Samenvatting Tentamenstof Visies op de GGZ leerjaar 4 Psychiatrie, Verslaving & Samenleving

VISIES OP GGZ TENTAMENSTOF




Visies op GGZ
Toets:
Het is noodzakelijk om inzicht te hebben in hoe de verschillende modellen werken en welke
argumenten per model worden gehanteerd. Het is belangrijk dat je de overeenkomsten tussen de
modellen snapt, de bijbehorende argumenten weet en dat je de verschillende visies kunt herkennen in
actuele thema’s en meningsverschillen.

Overzicht leren voor het tentamen
Invalshoek / Verklaringsmodel Een psychiatrisch probleem is Oplossingen
Moreel model Een wilszwakte of een straf Iemand “aanpakken”
van God / boven.
Je bent bezeten door de duivel
Biologisch monisme / Een biologisch defect in het lijf. Medische middelen:
hersenziekte model / medisch medicijnen, lichttherapie,
model / biologisch model hardlooptherapie, ECT
Swaab
Bio-psycho-sociaal model Een defect binnen een Naast de biologische rol, niet-
Denkwijze persoon, door een medische therapieën.
wisselwerking tussen factoren,
met geen duidelijke oorzaak.

Wirwar aan factoren, er is
geen één oorzaak.
Betekenisverlening Een verstoring in de Werken aan een andere
betekenisverlening. betekenisverlening. Niet via de
Jim van Oss gangbare werkwijze (de DSM),
maar door een vragende
opstelling, methode:
levensverhalen.
Verhalen in perspectief /
narratief. Gebeurtenissen /
dingen kunnen plaatsen in het
gehele verhaal.
Invloed samenleving Effect van onredelijke eisen Herstel eigen identiteit.
vanuit de samenleving / De invloed van de
Verhaeghen maatschappij. samenleving, heeft invloed op
je eigen
identiteitsontwikkeling.
Macht Psychiatrie is een keuze van Nieuwe machtsstructuren,
machtshebbers. werken vanuit de “garage”.

Werken vanuit de garage:
willen we iets opbouwen, dan
moeten we dat helemaal
opnieuw doen. Hele nieuwe
initiatieven. Een garage heeft
geen belangen, maar een
bedrijf wel. Een garage is
neutraal. Hier wordt ook vaak

1

,VISIES OP GGZ TENTAMENSTOF



in geknutseld en plotseling iets
nieuws ontdekt.

Visie Bedenker Kenmerken
Medisch model René Kahn Psychiatrie is medisch 
Biologisch model medische middelen
Hersenziektemodel - Stoornissen en
Lineair-causaal model patiënten
- Medische classificatie
- Behandelingen op basis
van andere
behandelingen
(evidentie)
- Genezen en
functioneel & klinisch
herstel
- Medische middelen 
o.a. pillen
- Problemen in de
hersenen
- Eén (of twee) duidelijke
biologische oorzaken
- Psychiater
verantwoordelijk bij
falen behandeling
Macht Trudy Dehue Geen uitspraak, maar
De DSM zijn geen feiten, maar waarschuwing voor
afspraken voorzichtigheid
- Depressie epidemie
- Altijd kritische houding
tegenover de diagnose
- Medische behandeling
de-contextualiseert en
depolitiseert
(wegnemen van iets)
- Waardeer zorgzame /
bescheiden mensen
meer  in
tegenstelling tot wat
de maatschappij vraagt
- BPS-model 
meerdere
mechanismen /
samenspel / wirwar
aan factoren
- Meerdere partijen
betrokken:
verzekeraars /
wetenschappers /
farmaceutische markt


2

,VISIES OP GGZ TENTAMENSTOF



Holistisch model Annemarie Mol Logica van het zorgen
Alles hangt met elkaar samen, - Zelfbepaling moet je
ook economie en geloof. leren
Het geheel is meer, dan de - Samenwerkingsmodel
som der delen.  samen met de cliënt
beslissingen nemen
- Kennis van cliënt
- Kennis van professional
- Je kunt niet alles alleen
Herstel ondersteunende zorg Wilma Boevink Overwon haar psychose en
beschrijft als
ervaringsdeskundige
psychiatrie van binnenuit.
- Richten op herstel, in
plaats van genezen
- Hoe pak je de draad
weer op
- Wat betekent de
diagnose voor jou
(beleving)
- Je bent de ziekte niet
- Welke vorm van
hulpverlening is goede
zorg
- Regie bij de cliënt:
- 1. Autonomie van de
mens
- 2. Voorkomt patiënten-
rol (slachtofferrol)
- 3. Succes afhankelijk
van inzet en motivatie
cliënt
- 4. Cliënt moet na de
behandeling (alleen /
zelfstandig) verder
- Ervaringsdeskundighei
d
Invloed maatschappij Paul Verhaeghe Herstel identiteit
Circulaire interactiemodel - Spiegeling van de
samenleving: een
gestoorde
maatschappij
- Hoe de identiteit zich
heeft gevormd, houdt
psychiatrische
problemen in stand
- Allemaal uniek,
allemaal identiek
- 1. Erbij willen horen
- 2. Uniek willen zijn


3

, VISIES OP GGZ TENTAMENSTOF



- Wisselwerking met de
omgeving
- Angst en agressie
- Instabiele identiteit
- 1. Dubbele moraal 
onderscheiden, maar
wel succesvol
onderscheiden en niet
falen
- 2. Buiten de boot
vallen leidt tot
onzekerheid,
prestatiedruk,
faalangst, jaloezie 
borderline, depressie,
sociale fobie
- Identiteit versterken /
herstellen, context,
balans terugvinden
Betekenisverlening Jim van Os Narratief  de vier vragen
- Betekenis verlenend
brein
- Ieder mens zijn eigen
verhaal
- Schizofrenie bestaat
niet
- Empowerment
- Psychische problemen
als verhaal
(levensverhalen)
- Brein meer dan een
mechanisme, het geeft
betekenis  liefde
- Aberrant salience
- Aansluiten bij de taal
en betekenisverlening
van de cliënt
- Verhaal vertellen 
helend
- Iedereen heeft een
persoonlijk verhaal
- DSM schiet te kort,
komt niet overeen met
de werkelijkheid 
nieuw systeem nodig
 uitgaan van
persoonlijke variatie in
plaats van hokje
- Vier vragen:
- 1. Wat is er met je


4