Leerdoelen en lesstof Psychologie
Semester 1.1
Hoorcollege 1
Leerdoelen
H 1. Inleiding Geest, gedrag en psychologische wetenschap
1.1 Wat behoort tot het vakgebied van de psychologie?
Psychologie is de wetenschap van gedrag en geestelijke processen. Psychologie houdt zich niet alleen
bezig met geestelijke processen, maar ook met gedragingen.
Je hebt drie soorten psychologen:
- experimenteel psychologen:
Experimenteel psychologen worden ook wel onderzoek psychologen genoemd. Dit is de kleinste van
de drie groepen. Zij voeren onderzoeken uit om nieuwe psychologische kennis te creëren.
- Docenten psychologie:
Zij geven bijvoorbeeld les aan studenten van professionele bacheloropleidingen en aan
universiteiten. Op universiteiten doen ze ook wetenschappelijk onderzoek.
- Toegepast psychologen:
Deze psychologen gebruiken de kennis die de experimenteel psychologen gecreëerd hebben om
problemen van mensen op te lossen. Zij geven bijvoorbeeld trainingen, ontwerpen speciale
gereedschappen of psychologische behandelingen. Zij werken op scholen, in ziekenhuizen of
bijvoorbeeld welzijnsorganisaties. Dit is de grootste groep van de psychologen.
Specialisaties in de toegepaste psychologie:
- Arbeids- en organisatiepsychologen (A&O psychologen)
Zij hebben zich gespecialiseerd in aanpassingen aan de werkplek die de productiviteit en de
arbeidsmoraal van werknemers moeten optimaliseren.
- Sportpsychologen
Zij helpen atleten hun prestaties en motivatie te verbeteren.
- Schoolpsychologen
Zij zijn deskundig op het gebied van lesgeven en leren, ook het gezin.
- Klinisch psychologen en counselors
Zij helpen mensen zich aan te passen op sociaal en emotioneel gebied of om moeilijke keuzes in hun
relatie, carrière of opleiding te maken.
- Forensisch psychologen
Zij werken samen met het wets- en rechtssysteem. Zij werken bijvoorbeeld bij een tbs kliniek en
kunnen inschatten wanneer gevangenen bijvoorbeeld fit genoeg zijn om voor de rechtbank te
verschijnen.
- Omgevingspsychologen
Zij proberen de interactie met onze omgeving en het milieu te verbeteren. Ze verzinnen bijvoorbeeld
manieren om milieuvriendelijk gedrag te stimuleren.
- Gerontopsychologen
Zij leren ouderen omgaan met leeftijd gerelateerde problemen.
Pseudopsychologie =
niet onderbouwde psychologische aannamen die als wetenschappelijke waarheden worden
gepresenteerd. (bijvoorbeeld: waarzeggerij, horoscopen en paranormale fenomenen)
,Kritisch denken
BIAS = een vooroordeel, velvorming of vertekening van een situatie, meestal op basis van pesoonlijke
ervaringen en waarden.
Emotionele BIAS = gevoel
Confirmation BIAS = bevestiging
1.2 Hoe wordt in de psychologie wetenschappelijk kennis vergaard?
1. Hypothese ontwikkelen
Voorspelling van de toekomst van een wetenschappelijk onderzoek; een bewering over de relatie
tussen verschillen in onderzoek. Hypothese moet meetbaar zijn.
2. Objectieve data verzamelen
Informatie, gegevens die door een zonderzoeker zijn verzameld en die worden gebruikt om een
hypothese te toetsen.
3. De resultaten analyseren
Kunnen het gevolg zijn van een toeval of de resultaten van het experiment zijn veroorzaakt door een
onafhankelijke variable.
4. De resultaten publiceren, bekritiseren en repliceren
Repliceren; een onderzoek opnieuw uitvoeren om te zien of dezelfde resultaten naar voren komen.
Psychologisch onderzoek
- Experimenten
Type onderzoek waarbij de onderzoeker gebruikt maakt van vergelijkbare groepen en alle
omstandigheden controleert en soms manipuleert, inclusief onafhankelijke variable.
