Essay - Ethiek in zorg en onderzoek
Melden van signalen van
kindermishandeling binnen
gezinnen met een niet-Nederlandse
cultuur
Willeke Sikken
S4002520
24 september 2019
, Aanleiding
Bij een dertienjarig meisje van niet-Nederlandse afkomst wordt een onderzoek naar leer- en
gedragsproblemen afgenomen, in verband met haar achterstand op een aantal schoolvakken. Uit het
algemeen gesprek voorafgaand aan de onderzoeken blijkt dat de vader van het meisje regelmatig haar
of haar broertje slaat wanneer zij iets doen wat als fout wordt gezien door vader. Zij lijkt dit niet als
een heftige gebeurtenis te beschouwen en gaat hier verder niet uit zichzelf op in. Wanneer gevraagd
wordt of er wel eens rode of beurse plekken zichtbaar zijn door het slaan, antwoord zij hier
bevestigend op, wat aangeeft dat het slaan dermate ernstig is en (lichte) fysieke schade achterlaat. Het
meisje deelt het mee als iets wat normaal is binnen het gezin, zoals het in andere gezinnen normaal is
dat een kind in de Nederlandse cultuur bijvoorbeeld even op de trap moet zitten als het iets fout heeft
gedaan. In Nederland niet gebruikelijk, of zelfs niet toegestaan om als ouder een kind geweld aan te
doen. In gezinnen van niet-Nederlandse afkomst met een andere cultuur lijkt geweld er soms bij te
horen. Zo schrijft de Trouw over een onderzoek waaruit blijkt dat kindermishandeling drie keer zoveel
voor komt in allochtone gezinnen. Hierbij wordt onder andere als reden aangevoerd dat geweld tegen
kinderen als normaal wordt beschouwd binnen de opvoeding (Pietersen, 2007). Hoewel het binnen
allochtone gezinnen als normaal wordt beschouwd, moet het niet vanzelfsprekend zijn dat het dan
maar geaccepteerd moet worden. De ethische vraag die centraal staat in dit verslag luidt dan ook: In
hoeverre moet een melding van kindermishandeling binnen allochtone gezinnen worden gemaakt,
wanneer het in hun cultuur als normaal wordt beschouwd?
Onder kindermishandeling wordt in dit artikel het volgende verstaan:
Elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke, psychische
of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte van wie de minderjarige in een relatie
van afhankelijkheid of van onvrijheid staat, actief of passief opdringen, waardoor ernstige schade
wordt berokkend of dreigt te worden berokkend aan de minderjarige in de vorm van fysiek of
psychisch letsel (Jeugdwet, 2014).
Verschillende standpunten
Het dilemma in dit essay heeft feitelijk twee kanten: er kan gekeken worden vanuit de Nederlandse
cultuur en vanuit andere culturen, waar verschillen in opvoeding en bijbehorende gebruiken tussen
kunnen bestaan. Hierdoor kan het dilemma ondersteund worden door verschillende theorieën.
Wanneer het dilemma vanuit de teleologische theorie wordt benaderd, kan worden
aangedragen dat het slaan van een kind in een andere cultuur aanvaardbaar is (Fakunmoju, Bammeke,
Bosiakoh, Boakye Asante, Wooten, Hill & Karpman, 2013). Waarden kunnen cultuur gebonden zijn;
wat moreel juist of onjuist is wordt volledig bepaald door de culturele context (Rothfusz, 2017).
Binnen de teleologische theorie draait het niet om eigenbelang, maar of de afweging tussen pijn en
genot voor iedereen aanvaardbaar is. Dit kan leiden tot een ‘tirannie van de meerderheid’ (Rothfusz,
Melden van signalen van
kindermishandeling binnen
gezinnen met een niet-Nederlandse
cultuur
Willeke Sikken
S4002520
24 september 2019
, Aanleiding
Bij een dertienjarig meisje van niet-Nederlandse afkomst wordt een onderzoek naar leer- en
gedragsproblemen afgenomen, in verband met haar achterstand op een aantal schoolvakken. Uit het
algemeen gesprek voorafgaand aan de onderzoeken blijkt dat de vader van het meisje regelmatig haar
of haar broertje slaat wanneer zij iets doen wat als fout wordt gezien door vader. Zij lijkt dit niet als
een heftige gebeurtenis te beschouwen en gaat hier verder niet uit zichzelf op in. Wanneer gevraagd
wordt of er wel eens rode of beurse plekken zichtbaar zijn door het slaan, antwoord zij hier
bevestigend op, wat aangeeft dat het slaan dermate ernstig is en (lichte) fysieke schade achterlaat. Het
meisje deelt het mee als iets wat normaal is binnen het gezin, zoals het in andere gezinnen normaal is
dat een kind in de Nederlandse cultuur bijvoorbeeld even op de trap moet zitten als het iets fout heeft
gedaan. In Nederland niet gebruikelijk, of zelfs niet toegestaan om als ouder een kind geweld aan te
doen. In gezinnen van niet-Nederlandse afkomst met een andere cultuur lijkt geweld er soms bij te
horen. Zo schrijft de Trouw over een onderzoek waaruit blijkt dat kindermishandeling drie keer zoveel
voor komt in allochtone gezinnen. Hierbij wordt onder andere als reden aangevoerd dat geweld tegen
kinderen als normaal wordt beschouwd binnen de opvoeding (Pietersen, 2007). Hoewel het binnen
allochtone gezinnen als normaal wordt beschouwd, moet het niet vanzelfsprekend zijn dat het dan
maar geaccepteerd moet worden. De ethische vraag die centraal staat in dit verslag luidt dan ook: In
hoeverre moet een melding van kindermishandeling binnen allochtone gezinnen worden gemaakt,
wanneer het in hun cultuur als normaal wordt beschouwd?
Onder kindermishandeling wordt in dit artikel het volgende verstaan:
Elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke, psychische
of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte van wie de minderjarige in een relatie
van afhankelijkheid of van onvrijheid staat, actief of passief opdringen, waardoor ernstige schade
wordt berokkend of dreigt te worden berokkend aan de minderjarige in de vorm van fysiek of
psychisch letsel (Jeugdwet, 2014).
Verschillende standpunten
Het dilemma in dit essay heeft feitelijk twee kanten: er kan gekeken worden vanuit de Nederlandse
cultuur en vanuit andere culturen, waar verschillen in opvoeding en bijbehorende gebruiken tussen
kunnen bestaan. Hierdoor kan het dilemma ondersteund worden door verschillende theorieën.
Wanneer het dilemma vanuit de teleologische theorie wordt benaderd, kan worden
aangedragen dat het slaan van een kind in een andere cultuur aanvaardbaar is (Fakunmoju, Bammeke,
Bosiakoh, Boakye Asante, Wooten, Hill & Karpman, 2013). Waarden kunnen cultuur gebonden zijn;
wat moreel juist of onjuist is wordt volledig bepaald door de culturele context (Rothfusz, 2017).
Binnen de teleologische theorie draait het niet om eigenbelang, maar of de afweging tussen pijn en
genot voor iedereen aanvaardbaar is. Dit kan leiden tot een ‘tirannie van de meerderheid’ (Rothfusz,
