4. De Koude Oorlog 1945 - 1991
Onderling wantrouwen tussen Oost en West vóór 1945
Vanaf het aan de macht komen van de communisten in Rusland (1917) tot aan WO II
hadden het Westen en de SU veel redenen om elkaar te wantrouwen. De oorzaken waren:
- Na de Oktoberrevolutie (1917) sloot Rusland apart vrede met Duitsland. De
bondgenoten zagen dit als verraad en stuurden troepen om de communisten ten val
te brengen. De communisten wonnen deze oorlog in 1922
- In 1919 werd in Moskou de Komintern opgericht met als doel een ‘wereldrevolutie’ te
bevorderen. Het Westen voelde zich hierdoor bedreigd
- De SU voelde zich bedreigd door het Westen, dat vijandig stond tegenover het
communisme. Dit noemden ze de ‘kapitalistische omsingeling’
- In 1938 trok Stalin uit de Conferentie van München de conclusie dat de SU niet op
hulp uit West-Europa hoefde te rekenen bij een Duitse aanval
- Eind augustus 1939 sloten Hitler en Stalin een niet-aanvalsverdrag
- In september 1939 werd Polen door Duitsland en de SU aangevallen en verdeeld
De basis van het wantrouwen zat in het verschil tussen de systemen van Oost en West
Sovjet-systeem Westers systeem
Sociale verhoudingen Klassenloze samenleving Gelaagde samenleving,
vooral gebaseerd op
inkomen en bezit
Houding tegenover andere Nastreven van een Respecteren van andere
landen communistische regeringsvormen mits deze
wereldrevolutie de eigen regeringsvorm niet
bedreigen
Politieke stelsel Communistische Parlementaire meer-partijen-
partijdictatuur democratie
Staat versus individu Totalitaire staat Democratie / individuele
vrijheid
Economie Economische staatscontrole Ondernemers bezitten grond
met behulp van en bedrijven, willen zo groot
vijfjarenplannen mogelijke winst
(planeconomie) (markteconomie)
VS en SU raken direct betrokken bij WO II
Ondanks het wantrouwen werden de SU en de VS bondgenoten in WO II
- De SU raakte direct betrokken toen Hitler het niet-aanvalsverdrag schond en op 22
juni 1941 een aanval op de SU lanceerde
- De VS raakten direct betrokken toen Japan op 7 december 1941 een zware aanval
uitoefende in de haven van Pearl Harbor
Het Geallieerde bondgenootschap berustte op een gemeenschappelijke vijand: het Derde
Rijk van Hitler, en dus niet op wederzijds vertrouwen. Het wantrouwen bleef bestaan en
werd versterkt door:
, - Het Tweede Front: volgens Stalin stelden de westerse Geallieerden expres het
Tweede Front, dat hij wilde om de Duitse druk in het Oosten te verlichten. Het
Westen zou haar eigen krachten willen sparen en die van de SU willen verzwakken
- De Poolse kwestie:
● De poolse regering eiste teruggave van door de SU veroverd gebied, Stallin
wees dit af
● In 1943 vermoordden Russen tienduizenden krijgsgevangen Poolse officieren
en andere Polen
● In 1944 kwam de SU niet te hulp bij een opstand van het Poolse verzet in
Warschau
● De SU hielp in Polen een communistische regering aan de macht (1944/45)
Conferentie van Potsdam
In februari 1945 hielden de VS, Engeland en de SU in Jalta op de Krim een conferentie over
de voortzetting van de oorlog en de toekomst van Duitsland en Europa. Op 8 mei 1945
capituleerde het Duitse rijk en kwam er een einde aan WO II in Europa. Eind juli 1945
kwamen de Grote Drie opnieuw bijeen om de onderhandelingen voort te zetten. Dit is de
Conferentie van Potsdam.
Verschillende doelen voor de toekomst van Duitsland:
- De SU wilde Duitsland militair zwak houden, hoge herstelbetalingen voor de in de
oorlog aangerichte schade opleggen en alleen een regering toestaan die niet tegen
de SU was
- De westerse Geallieerden wilden dat Duitsland in de eigen behoeften zou kunnen
voorzien, een democratische regering zou krijgen en geen hoge herstelbetalingen
hoefden te doen
Voorlopige besluiten over Duitsland
- Verdeling in vier bezettingszones
- In het oosten gebied aan Polen afstaan
- Oostenrijk gescheiden
- Politieke leven zou op democratische grondslag worden georganiseerd
- Denazificatie en de oorlogsmisdadigers worden berecht
- Volledige ontwapening en ontmanteling van de oorlogsindustrie
- Vooral vergoeding voor de SU voor aangerichte schade
- Economische eenheid in de tijd van bezetting
Belangrijke verschillen ten aanzien van de economische aanpak in Duitse bezettingszones
- De SU schafte in haar zone particulier bezit van fabrieken, banken,
verzekeringsmaatschappijen en grond af, en probeerde zo veel mogelijk
herstelbetalingen eruit te halen
- De westerse Geallieerden handhaafden het particulier bezit en bevorderden het
economisch herstel in hun zones
De onderhandelingen over Duitsland mislukten definitief toen de VS en Engeland in 1947
hun zones samenvoegden tot een economische eenheid (en het begin van een politieke
eenheid). Uit protest daartegen verliet de SU het overlegorgaan dat de toekomst van
Duitsland moest regelen.
