Leefstijl en Gezondheid
Visies op gezondheid
Vroeger was het verbeteren van de gezondheid voornamelijk gericht op het genezen van ziektes. Het proberen te
voorkomen van ziektes doormiddel van het wegnemen van risicofactoren, is een nieuwe kijk op gezondheid. Er zijn dan ook
meerdere visies op wat de definitie van gezondheid is.
Medische visie – “Gezondheid is de afwezigheid van ziekte of lichamelijk gebrek”.
Biologische visie – “Gezondheid is het lichaam in homeostase kunnen houden”. Homeostase is een proces waarbij
het lichaam het interne milieu in evenwicht houd door interne aanpassingen aan externe omstandigheden.
Psychologische visie – “Gezondheid is je geestelijk optimaal voelen”.
Sociale visie – “Gezondheid is maatschappelijk kunnen functioneren”.
Humane visie – “Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden en niet
slechts de afwezigheid van ziekte (World Health Organization, 1985)”.
Gezondheid = “Het vermogen om je aan te passen en om te gaan met fysieke, sociale en emotionele uitdagingen in het
leven (Machteld Huber, 2013)”. We spreken dan over een positieve gezondheid. Positieve gezondheid bevat 6 onderdelen:
Gezondheid is geen statisch begrip, daarom wordt er ook vaak over een gezond bestaan gesproken. Je kunt het ene
moment ziek zijn en het andere moment gezond zijn, dan leef je overal een gezond bestaan. Of terwijl: er is evenwicht
tussen draagkracht en draaglast.
Preventie van gezondheidsproblemen
Preventie = het voorkomen van een probleem door van te voren in te grijpen.
Preventieve gezondheidszorg = gezondheidszorg die gericht is op het voorkomen van ziekten in plaats van het genezen
ervan.
, In 1970 kwam het WHO (World Health Organization) met een nieuw preventiebeleid – in 2000 een zo gezond mogelijke
samenleving hebben, doormiddel van goedkope gezondheidszorg (= eerstelijnsgezondheidszorg). De Nederlandse versie
van dit nieuwe beleid kwam rond 2000.
Er zijn 3 verschillende soorten preventieve gezondheidszorg:
Primaire preventie – is gericht op het voorkomen van een specifiek gezondheidsprobleem, door het wegnemen
van een oorzaak/risicofactor (bijv. jongerenalcoholverbod).
Secundaire preventie – is gericht op de vroege opsporing van een bepaald gezondheidsprobleem, waardoor er
gerichte behandeling mogelijk is om erger te voorkomen (bijv. 55+’ers uitnodigen voor een bevolkingsonderzoek
naar darmkanker).
Tertiaire preventie – is gericht op de zorg of genezing van mensen die getroffen zijn door een aandoening, om de
kwaliteit van leven te verbeteren (bijv. chemotherapie).
Er wordt onderscheid gemaakt tussen een hoogrisicobenadering en een populatiebenadering, gebaseerd op de groep die
wordt benaderd om een gezondheidsprobleem te voorkomen.
Hoogrisicobenadering = een benadering naar een bepaalde risicogroep.
Populatiebenadering = een benadering naar de totale populatie of een groot deel ervan.
Preventie kan dus op gericht zijn op verschillende doelgroepen:
Universele preventie – richt zich op de totale bevolking of een groot deel ervan
(=populatiebenadering), met als doel om de gezondheid van de totale populatie te verbeteren door factoren te
optimaliseren (=primaire preventie). Bijvoorbeeld vaccinaties.
Selectieve preventie – richt zich op een bevolkingsgroep met een verhoogd risico op een bepaald
gezondheidsprobleem (=hoogrisicobenadering), met als doel om een gezondheidsprobleem vroegtijdig op te
sporen (=selectieve preventie). Bijvoorbeeld 50+ vrouwen uitnodigen voor een bevolkingsonderzoek naar
borstkanker.
