Samenvatting voeding 1.1
Leerdoelen en lesstof
Hoorcolleges voeding 1.1
Hoorcollege 1 Schijf van vijf
Leerdoelen
• Je legt uit wat het Voedingscentrum is en wat de Gezondheidsraad is.
Het voedingscentrum: Het voedingscentrum is een onafhankelijke stichting die zich richt op de
advisering van voeding. Zij vertalen de adviezen van de gezondheidsraad naar de praktijk
(consument). In de richtlijnen van de schijf van vijf.
De gezondheidsraad: De gezondheidsraad is een onafhankelijk adviesorgaan dat als taak heeft
ministers en het parlement te adviseren over de stand van de wetenschap op het gebied van de
volksgezondheid.
• Je benoemt de richtlijnen voor een goede voeding (richtlijnen Goede Voeding Gezondheidsraad).
1 Eet dagelijks ten minste 200 gram groente en ten minste 200 gram fruit
2 Eet dagelijks tenminste 3 sneetjes bruin brood, volkorenbrood of andere volkorenproducten
3 Eet wekelijks peulvruchten
4 Eet tenminste 15 gram ongezouten noten per dag
5 Neem enkele porties zuivel per dag (waaronder melk of yoghurt)
6 Eet een keer per week vis (meer dan 70%), bij voorkeur vette vis
7 Drink dagelijks drie koppen thee
8 Vervang geraffineerde producten door volkoren-producten
9 Gebruik vloeibaar bak- en braadvet en plantaardige oliën
10 Vervang ongefilterde koffie door gefilterde koffie
11 Beperk de inname van rood vlees en bewerkt vlees
12 Drink zo min mogelijk suiker houdende dranken
13 Drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan een glas per dag
14 Beperk de inname van keukenzout tot maximaal 6 gram per dag
15 Het gebruik van voedingsstof-supplementen is niet nodig
• Je legt uit wat het doel is van de Schijf van Vijf, wat de uitgangspunten zijn en hoe de schijf tot
stand is gekomen.
Het doel van de schijf van vijf is om de consument voor te lichten over wat een gezond eetpatroon is.
De uitgangspunten van de schijf van vijf:
Zorgen voor een volwaardig voedingspatroon.
- Dat voorziet in voldoende producten met een gunstig effect op de gezondheid.
- Dat voorziet in voldoende energie en voedingsstoffen
- Dat niet teveel producten bevat met een (mogelijk) ongunstig effect op de gezondheid, maar daar
wel ruimte voor biedt het voorkomen van chronische ziekten: hart en vaatziekten, coronaire
hartziekten, beroerte, hartfalen, diabetes mellitus type 2, longziekten, kanker, dementie en
depressie.
De schijf van vijf is tot stand gekomen door onderscheid te maken in gezondere keuzes en minder
gezondere keuzes. De gezondere keuzes staan in de schijf van vijf. De gezondheidsraad heeft
bekeken at de gezondheidseffecten zijn van bepaalde voedingsmiddelen. De producten die hier
,gunstig naar voren kwamen verdienen een plek in de schijf van vijf, tenzij ze (te veel) zout, suiker,
transvet of verzadigd vet bevatten of te weinig vezel.
Wat staat er in de schijf van vijf?
Schijf van vijf producten:
- Leveren gezondheidswinst
- Bevatten essentiële voedingsstoffen
- Bevatten niet teveel zout, suiker, verzadigde vetzuren, transvetzuren of te weinig vezel.
Vijf vakken:
1 Groente en fruit
2 Smeer- en bereidingsvetten
3 Zuivel, noten, vis, peulvruchten vlees en ei
4 Brood, graanproducten, aardappelen
5 Dranken
Productgroepen in de schijf van vijf
- Groenten (onbewerkt en bewerkt)
- Fruit (onbewerkt en bewerkt)
- Brood, graanproducten, ontbijtgranen en aardappelen
- Noten
- Onbewerkt vlees, vleesvervangers, vis, peulvruchten en ei
- Melk en melkproducten, kaas
- Smeer- en bereidingsvetten
- Water, thee en koffie
Het voedingscentrum
Missie
Het Voedingscentrum informeert consumenten over – en stimuleert hen tot een gezonde en meer
duurzame voedselkeuze.
Hoorcollege 2 Voedingsmiddelen in Schijf van vijf
Leerdoelen
Voedingsmiddelen in Schijf van Vijf
• Je legt uit wat een Aanbevolen Hoeveelheid (AH), een Adequaat Niveau van Inneming (AI) en een
gemiddelde behoefte voor voedingsstoffen betekent.
- De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (AH) is de hoeveelheid van een voedingsstof die voldoende is
om de behoefte van vrijwel een hele bevolkingsgroep te dekken, deze is afgeleid van de gemiddelde
behoefte.