Onderling wantrouwen tussen Oost en West vóór 1945
Vanaf het aan de macht komen van de communisten in Rusland (1917) tot aan WO II
hadden het Westen en de SU veel redenen om elkaar te wantrouwen. De oorzaken waren:
- Na de Oktoberrevolutie (1917) sloot Rusland apart vrede met Duitsland. De
bondgenoten zagen dit als verraad en stuurden troepen om de communisten ten val
te brengen. De communisten wonnen deze oorlog in 1922
- In 1919 werd in Moskou de Komintern opgericht met als doel een ‘wereldrevolutie’ te
bevorderen. Het Westen voelde zich hierdoor bedreigd
- De SU voelde zich bedreigd door het Westen, dat vijandig stond tegenover het
communisme. Dit noemden ze de ‘kapitalistische omsingeling’
- In 1938 trok Stalin uit de Conferentie van München de conclusie dat de SU niet op
hulp uit West-Europa hoefde te rekenen bij een Duitse aanval
- Eind augustus 1939 sloten Hitler en Stalin een niet-aanvalsverdrag
- In september 1939 werd Polen door Duitsland en de SU aangevallen en verdeeld
De basis van het wantrouwen zat in het verschil tussen de systemen van Oost en West
Sovjet-systeem Westers systeem
Sociale verhoudingen Klassenloze samenleving Gelaagde samenleving,
vooral gebaseerd op
inkomen en bezit
Houding tegenover andere Nastreven van een Respecteren van andere
landen communistische regeringsvormen mits deze
wereldrevolutie de eigen regeringsvorm niet
bedreigen
Politieke stelsel Communistische Parlementaire meer-partijen-
partijdictatuur democratie
Staat versus individu Totalitaire staat Democratie / individuele
vrijheid
Economie Economische staatscontrole Ondernemers bezitten grond
met behulp van en bedrijven, willen zo groot
vijfjarenplannen mogelijke winst
(planeconomie) (markteconomie)
VS en SU raken direct betrokken bij WO II
Ondanks het wantrouwen werden de SU en de VS bondgenoten in WO II
- De SU raakte direct betrokken toen Hitler het niet-aanvalsverdrag schond en op 22
juni 1941 een aanval op de SU lanceerde
- De VS raakten direct betrokken toen Japan op 7 december 1941 een zware aanval
uitoefende in de haven van Pearl Harbor
Het Geallieerde bondgenootschap berustte op een gemeenschappelijke vijand: het Derde
Rijk van Hitler, en dus niet op wederzijds vertrouwen. Het wantrouwen bleef bestaan en
werd versterkt door:
, - Het Tweede Front: volgens Stalin stelden de westerse Geallieerden expres het
Tweede Front, dat hij wilde om de Duitse druk in het Oosten te verlichten. Het
Westen zou haar eigen krachten willen sparen en die van de SU willen verzwakken
- De Poolse kwestie:
● De poolse regering eiste teruggave van door de SU veroverd gebied, Stallin
wees dit af
● In 1943 vermoordden Russen tienduizenden krijgsgevangen Poolse officieren
en andere Polen
● In 1944 kwam de SU niet te hulp bij een opstand van het Poolse verzet in
Warschau
● De SU hielp in Polen een communistische regering aan de macht (1944/45)
Conferentie van Potsdam
In februari 1945 hielden de VS, Engeland en de SU in Jalta op de Krim een conferentie over
de voortzetting van de oorlog en de toekomst van Duitsland en Europa. Op 8 mei 1945
capituleerde het Duitse rijk en kwam er een einde aan WO II in Europa. Eind juli 1945
kwamen de Grote Drie opnieuw bijeen om de onderhandelingen voort te zetten. Dit is de
Conferentie van Potsdam.
Verschillende doelen voor de toekomst van Duitsland:
- De SU wilde Duitsland militair zwak houden, hoge herstelbetalingen voor de in de
oorlog aangerichte schade opleggen en alleen een regering toestaan die niet tegen
de SU was
- De westerse Geallieerden wilden dat Duitsland in de eigen behoeften zou kunnen
voorzien, een democratische regering zou krijgen en geen hoge herstelbetalingen
hoefden te doen
Voorlopige besluiten over Duitsland
- Verdeling in vier bezettingszones
- In het oosten gebied aan Polen afstaan
- Oostenrijk gescheiden
- Politieke leven zou op democratische grondslag worden georganiseerd
- Denazificatie en de oorlogsmisdadigers worden berecht
- Volledige ontwapening en ontmanteling van de oorlogsindustrie
- Vooral vergoeding voor de SU voor aangerichte schade
- Economische eenheid in de tijd van bezetting
Belangrijke verschillen ten aanzien van de economische aanpak in Duitse bezettingszones
- De SU schafte in haar zone particulier bezit van fabrieken, banken,
verzekeringsmaatschappijen en grond af, en probeerde zo veel mogelijk
herstelbetalingen eruit te halen
- De westerse Geallieerden handhaafden het particulier bezit en bevorderden het
economisch herstel in hun zones
De onderhandelingen over Duitsland mislukten definitief toen de VS en Engeland in 1947
hun zones samenvoegden tot een economische eenheid (en het begin van een politieke
eenheid). Uit protest daartegen verliet de SU het overlegorgaan dat de toekomst van
Duitsland moest regelen.
