en
snacks.
2. Producten waarvan de Gezondheidsraad heeft aangegeven dat deze vervangen moeten worden door
andere producten of sterk beperkt geconsumeerd moeten worden.
3. Producten die op basis van de productgroep specifieke criteria (te veel verzadigd vet, transvet,
natrium, suiker en/of te weinig vezel) niet in de Schijf van Vijf staan.
Onderscheid in:
• Dagelijkse keuze (3-5x).
• Wekelijkse keuze (max 3x.). Producten die te veel calorieën of ongunstige nutriënten leveren om
dagelijks te eten én uit producten waarvan betere keuzes in de schijf staan.
Opmerking: Light-frisdranken en producten als suikervrije kauwgom, leveren geen of nauwelijks energie,
natrium en verzadigd vet. Met dit soort producten kan wat soepel omgegaan worden voor de drie à vijf
dagelijkse keuzes, waarbij light-frisdranken niet onbeperkt gedronken kunnen worden in verband met
tanderosie.
, 1.4 AANBEVOLEN DAGELIJKSE HOEVEELHEDEN
Criterium zout: max. 6 g per dag (2,4 na)
1 g natrium = 2,5 g zout
1 g zout = 0,4 g na
*Voor graanproducten en aardappelen is het advies wekelijks minimaal de helft volkoren graanproducten te eten.
**Voor vlees is het advies niet meer dan vijf keer per week vlees te eten, waarvan maximaal drie keer rood vlees.
VOEDINGSPATROON ZONDER VLEES
Gezondheidsraad geeft advies wel vis te eten. Extra consumptie van peulvruchten, noten, ei en zuivel om te
compenseren. In vergelijking met de aanbevolen hoeveelheden voor de Nederlandse populatie is de
aanbeveling voor mensen die geen vlees eten:
• Wekelijks voor elke leeftijdsgroep een extra keer peulvruchten
• Wekelijks voor elke leeftijdsgroep twee porties extra noten
• Wekelijks voor elke leeftijdsgroep een extra ei
• Geen extra zuivel
VAK VAK VAK VAK VAK
ORANJE ROZE GEEL GROEN BLAUW
*
DOELEN GELDEND VOOR ELK VAK VAN DE - Kan de voedingsmiddelengroepen en recepten indelen in en beoordelen aan de hand
SCHIJF VAN VIJF van de Richtlijnen Schijf van Vijf
- Kent de samenstelling (nutriënten, ingrediënten) van de voedingsmiddelengroepen
- Kent de producteigenschappen en prijzen van de voedingsmiddelengroepen
- Kent de portiegrootte en verstrekkingseenheden van de producten die binnen de Schijf
van Vijf vallen
- Weet wat de informatie op het etiket van verpakte levensmiddelen betekent
- Kent (kook)technieken en keukenapparatuur en kan deze toepassen bij de
DOELEN BEREIDINGSTECHNIEKEN
voedselbereiding
- Kent de hygiënecode en weet hoe HACCP te handelen
- Kent de theorie van afval-, slink- en krimpfactoren en kan deze praktisch toepassen
DOELEN - Kan kritieke punten met betrekking tot bereiding van producten en gerechten
RECEPTENLEER EN MENULEER benoemen
- Kan receptuur ontwikkelen/aanpassen ten behoeve van voedingsadviezen en aanpassen
voor grote hoeveelheden
DOELEN
- Kent de principes van vegetarische en veganistische voeding en kan deze combineren
T.A.V. PRAKTISCHE ADVIEZEN met de voedingsadviezen
(INCL .VEGETARISCHE/ VEGANISTISCHE - Kent de principes van duurzame voeding en kan deze combineren met de
VOEDING EN DUURZAAMHEID) voedingsadviezen
- Begrijpt de functie van en kan werken met de NEVO-tabel als basis voor werken met
voedingsmiddelen
- Is in staat met betrekking tot de voeding praktische adviezen te geven en
variatiemogelijkheden te bedenken
,1 SCHIJF VAN VIJF
1.1 ALGEMEEN
De Richtlijnen Schijf van Vijf vervangen de Richtlijnen Voedselkeuze 2011 (leverde verwarring op) en is
gebaseerd op de Richtlijnen Goede Voeding 2015. Het direct opvolgen van de Richtlijnen Goede Voeding 1025
levert niet de hoeveelheid energie en voedingsstoffen die een individu nodig heeft, daarom vertaald door
Voedingscentrum naar Schijf van Vijf.
De Richtlijnen Schijf van Vijf zijn zogenoemde Food Based Dietary Guidelines (FBDG). Eén van de
uitgangspunten bij FBDG is om de adviezen over een gezond voedingspatroon zo goed mogelijk te laten
aansluiten bij de gebruikelijke voeding van verschillende doelgroepen, om zo een verschuiving naar een
gezonder voedingspatroon te kunnen realiseren. Hiervoor is de VCP gebruikt.
1.2 BINNEN DE SCHIJF
Zie bijlage met criteria Schijf van Vijf (bijlage 5 uit Richtlijnen Schijf van Vijf).
1.3 BUITEN DE SCHIJF
Er zijn drie soorten producten die niet in de schijf horen.
1. Producten die geen of een negatieve bijdrage leveren aan een gezonde voeding, zoals snoep en
snacks.
2. Producten waarvan de Gezondheidsraad heeft aangegeven dat deze vervangen moeten worden door
andere producten of sterk beperkt geconsumeerd moeten worden.
3. Producten die op basis van de productgroep specifieke criteria (te veel verzadigd vet, transvet,
natrium, suiker en/of te weinig vezel) niet in de Schijf van Vijf staan.
Onderscheid in:
• Dagelijkse keuze (3-5x).
• Wekelijkse keuze (max 3x.). Producten die te veel calorieën of ongunstige nutriënten leveren om
dagelijks te eten én uit producten waarvan betere keuzes in de schijf staan.
Opmerking: Light-frisdranken en producten als suikervrije kauwgom, leveren geen of nauwelijks energie,
natrium en verzadigd vet. Met dit soort producten kan wat soepel omgegaan worden voor de drie à vijf
dagelijkse keuzes, waarbij light-frisdranken niet onbeperkt gedronken kunnen worden in verband met
tanderosie.
, 1.4 AANBEVOLEN DAGELIJKSE HOEVEELHEDEN
Criterium zout: max. 6 g per dag (2,4 na)
1 g natrium = 2,5 g zout
1 g zout = 0,4 g na
*Voor graanproducten en aardappelen is het advies wekelijks minimaal de helft volkoren graanproducten te eten.
**Voor vlees is het advies niet meer dan vijf keer per week vlees te eten, waarvan maximaal drie keer rood vlees.
VOEDINGSPATROON ZONDER VLEES
Gezondheidsraad geeft advies wel vis te eten. Extra consumptie van peulvruchten, noten, ei en zuivel om te
compenseren. In vergelijking met de aanbevolen hoeveelheden voor de Nederlandse populatie is de
aanbeveling voor mensen die geen vlees eten:
• Wekelijks voor elke leeftijdsgroep een extra keer peulvruchten
• Wekelijks voor elke leeftijdsgroep twee porties extra noten
• Wekelijks voor elke leeftijdsgroep een extra ei
• Geen extra zuivel
