Visies op de stad
Hoofdstuk 9: Diversiteit de stad
9.1 Inleiding
Stedelijke ontwikkeling is beter te begrijpen als je meer inzicht hebt in de dynamiek en
diversiteit van de inwoners in een stad
- hiervoor zijn er modellen ontwikkeld die analyseren hoe een stad uitdijt onder invloed
van bevolkingsgroei en hoe de stedelijke ruimte anders wordt gebruikt door de komst
van steeds nieuwe bevolkingsgroepen
- bij bevolkingsdiversiteit horen twee begrippen: segregatie en integratie
- hierbij kijken we niet alleen naar de segregatie van migrantengroepen
en etnische minderheden, maar ook naar segregatie langs de lijnen
van seksualiteit en leeftijd en de consequenties voor integratie van
deze groepen
9.2 Emancipatie door stedelijke wanorde
Richard Sennett (1943) is een van de bekendste stad sociologen en filosofen van dit
moment, de rode draad in zijn werk is de invloed van grote maatschappelijke transformatie
op mensen
- hij schreef over individualisering en de flexibilisering van werk en levensstijlen
- meer recent pleitte hij voor een herwaardering van vakmanschap, ook in
‘moderne’ beroepen en gemeenschapszin
- Sennett is tegen de extreem geordende stadsplanning waar niets aan toeval
over wordt gelaten
- in deze ‘gepurificeerde’ steden wordt de identiteit van de bewoners
van deze stad/wijk/buurt tijdens het plannen van de wijk al bepaald,
waardoor bewoners in een bepaald hokje terecht komen
- hierdoor zijn ontmoetingen met ‘anderen’ ongemakkelijk en
worden zo veel mogelijk geminimaliseerd waardoor de
diversiteit afneemt en conflicten met tussen stadsbewoners uit
verschillende groepen toeneemt
Sennett laat zich hierbij inspireren door de contacthypothese uit de jaren vijftig; deze
hypothese houdt in intercultureel contact uiteindelijk leidt tot een afname van misverstanden
tussen en vooroordelen over sociale groepen in de stad en een toename van wederzijds
begrip en vertrouwen
- maar in eerste instantie brengt dit contact met andere groepen tegenstrijdige emoties
teweeg, van sensatie tot onverschilligheid, van nieuwsgierigheid tot afkeer
- deze ervaring wordt ook wel ‘affectief ambivalent’ genoemd; hierbij ligt de
ambivalentie in de existentiële manier waarop we andere culturele groepen
ervaren
- in de redenering van Sennett zijn ervaringen met de pluriforme stadsbevolking niet
alleen goed voor de persoonlijke groei van stadsbewoners, maar dragen ook bij tot
, de ontwikkeling van de stad, wellicht zelfs op plekken die in strategische plannen niet
zo snel zouden zijn aangewezen
9.3 De relatie tussen segregatie en integratie
Ruimtelijke segregatie is de fysieke scheiding van bevolkingsgroepen die in de stad wonen
en leven, een van de meest aansprekende debatten uit de stadsgeografie gaat over de
vraag of segregatie wel of niet leidt tot meer integratie in de stedelijke samenleving
- integratie gaat over sociale mobiliteit en over participatie in onderwijs, arbeidsmarkt
en democratie
De meest extreme variant van (etnische) segregatie is de getto: een wijk met een grote
concentratie kansarme migranten die nauwelijks buiten de wijk komen, omdat ze geen of
slechts sporadisch werk hebben
- de migranten leven in een parallelle samenleving
- extreme vormen van etnische segregatie in wijken baart stadsbestuurders veel
zorgen, niet alleen vanwege de sociaaleconomische positie van individuele
wijkbewoners en de wijk als geheel maar ook door de criminaliteit en geweld dat van
deze wijk afkomstig is
- deze probleemwijken waren ooit onderdeel van masterplans om de werkende
klasse te verheffen, nu versterken ze vooral de scheiding die er tussen
groepen in de stad bestaat
Een andere kijk op het verband tussen segregatie vinden we in het concentrische
zonemodel uit de jaren twintig; het model beschrijft de integratie van migranten als een
functie van tijd en grondgebruik met Chicago, in die tijd een magneet voor Europese
migranten, als iconisch voorbeeld
- de stad wordt voorgesteld als een systeem van concentrische woonzones rondom
het Central Business District, dat in Chicago The Loop heet
- de stelling is dat nieuw aangekomen migranten zich net buiten het centrum in
betaalbare buurten vestigen, samen met en te midden van hun landgenoten
- dit is praktisch omdat zij hun taal, cultuur en tradities behouden,
hiernaast biedt het ook een vertrouwde omgeving