- Correlatieonderzoek
Ga je op zoek naar een ‘experiment’ dat toevallig, onopzettelijk, heeft plaatsgevonden in de wereld
buiten het laboratorium. Beiden groepen zo gelijk mogelijk houden (leeftijd, geslacht).
Is niet verantwoord om te onderzoeken. Het is al een keer gebeurd. Kinderen blootgesteld aan giftige
verf bijvoorbeeld.
Nadeel; je weet nooit helemaal zeker of de leerproblemen echt door de erf komt waar kinderen aan
zijn blootgesteld. Of dat dit met andere omstandigheden te maken heeft.
- Survey
Mensen wordt gevraagd om te reageren op een van te voren vastgestelde vragenlijst. Voordeel; kost
weinig moeite, je kan een groot publiek bereiken. Nadeel; Geeft de respondent eerlijke antwoorden
of sociaal wenselijke antwoorden.
- Natuurlijke observatie
Vorm van correlatieonderzoek waarbij gedrag van mensen of dieren in hun eigen omgeving wordt
geobserveerd.
Hoe vaak komt iets voor?
Winkelgewoonten van een bepaald groep mensen.
- Gevalstudies
Onderzoek van een enkel object (of een zeer gering aantal objecten)
Bijvoorbeeld; zeldzame stoornissen of ongewone talenten.
1.3 Wat zijn de zes belangrijkste perspectieven van de psychologie?
- Biologisch perspectief (neurowetenschap + evolutionaire psychologie)
Zoekt de oorzaken van het gedrag in lichamelijke processen als hersenfunctie en genetica.
Het biologisch perspectief richt zich op:
Het zenuwstelsel, hormoonstelsel, erfelijkheid en fysieke kernmerken. De therapie die hierbij hoort
, zijn met name pillen.
Het lichaam wordt dan apart van de geest bestudeerd.
- Cognitief perspectief
Het cognitief perspectief richt zich op mentale processen, zoals: herinneringen, overtuigingen,
denken, leren, geheugen, perceptie. De geest wordt hierbij gezien als een computerachtige
‘machine’. Het cognitieve perspectief richt zich ook op hoe emotie en motivatie gedachten en
perceptie beïnvloeden.
Stimulus organisme respons
De wetenschappelijke methode kan gebruikt worden om de geest te bestuderen.
- Behavioristisch perspectief
Volgens het behavioristische perspectief moet psychologie de wetenschap zijn van observeerbaar
gedrag, en niet van mentale processen. Het behavioristisch perspectief richt zich op stimuli en
respons (dus niet op mentale processen)en beheersing van gedrag door de omgeving.
Daarnaast richt het zich op: leren.
- Gehele-mens perspectief
Dit perspectief bestaat uit drie onderdelen:
1 Het psychodynamische perspectief dat zich richt op onbewuste motivatie en geestelijke
stoornissen.
2 Het humanistische perspectief dat zich toelegt op geestelijke gezondheid, vrije wil, groei en
menselijk potentieel.
3 Het karaktertrekken en temperament perspectief dat persoonskernmerken en individuele
verschillen benadrukt.
- Ontwikkelingsperspectief
Het ontwikkelingsperspectief richt zich op de erfelijkheid, omgeving en voorspelbare veranderingen
die zich voordoen tijdens de levensloop. Mensen veranderen als gevolg van een interactie tussen
erfelijke eigenschappen en de omgeving. Het richt zich met name op:
Verandering in psychologisch functioneren tijdens het leven en erfelijkheid en omgeving.
Sociocultureel perspectief
Het socioculturele perspectief richt zich op:
sociale invloeden op gedrag en mentale processen, hoe individuen functioneren in groepen en
culturele verschillen. Aardig vinden, liefhebben, vooroordelen, agressie. Deze sociale processen
variëren per cultuur.