- Een adequate inname (AI) is een schatting van de laagste hoeveelheid voedingsstoffen die voor
vrijwel alle mensen voldoende is. Deze waarde geldt wanneer er geen aanbevolen dagelijkse
hoeveelheid vastgesteld kan worden. Er zijn namelijk voedingsstoffen waarvan geen aanbevolen
dagelijkse hoeveelheid bekend is. Deze zijn afgeleid van andere gegevens dan de gemiddelde
behoefte.
- De gemiddelde behoefte (GB) is een hoeveelheid van een bepaalde voedingsstof die voldoende is
voor de helft van de bevolkingsgroep, om de processen in het lichaam goed te kunnen uitvoeren.
, • Je legt uit waarom welke producten zijn opgenomen in de Schijf van Vijf.
Of een product in de schijf van vijf staat is gebaseerd op:
1. Dit zijn de adviezen van de richtlijnen goede voeding 2015 van de gezondheidsraad.
2. Samenstelling m.b.t. verzadigd vet, transvet, voedingsvezel, zout en suiker
3 Bewerkingsgraad
4 Product specifieke overwegingen (zoals verzadiging, tanderosie)
5 De keuzemogelijkheden binnen een productgroep voor de consument
• Je onderbouwt hoe de aanbevolen hoeveelheden voor voedingsmiddelen zijn vastgesteld.
Gewogen samenstelling voedingsmiddelen + randvoorwaarden dagvoeding
optimalisatiepogingen, huidige consumptie (VCP): hier stellen ze de berekening bij zodat het te doen
is voor de Nederlandse consument. Met uiteindelijk een optimale combinatie van voedingsmiddelen
die voldoet aan de randvoorwaarden en lijkt op de huidige consumptie.
Vakken en relatie met gezondheid
1. Groenten en fruit: Vitamine C, foliumzuur, vezels, mineralen (o.a. kalium), lage energiedichtheid.
Vele aanwijzingen dat het risico op ziekten verlaagd is.
2. Smeer- en bereidingsvetten: vetoplosbare vitaminen + essentiële vetzuren.
3. Zuivel/noten/vis/peulvruchten/vlees/ei: Eiwitten, mineralen (o.a. calcium), Vitamine B,
visvetzuren.
4. Brood/graanproducten/aardappelen: koolhydraten, eiwitten, vezels, vitamine B en C, ijzer, jodium.
Hoge voedingsstoffen dichtheid, verzadigend.
5. Dranken: Regulatie lichaamstemperatuur, transport voedingsstoffen en afvalstoffen.
Advies smeer- en bereidingsvetten:
Vervang verzadigd vet door onverzadigd vet.
Leerdoelen en lesstof
Hoorcolleges voeding 1.1
Hoorcollege 1 Schijf van vijf
Leerdoelen
• Je legt uit wat het Voedingscentrum is en wat de Gezondheidsraad is.
Het voedingscentrum: Het voedingscentrum is een onafhankelijke stichting die zich richt op de
advisering van voeding. Zij vertalen de adviezen van de gezondheidsraad naar de praktijk
(consument). In de richtlijnen van de schijf van vijf.
De gezondheidsraad: De gezondheidsraad is een onafhankelijk adviesorgaan dat als taak heeft
ministers en het parlement te adviseren over de stand van de wetenschap op het gebied van de
volksgezondheid.
• Je benoemt de richtlijnen voor een goede voeding (richtlijnen Goede Voeding Gezondheidsraad).
1 Eet dagelijks ten minste 200 gram groente en ten minste 200 gram fruit
2 Eet dagelijks tenminste 3 sneetjes bruin brood, volkorenbrood of andere volkorenproducten
3 Eet wekelijks peulvruchten
4 Eet tenminste 15 gram ongezouten noten per dag
5 Neem enkele porties zuivel per dag (waaronder melk of yoghurt)
6 Eet een keer per week vis (meer dan 70%), bij voorkeur vette vis
7 Drink dagelijks drie koppen thee
8 Vervang geraffineerde producten door volkoren-producten
9 Gebruik vloeibaar bak- en braadvet en plantaardige oliën
10 Vervang ongefilterde koffie door gefilterde koffie
11 Beperk de inname van rood vlees en bewerkt vlees
12 Drink zo min mogelijk suiker houdende dranken
13 Drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan een glas per dag
14 Beperk de inname van keukenzout tot maximaal 6 gram per dag
15 Het gebruik van voedingsstof-supplementen is niet nodig
• Je legt uit wat het doel is van de Schijf van Vijf, wat de uitgangspunten zijn en hoe de schijf tot
stand is gekomen.
Het doel van de schijf van vijf is om de consument voor te lichten over wat een gezond eetpatroon is.
De uitgangspunten van de schijf van vijf:
Zorgen voor een volwaardig voedingspatroon.
- Dat voorziet in voldoende producten met een gunstig effect op de gezondheid.
