De Verlichting en de Franse Revolutie
1. De Wetenschappelijke Revolutie en het empirisme (vanaf ca. 1650)
In de Renaissance veranderde de wetenschap (Wetenschappelijke Revolutie): men ging zelf
onderzoek doen en zelf nadenken. Hierdoor kwam ook steeds meer kritiek op de Kerk en
bijgeloof: ‘Wat in de Bijbel staat is helemaal niet waar, kijk maar naar wat ik onderzocht heb’.
Wetenschappers publiceerden werken zoals de Encyclopédie. Door de nieuwe uitvinding
van de boekdrukkunst kon het volk deze werken lezen. Hierdoor gingen zij kritischer
nadenken: ‘We hoeven helemaal niet zo slecht behandeld te worden door de koning, wij
hebben recht op vrijheid en gelijkheid!’. Op deze manier sloeg de wetenschappelijke
revolutie over van het nadenken over wetenschap, naar het nadenken over de samenleving.
Wetenschappelijk onderzoek → werken werden in de vorm van boeken
gepubliceerd en verspreid → men ging kritisch nadenken, eerst over wetenschap
en later ook over de samenleving
2. De Franse Revolutie (vanaf 1789)
Er zijn verschillende redenen waarom het volk in opstand kwam:
● Geestelijkheid en adel hadden het veel beter (standenmaatschappij)
1. Geestelijkheid 2. Adel 3. Rest van het volk (boeren, etc.)
● Ontevredenheid onder andere bevolkingsgroepen (honger, armoede etc.)
● Het land werd slecht bestuurd door Lodewijk XVI (staatsschulden etc.)
De koning wilde de edelen meer belasting laten betalen, om de staatsschulden af te lossen.
Volgens de edelen moest de Staten Generaal om toestemming worden gevraagd. Omdat
hierin per stand werd gestemd, kon de adel met steun van de geestelijkheid winnen
(standen 1 & 2). Deze gang van zaken was voor de Derde Stand de aanleiding om in verzet
te komen. Zij riepen zich uit tot de Nationale Vergadering (parlement) en gingen apart
vergaderen.
De Nationale Vergadering besloot dat Frankrijk een grondwet moest krijgen. Hierin zou
komen te staan dat de koning minder macht zou hebben. Ook zouden de rechten en
plichten van alle inwoners erin opgenomen worden.
De Derde Stand kreeg zoveel aanhang en werd zo gewelddadig (bijvoorbeeld met de
bestorming van de Bastille) dat de koning de Nationale Vergadering goedkeurde. In 1791
verscheen de eerste grondwet. Hierin werden de rechten van de burgers opgenomen,
waardoor er meer gelijkheid ontstond tussen de standen.
Ontevredenheid onder de burgers → Staten Generaal zorgt voor oneerlijke
uitkomst (doordat er per stand gestemd werd) → Derde Stand roept zich uit tot
Nationale Vergadering → Door bedreiging keurde de koning de Nationale
Vergadering goed → De eerste grondwet werd opgesteld → Meer gelijkheid
3. Tweede revolutie: Frankrijk wordt een republiek en radicalen verslaan vijanden
In 1793 kwamen de Jacobijnen tegenover de Girondijnen te staan in het Franse parlement:
● Jacobijnen: koning doden, stemrecht voor iedereen, verhoging van de lonen en
1. De Wetenschappelijke Revolutie en het empirisme (vanaf ca. 1650)
In de Renaissance veranderde de wetenschap (Wetenschappelijke Revolutie): men ging zelf
onderzoek doen en zelf nadenken. Hierdoor kwam ook steeds meer kritiek op de Kerk en
bijgeloof: ‘Wat in de Bijbel staat is helemaal niet waar, kijk maar naar wat ik onderzocht heb’.
Wetenschappers publiceerden werken zoals de Encyclopédie. Door de nieuwe uitvinding
van de boekdrukkunst kon het volk deze werken lezen. Hierdoor gingen zij kritischer
nadenken: ‘We hoeven helemaal niet zo slecht behandeld te worden door de koning, wij
hebben recht op vrijheid en gelijkheid!’. Op deze manier sloeg de wetenschappelijke
revolutie over van het nadenken over wetenschap, naar het nadenken over de samenleving.
Wetenschappelijk onderzoek → werken werden in de vorm van boeken
gepubliceerd en verspreid → men ging kritisch nadenken, eerst over wetenschap
en later ook over de samenleving
2. De Franse Revolutie (vanaf 1789)
Er zijn verschillende redenen waarom het volk in opstand kwam:
● Geestelijkheid en adel hadden het veel beter (standenmaatschappij)
1. Geestelijkheid 2. Adel 3. Rest van het volk (boeren, etc.)
● Ontevredenheid onder andere bevolkingsgroepen (honger, armoede etc.)
● Het land werd slecht bestuurd door Lodewijk XVI (staatsschulden etc.)
De koning wilde de edelen meer belasting laten betalen, om de staatsschulden af te lossen.
Volgens de edelen moest de Staten Generaal om toestemming worden gevraagd. Omdat
hierin per stand werd gestemd, kon de adel met steun van de geestelijkheid winnen
(standen 1 & 2). Deze gang van zaken was voor de Derde Stand de aanleiding om in verzet
te komen. Zij riepen zich uit tot de Nationale Vergadering (parlement) en gingen apart
vergaderen.
De Nationale Vergadering besloot dat Frankrijk een grondwet moest krijgen. Hierin zou
komen te staan dat de koning minder macht zou hebben. Ook zouden de rechten en
plichten van alle inwoners erin opgenomen worden.
De Derde Stand kreeg zoveel aanhang en werd zo gewelddadig (bijvoorbeeld met de
bestorming van de Bastille) dat de koning de Nationale Vergadering goedkeurde. In 1791
verscheen de eerste grondwet. Hierin werden de rechten van de burgers opgenomen,
waardoor er meer gelijkheid ontstond tussen de standen.
Ontevredenheid onder de burgers → Staten Generaal zorgt voor oneerlijke
uitkomst (doordat er per stand gestemd werd) → Derde Stand roept zich uit tot
Nationale Vergadering → Door bedreiging keurde de koning de Nationale
Vergadering goed → De eerste grondwet werd opgesteld → Meer gelijkheid
3. Tweede revolutie: Frankrijk wordt een republiek en radicalen verslaan vijanden
In 1793 kwamen de Jacobijnen tegenover de Girondijnen te staan in het Franse parlement:
● Jacobijnen: koning doden, stemrecht voor iedereen, verhoging van de lonen en