Lesstof
Hoofdstuk 1 Geheel lezen 1.2.2 niet
Semester 1.1
Hoorcollege 1
Leerdoelen
H 1. Inleiding Geest, gedrag en psychologische wetenschap
1.1 Wat behoort tot het vakgebied van de psychologie?
Psychologie is de wetenschap van gedrag en geestelijke processen. Psychologie houdt zich niet alleen
bezig met geestelijke processen, maar ook met gedragingen.
Je hebt drie soorten psychologen:
- experimenteel psychologen:
Experimenteel psychologen worden ook wel onderzoek psychologen genoemd. Dit is de kleinste van
de drie groepen. Zij voeren onderzoeken uit om nieuwe psychologische kennis te creëren.
- Docenten psychologie:
Zij geven bijvoorbeeld les aan studenten van professionele bacheloropleidingen en aan
universiteiten. Op universiteiten doen ze ook wetenschappelijk onderzoek.
- Toegepast psychologen:
Deze psychologen gebruiken de kennis die de experimenteel psychologen gecreëerd hebben om
problemen van mensen op te lossen. Zij geven bijvoorbeeld trainingen, ontwerpen speciale
gereedschappen of psychologische behandelingen. Zij werken op scholen, in ziekenhuizen of
bijvoorbeeld welzijnsorganisaties. Dit is de grootste groep van de psychologen.
Specialisaties in de toegepaste psychologie:
- Arbeids- en organisatiepsychologen (A&O psychologen)
Zij hebben zich gespecialiseerd in aanpassingen aan de werkplek die de productiviteit en de
arbeidsmoraal van werknemers moeten optimaliseren.
- Sportpsychologen
Zij helpen atleten hun prestaties en motivatie te verbeteren.
- Schoolpsychologen
Zij zijn deskundig op het gebied van lesgeven en leren, ook het gezin.
- Klinisch psychologen en counselors
Zij helpen mensen zich aan te passen op sociaal en emotioneel gebied of om moeilijke keuzes in hun
relatie, carrière of opleiding te maken.
- Forensisch psychologen
Zij werken samen met het wets- en rechtssysteem. Zij werken bijvoorbeeld bij een tbs kliniek en
kunnen inschatten wanneer gevangenen bijvoorbeeld fit genoeg zijn om voor de rechtbank te
verschijnen.
- Omgevingspsychologen
Zij proberen de interactie met onze omgeving en het milieu te verbeteren. Ze verzinnen bijvoorbeeld
manieren om milieuvriendelijk gedrag te stimuleren.
- Gerontopsychologen
Zij leren ouderen omgaan met leeftijd gerelateerde problemen.
Pseudopsychologie =
niet onderbouwde psychologische aannamen die als wetenschappelijke waarheden worden
gepresenteerd. (bijvoorbeeld: waarzeggerij, horoscopen en paranormale fenomenen)
,Kritisch denken
BIAS = een vooroordeel, velvorming of vertekening van een situatie, meestal op basis van pesoonlijke
ervaringen en waarden.
Emotionele BIAS = gevoel
Confirmation BIAS = bevestiging
1.2 Hoe wordt in de psychologie wetenschappelijk kennis vergaard?
1. Hypothese ontwikkelen
Voorspelling van de toekomst van een wetenschappelijk onderzoek; een bewering over de relatie
tussen verschillen in onderzoek. Hypothese moet meetbaar zijn.
2. Objectieve data verzamelen
Informatie, gegevens die door een zonderzoeker zijn verzameld en die worden gebruikt om een
hypothese te toetsen.
3. De resultaten analyseren
Kunnen het gevolg zijn van een toeval of de resultaten van het experiment zijn veroorzaakt door een
onafhankelijke variable.
4. De resultaten publiceren, bekritiseren en repliceren
Repliceren; een onderzoek opnieuw uitvoeren om te zien of dezelfde resultaten naar voren komen.
Psychologisch onderzoek
- Experimenten
Type onderzoek waarbij de onderzoeker gebruikt maakt van vergelijkbare groepen en alle
omstandigheden controleert en soms manipuleert, inclusief onafhankelijke variable.