Geïndiceerde preventie – richt zich op individuen met symptomen, maar nog geen gediagnosticeerde ziekte
(=hoogrisicobenadering), met als doel om het ontstaan van een ziekte of gezondheidsschade te voorkomen
(=secundaire preventie) (bijv. vrouwen met een knobbeltje testen op borstkanker).
Zorg gerelateerde preventie – richt zich op individuen met een ziekte (=hoogrisicobenadering), met als doel de
ziektelast te verlagen (=tertiaire preventie). Bijvoorbeeld door medicatie.
Redenen voor het kiezen voor het preventiebeleid:
Winnen van levensjaren – de bevolking zal gemiddeld ouder worden
Kostenbesparing – een gezonde bevolking is goedkoper (minder ziekenhuiskosten etc.).
In stand houden van de zorgcapaciteit – een gezonde bevolking kan gemiddeld langer (gezond) thuis blijven
wonen (vergrijzing).
Gezondheidsbevordering en gezondheidsvoorlichting
Er zijn meerdere manieren mogelijk om de gezondheid binnen een bevolking te bevorderen. Dit kan doormiddel van:
Gezondheidsvoorlichting – is een vakterm voor alle activiteiten die kunnen worden ondernomen om mensen te
motiveren en helpen tot een gezond gedrag. Dit kan dus doormiddel van informatieve voorlichtingen, maar ook
door bijvoorbeeld sportactiviteiten in de buurt te organiseren.
Voorzieningen – voorzieningen kunnen worden gebruikt om een gezond gedrag gemakkelijker te maken. Dit kan
bijvoorbeeld al met waterzuiveringssystemen en rioleringen, maar ook bijvoorbeeld door mensen de gelegenheid
te geven om te kunnen sporten (accommodaties) en vetarme producten te kunnen kopen.
Richtlijnen voor een gezonde levensstijl (BRAVO):
B – voldoende Beweging
R – niet Roken
A – geen tot matig Alcoholgebruik
V – gezonde Voeding
O – voldoende Ontspanning
Algemene gezondheid
Visies op gezondheid
Vroeger was het verbeteren van de gezondheid voornamelijk gericht op het genezen van ziektes. Het proberen te
voorkomen van ziektes doormiddel van het wegnemen van risicofactoren, is een nieuwe kijk op gezondheid. Er zijn dan ook
meerdere visies op wat de definitie van gezondheid is.
Medische visie – “Gezondheid is de afwezigheid van ziekte of lichamelijk gebrek”.
Biologische visie – “Gezondheid is het lichaam in homeostase kunnen houden”. Homeostase is een proces waarbij
het lichaam het interne milieu in evenwicht houd door interne aanpassingen aan externe omstandigheden.
Psychologische visie – “Gezondheid is je geestelijk optimaal voelen”.
Sociale visie – “Gezondheid is maatschappelijk kunnen functioneren”.
Humane visie – “Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden en niet
slechts de afwezigheid van ziekte (World Health Organization, 1985)”.
Gezondheid = “Het vermogen om je aan te passen en om te gaan met fysieke, sociale en emotionele uitdagingen in het
leven (Machteld Huber, 2013)”. We spreken dan over een positieve gezondheid. Positieve gezondheid bevat 6 onderdelen:
Gezondheid is geen statisch begrip, daarom wordt er ook vaak over een gezond bestaan gesproken. Je kunt het ene
moment ziek zijn en het andere moment gezond zijn, dan leef je overal een gezond bestaan. Of terwijl: er is evenwicht
tussen draagkracht en draaglast.
Preventie van gezondheidsproblemen
Preventie = het voorkomen van een probleem door van te voren in te grijpen.
Preventieve gezondheidszorg = gezondheidszorg die gericht is op het voorkomen van ziekten in plaats van het genezen
ervan.
, In 1970 kwam het WHO (World Health Organization) met een nieuw preventiebeleid – in 2000 een zo gezond mogelijke
samenleving hebben, doormiddel van goedkope gezondheidszorg (= eerstelijnsgezondheidszorg). De Nederlandse versie
van dit nieuwe beleid kwam rond 2000.