- Dat voorziet in voldoende energie en voedingsstoffen
- Dat niet teveel producten bevat met een (mogelijk) ongunstig effect op de gezondheid, maar daar
wel ruimte voor biedt het voorkomen van chronische ziekten: hart en vaatziekten, coronaire
hartziekten, beroerte, hartfalen, diabetes mellitus type 2, longziekten, kanker, dementie en
depressie.
De schijf van vijf is tot stand gekomen door onderscheid te maken in gezondere keuzes en minder
gezondere keuzes. De gezondere keuzes staan in de schijf van vijf. De gezondheidsraad heeft
bekeken at de gezondheidseffecten zijn van bepaalde voedingsmiddelen. De producten die hier
,gunstig naar voren kwamen verdienen een plek in de schijf van vijf, tenzij ze (te veel) zout, suiker,
transvet of verzadigd vet bevatten of te weinig vezel.
Wat staat er in de schijf van vijf?
Schijf van vijf producten:
- Leveren gezondheidswinst
- Bevatten essentiële voedingsstoffen
- Bevatten niet teveel zout, suiker, verzadigde vetzuren, transvetzuren of te weinig vezel.
Vijf vakken:
1 Groente en fruit
2 Smeer- en bereidingsvetten
3 Zuivel, noten, vis, peulvruchten vlees en ei
4 Brood, graanproducten, aardappelen
5 Dranken
Productgroepen in de schijf van vijf
- Groenten (onbewerkt en bewerkt)
- Fruit (onbewerkt en bewerkt)
- Brood, graanproducten, ontbijtgranen en aardappelen
- Noten
- Onbewerkt vlees, vleesvervangers, vis, peulvruchten en ei
- Melk en melkproducten, kaas
- Smeer- en bereidingsvetten
- Water, thee en koffie
Het voedingscentrum
Missie
Het Voedingscentrum informeert consumenten over – en stimuleert hen tot een gezonde en meer
duurzame voedselkeuze.
Hoorcollege 2 Voedingsmiddelen in Schijf van vijf
Leerdoelen
Voedingsmiddelen in Schijf van Vijf
• Je legt uit wat een Aanbevolen Hoeveelheid (AH), een Adequaat Niveau van Inneming (AI) en een
gemiddelde behoefte voor voedingsstoffen betekent.
- De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (AH) is de hoeveelheid van een voedingsstof die voldoende is
om de behoefte van vrijwel een hele bevolkingsgroep te dekken, deze is afgeleid van de gemiddelde
behoefte.
- Een adequate inname (AI) is een schatting van de laagste hoeveelheid voedingsstoffen die voor
vrijwel alle mensen voldoende is. Deze waarde geldt wanneer er geen aanbevolen dagelijkse
hoeveelheid vastgesteld kan worden. Er zijn namelijk voedingsstoffen waarvan geen aanbevolen
dagelijkse hoeveelheid bekend is. Deze zijn afgeleid van andere gegevens dan de gemiddelde
behoefte.
- De gemiddelde behoefte (GB) is een hoeveelheid van een bepaalde voedingsstof die voldoende is
voor de helft van de bevolkingsgroep, om de processen in het lichaam goed te kunnen uitvoeren.
, • Je legt uit waarom welke producten zijn opgenomen in de Schijf van Vijf.
Of een product in de schijf van vijf staat is gebaseerd op:
1. Dit zijn de adviezen van de richtlijnen goede voeding 2015 van de gezondheidsraad.
2. Samenstelling m.b.t. verzadigd vet, transvet, voedingsvezel, zout en suiker
3 Bewerkingsgraad
4 Product specifieke overwegingen (zoals verzadiging, tanderosie)
5 De keuzemogelijkheden binnen een productgroep voor de consument
• Je onderbouwt hoe de aanbevolen hoeveelheden voor voedingsmiddelen zijn vastgesteld.
Gewogen samenstelling voedingsmiddelen + randvoorwaarden dagvoeding
optimalisatiepogingen, huidige consumptie (VCP): hier stellen ze de berekening bij zodat het te doen
is voor de Nederlandse consument. Met uiteindelijk een optimale combinatie van voedingsmiddelen
die voldoet aan de randvoorwaarden en lijkt op de huidige consumptie.
Vakken en relatie met gezondheid
1. Groenten en fruit: Vitamine C, foliumzuur, vezels, mineralen (o.a. kalium), lage energiedichtheid.
Vele aanwijzingen dat het risico op ziekten verlaagd is.
2. Smeer- en bereidingsvetten: vetoplosbare vitaminen + essentiële vetzuren.
3. Zuivel/noten/vis/peulvruchten/vlees/ei: Eiwitten, mineralen (o.a. calcium), Vitamine B,
visvetzuren.
4. Brood/graanproducten/aardappelen: koolhydraten, eiwitten, vezels, vitamine B en C, ijzer, jodium.
Hoge voedingsstoffen dichtheid, verzadigend.
5. Dranken: Regulatie lichaamstemperatuur, transport voedingsstoffen en afvalstoffen.
Advies smeer- en bereidingsvetten:
Vervang verzadigd vet door onverzadigd vet.