- Correlatieonderzoek
Ga je op zoek naar een ‘experiment’ dat toevallig, onopzettelijk, heeft plaatsgevonden in de wereld
buiten het laboratorium. Beiden groepen zo gelijk mogelijk houden (leeftijd, geslacht).
Is niet verantwoord om te onderzoeken. Het is al een keer gebeurd. Kinderen blootgesteld aan giftige
verf bijvoorbeeld.
Nadeel; je weet nooit helemaal zeker of de leerproblemen echt door de erf komt waar kinderen aan
zijn blootgesteld. Of dat dit met andere omstandigheden te maken heeft.
- Survey
Mensen wordt gevraagd om te reageren op een van te voren vastgestelde vragenlijst. Voordeel; kost
weinig moeite, je kan een groot publiek bereiken. Nadeel; Geeft de respondent eerlijke antwoorden
of sociaal wenselijke antwoorden.
- Natuurlijke observatie
Vorm van correlatieonderzoek waarbij gedrag van mensen of dieren in hun eigen omgeving wordt
geobserveerd.
Hoe vaak komt iets voor?
Winkelgewoonten van een bepaald groep mensen.
- Gevalstudies
Onderzoek van een enkel object (of een zeer gering aantal objecten)
Bijvoorbeeld; zeldzame stoornissen of ongewone talenten.
1.3 Wat zijn de zes belangrijkste perspectieven van de psychologie?
- Biologisch perspectief (neurowetenschap + evolutionaire psychologie)
Zoekt de oorzaken van het gedrag in lichamelijke processen als hersenfunctie en genetica.
Het biologisch perspectief richt zich op:
Het zenuwstelsel, hormoonstelsel, erfelijkheid en fysieke kernmerken. De therapie die hierbij hoort
, zijn met name pillen.
Het lichaam wordt dan apart van de geest bestudeerd.
- Cognitief perspectief
Het cognitief perspectief richt zich op mentale processen, zoals: herinneringen, overtuigingen,
denken, leren, geheugen, perceptie. De geest wordt hierbij gezien als een computerachtige
‘machine’. Het cognitieve perspectief richt zich ook op hoe emotie en motivatie gedachten en
perceptie beïnvloeden.
Stimulus organisme respons
De wetenschappelijke methode kan gebruikt worden om de geest te bestuderen.
- Behavioristisch perspectief
Volgens het behavioristische perspectief moet psychologie de wetenschap zijn van observeerbaar
gedrag, en niet van mentale processen. Het behavioristisch perspectief richt zich op stimuli en
respons (dus niet op mentale processen)en beheersing van gedrag door de omgeving.
Daarnaast richt het zich op: leren.
- Gehele-mens perspectief
Dit perspectief bestaat uit drie onderdelen:
1 Het psychodynamische perspectief dat zich richt op onbewuste motivatie en geestelijke
stoornissen.
2 Het humanistische perspectief dat zich toelegt op geestelijke gezondheid, vrije wil, groei en
menselijk potentieel.
3 Het karaktertrekken en temperament perspectief dat persoonskernmerken en individuele
verschillen benadrukt.
- Ontwikkelingsperspectief
Het ontwikkelingsperspectief richt zich op de erfelijkheid, omgeving en voorspelbare veranderingen
die zich voordoen tijdens de levensloop. Mensen veranderen als gevolg van een interactie tussen
erfelijke eigenschappen en de omgeving. Het richt zich met name op:
Verandering in psychologisch functioneren tijdens het leven en erfelijkheid en omgeving.
Sociocultureel perspectief
Het socioculturele perspectief richt zich op:
sociale invloeden op gedrag en mentale processen, hoe individuen functioneren in groepen en
culturele verschillen. Aardig vinden, liefhebben, vooroordelen, agressie. Deze sociale processen
variëren per cultuur.
Lesstof
Hoofdstuk 1 Geheel lezen 1.2.2 niet