Er zijn 3 verschillende soorten preventieve gezondheidszorg:
Primaire preventie – is gericht op het voorkomen van een specifiek gezondheidsprobleem, door het wegnemen
van een oorzaak/risicofactor (bijv. jongerenalcoholverbod).
Secundaire preventie – is gericht op de vroege opsporing van een bepaald gezondheidsprobleem, waardoor er
gerichte behandeling mogelijk is om erger te voorkomen (bijv. 55+’ers uitnodigen voor een bevolkingsonderzoek
naar darmkanker).
Tertiaire preventie – is gericht op de zorg of genezing van mensen die getroffen zijn door een aandoening, om de
kwaliteit van leven te verbeteren (bijv. chemotherapie).
Er wordt onderscheid gemaakt tussen een hoogrisicobenadering en een populatiebenadering, gebaseerd op de groep die
wordt benaderd om een gezondheidsprobleem te voorkomen.
Hoogrisicobenadering = een benadering naar een bepaalde risicogroep.
Populatiebenadering = een benadering naar de totale populatie of een groot deel ervan.
Preventie kan dus op gericht zijn op verschillende doelgroepen:
Universele preventie – richt zich op de totale bevolking of een groot deel ervan
(=populatiebenadering), met als doel om de gezondheid van de totale populatie te verbeteren door factoren te
optimaliseren (=primaire preventie). Bijvoorbeeld vaccinaties.
Selectieve preventie – richt zich op een bevolkingsgroep met een verhoogd risico op een bepaald
gezondheidsprobleem (=hoogrisicobenadering), met als doel om een gezondheidsprobleem vroegtijdig op te
sporen (=selectieve preventie). Bijvoorbeeld 50+ vrouwen uitnodigen voor een bevolkingsonderzoek naar
borstkanker.
Geïndiceerde preventie – richt zich op individuen met symptomen, maar nog geen gediagnosticeerde ziekte
(=hoogrisicobenadering), met als doel om het ontstaan van een ziekte of gezondheidsschade te voorkomen
(=secundaire preventie) (bijv. vrouwen met een knobbeltje testen op borstkanker).
Zorg gerelateerde preventie – richt zich op individuen met een ziekte (=hoogrisicobenadering), met als doel de
ziektelast te verlagen (=tertiaire preventie). Bijvoorbeeld door medicatie.
Redenen voor het kiezen voor het preventiebeleid:
Winnen van levensjaren – de bevolking zal gemiddeld ouder worden
Kostenbesparing – een gezonde bevolking is goedkoper (minder ziekenhuiskosten etc.).
In stand houden van de zorgcapaciteit – een gezonde bevolking kan gemiddeld langer (gezond) thuis blijven
wonen (vergrijzing).
Gezondheidsbevordering en gezondheidsvoorlichting
Er zijn meerdere manieren mogelijk om de gezondheid binnen een bevolking te bevorderen. Dit kan doormiddel van:
Gezondheidsvoorlichting – is een vakterm voor alle activiteiten die kunnen worden ondernomen om mensen te
motiveren en helpen tot een gezond gedrag. Dit kan dus doormiddel van informatieve voorlichtingen, maar ook
door bijvoorbeeld sportactiviteiten in de buurt te organiseren.
Voorzieningen – voorzieningen kunnen worden gebruikt om een gezond gedrag gemakkelijker te maken. Dit kan
bijvoorbeeld al met waterzuiveringssystemen en rioleringen, maar ook bijvoorbeeld door mensen de gelegenheid
te geven om te kunnen sporten (accommodaties) en vetarme producten te kunnen kopen.
Richtlijnen voor een gezonde levensstijl (BRAVO):
B – voldoende Beweging
R – niet Roken
A – geen tot matig Alcoholgebruik
V – gezonde Voeding
O – voldoende Ontspanning
Algemene gezondheid
