Samenvatting Hoofdstuk 2 Het formuleren van een onderzoeksdoelstelling en een vraagstelling

Hoofdstuk 2
Het formuleren van een onderzoeksdoelstelling en een vraagstelling

2.1 Inleiding
Voordat tijd, geld en andere middelen geïnvesteerd worden in een onderzoek is het van belang eerst
in kaart te brengen wat precies het doel is van het onderzoek en op welke manier dit het beste
bereikt kan worden.
Startpunt van onderzoek: het formuleren en verduidelijken van het doel van het onderzoek.

2.2 Kenmerken van een goed onderzoeksonderwerp
Het begrijpen van de aanleiding van het onderzoek en het duidelijk definiëren van vragen en
doelstellingen voor het onderzoek helpt je te bepalen op welke wijze en in welke mate je onderzoek
een bijdrage kan leveren.
Zowel bij het accepteren van een onderwerp als in de situatie waarin je vrijheid hebt om een
onderzoeksonderwerp te kiezen, is het belangrijk de volgende twee criteria te hanteren:

 Relevantie De mate waarin een onderzoek een waardevolle bijdrage levert aan
beslissingsprocessen of algemene kennis over een onderwerp, ongeacht de uitkomst.
 Haalbaarheid De mate waarin het mogelijk is je doel te bereiken binnen gestelde
beperkingen (tijd, middelen en toegang).

2.3 Het ontwerpen van een onderzoeksvoorstel
Onderzoeksvoorstel: Een document waarin je beschrijft welke vragen gesteld worden en wat
gepland is om deze te beantwoorden.
Je behandelt: het doel -> het onderwerp -> hoe het uitgevoerd wordt -> welke middelen nodig zijn ->
tijdsplanning.
Drie delen van een onderzoeksvoorstel:

 Het oriënteren op het probleem en de context
 Het formuleren van de opdracht, de onderzoeksdoelstelling en de vraagstelling
 Het schrijven van het onderzoeksvoorstel

2.3.1 Oriëntatie op het probleem en de context
Een opdrachtgever kan verschillende redenen hebben om een onderzoek uit te laten voeren. In alle
gevallen begint het onderzoek met een oriëntatiefase.

Oriënteren op de opdrachtgever
Het verwerven van kennis over de opdrachtgever kan je helpen met het beter begrijpen en de
aanleiding van de opdracht. Vaak is de opdrachtgever degene die de onderzoeksresultaten zal gaan
gebruiken bij het nemen van (management)beslissingen. Om bekend te raken met de opdrachtgever
kun je informatie verzamelen over:

 De producten/diensten die de organisatie levert
 De markten en marktsegmenten die de organisatie bewerkt
 De organisatiestructuur
 Doelstellingen, missie, visie en andere uitingen van ambities en interesses
 Kengetallen als grootte van de organisatie, marktaandeel, maar ook financiële kengetallen

, Zelf een afweging maken met wat relevant is.
Eerst informatie zoeken over de opdrachtgever online, dan in gesprek gaan met de opdrachtgever.
Dit gesprek geeft de mogelijk om kennis te nemen van de context waarbinnen het probleem
plaatsvindt.

Oriënteren op het probleem
Belangrijk doel: inzicht in het probleem van de opdrachtgever krijgen.
Probleem: een onwenselijke of onzekere situatie
Onwenselijk: de feitelijke situatie komt niet overeen met de gewenste situatie
Onzeker: een beslissing dient genomen te worden waarvoor onvoldoende informatie
beschikbaar is om dit onderbouwd te kunnen doen

Organisatiedoelstelling: Het is de verantwoordelijkheid van de organisatie om deze
doelstelling te behalen.
Taak van onderzoeker: informatie of advies geven

In gesprek met de opdrachtgever dien je een diepgaand inzicht in de problemen te verkrijgen.
Samen met de opdrachtgever kun je het specifieke onderwerp van het onderzoek bepalen. Belangrijk
is het probleem van de opdrachtgever eerst beter te leren begrijpen en om als onderzoeker objectief
te blijven en een neutrale positie in te nemen ten opzichte van het probleem. De onderzoeker dient
een onderzoekende houding aan te nemen.
Het is vaak waardevol om de opdrachtgever andere invalshoeken aan te bieden, omdat een
opdrachtgever mogelijk op een routinematige manier naar de huidige situatie kijkt. Het is niet altijd
direct af te leiden of er sprake is van een (ander) probleem. Voor de relevantie van je onderzoek is
het dus van belang te achterhalen wat precies de situatie is.
Om het probleem goed te begrijpen dien je oorzaak en gevolg van elkaar te scheiden.
Wanneer je het probleem dus niet goed in kaart brengt, ontstaat het risico dat het onderzoek
uiteindelijk niet relevant is, de aanbevelingen niet effectief zijn en de opdrachtgever niet tevreden is.

Het formuleren van de opdracht
Wanneer inzichtelijk is wat de opdrachtgever nodig heeft om het probleem op te lossen, kan bepaald
worden welke bijdrage je gaat leveren met het onderzoek en in welke vorm deze bijdrage opgeleverd
wordt. We onderscheiden vijf typen producten die studenten over het algemeen opleveren:

 Analyse: een samenhangende ontleding van een vraagstuk dat dient tot inzicht, in de
vorm van een beschrijving, inventarisatie, categorisering, verklaring of
voorspelling
 Advies een stellingname wat de opdrachtgever het beste kan doen om een situatie
te veranderen of te verbeteren
 Ontwerp een visuele of schematische weergave van een product of interventie. Een
ontwerp kan ook een concept of een proces zijn, met talige en schematische
uitwerkingen
 Fabricaat dit type beroepsproduct volgt het ontwerptype, waarbij je het ontwerp
gebruikt om een concreet fysiek of digitaal eindproduct te maken dat de
eindgebruiker functioneel kan inzetten
 Handeling professioneel gedrag tegenover belanghebbenden, zoals klanten, patiënten,
het publiek, leerlingen en organisaties