Hoofdstuk 9: Diversiteit de stad
9.1 Inleiding
Stedelijke ontwikkeling is beter te begrijpen als je meer inzicht hebt in de dynamiek en
diversiteit van de inwoners in een stad
- hiervoor zijn er modellen ontwikkeld die analyseren hoe een stad uitdijt onder invloed
van bevolkingsgroei en hoe de stedelijke ruimte anders wordt gebruikt door de komst
van steeds nieuwe bevolkingsgroepen
- bij bevolkingsdiversiteit horen twee begrippen: segregatie en integratie
- hierbij kijken we niet alleen naar de segregatie van migrantengroepen
en etnische minderheden, maar ook naar segregatie langs de lijnen
van seksualiteit en leeftijd en de consequenties voor integratie van
deze groepen
9.2 Emancipatie door stedelijke wanorde
Richard Sennett (1943) is een van de bekendste stad sociologen en filosofen van dit
moment, de rode draad in zijn werk is de invloed van grote maatschappelijke transformatie
op mensen
- hij schreef over individualisering en de flexibilisering van werk en levensstijlen
- meer recent pleitte hij voor een herwaardering van vakmanschap, ook in
‘moderne’ beroepen en gemeenschapszin
- Sennett is tegen de extreem geordende stadsplanning waar niets aan toeval
over wordt gelaten
- in deze ‘gepurificeerde’ steden wordt de identiteit van de bewoners
van deze stad/wijk/buurt tijdens het plannen van de wijk al bepaald,
waardoor bewoners in een bepaald hokje terecht komen
- hierdoor zijn ontmoetingen met ‘anderen’ ongemakkelijk en
worden zo veel mogelijk geminimaliseerd waardoor de
diversiteit afneemt en conflicten met tussen stadsbewoners uit
verschillende groepen toeneemt
Sennett laat zich hierbij inspireren door de contacthypothese uit de jaren vijftig; deze
hypothese houdt in intercultureel contact uiteindelijk leidt tot een afname van misverstanden
tussen en vooroordelen over sociale groepen in de stad en een toename van wederzijds
begrip en vertrouwen
- maar in eerste instantie brengt dit contact met andere groepen tegenstrijdige emoties
teweeg, van sensatie tot onverschilligheid, van nieuwsgierigheid tot afkeer
- deze ervaring wordt ook wel ‘affectief ambivalent’ genoemd; hierbij ligt de
ambivalentie in de existentiële manier waarop we andere culturele groepen
ervaren
- in de redenering van Sennett zijn ervaringen met de pluriforme stadsbevolking niet
alleen goed voor de persoonlijke groei van stadsbewoners, maar dragen ook bij tot
, de ontwikkeling van de stad, wellicht zelfs op plekken die in strategische plannen niet
zo snel zouden zijn aangewezen
9.3 De relatie tussen segregatie en integratie
Ruimtelijke segregatie is de fysieke scheiding van bevolkingsgroepen die in de stad wonen
en leven, een van de meest aansprekende debatten uit de stadsgeografie gaat over de
vraag of segregatie wel of niet leidt tot meer integratie in de stedelijke samenleving
- integratie gaat over sociale mobiliteit en over participatie in onderwijs, arbeidsmarkt
en democratie
De meest extreme variant van (etnische) segregatie is de getto: een wijk met een grote
concentratie kansarme migranten die nauwelijks buiten de wijk komen, omdat ze geen of
slechts sporadisch werk hebben
- de migranten leven in een parallelle samenleving
- extreme vormen van etnische segregatie in wijken baart stadsbestuurders veel
zorgen, niet alleen vanwege de sociaaleconomische positie van individuele
wijkbewoners en de wijk als geheel maar ook door de criminaliteit en geweld dat van
deze wijk afkomstig is
- deze probleemwijken waren ooit onderdeel van masterplans om de werkende
klasse te verheffen, nu versterken ze vooral de scheiding die er tussen
groepen in de stad bestaat
Een andere kijk op het verband tussen segregatie vinden we in het concentrische
zonemodel uit de jaren twintig; het model beschrijft de integratie van migranten als een
functie van tijd en grondgebruik met Chicago, in die tijd een magneet voor Europese
migranten, als iconisch voorbeeld
- de stad wordt voorgesteld als een systeem van concentrische woonzones rondom
het Central Business District, dat in Chicago The Loop heet
- de stelling is dat nieuw aangekomen migranten zich net buiten het centrum in
betaalbare buurten vestigen, samen met en te midden van hun landgenoten
- dit is praktisch omdat zij hun taal, cultuur en tradities behouden,
hiernaast biedt het ook een vertrouwde omgeving
