Recidive Jeugdzorg
Onderzoek naar het voorkomen van terugval voor multiprobleem gezinnen binnen het dwangkader
van Jeugdbescherming.
1
,Colofon.
Studente Chantal Vriend
Scriptie Recidive Jeugdzorg
Onderwijsinstelling Inholland Amsterdam
Studie Maatschappelijk Werk en Dienstverlening (MWD)
Studiejaar Jaar 4
Studentennummer
Onderzoekssupervisor
+ eerste beoordelaar
Onderzochte instelling Leger des Heils
Jeugdbescherming & Jeugdreclassering
Onderzoeks ondersteuner
Datum 17 december 2018
2
,Voorwoord.
Voor u ligt de scriptie ‘Recidive Jeugdzorg’, een onderzoek naar het voorkomen van terugval voor
multiprobleem gezinnen binnen het dwangkader van jeugdbescherming. Dit onderzoek is uitgevoerd
in opdracht van het Leger des Heils Jeugdbescherming & Reclassering regio Amsterdam en is
geschreven als laatste onderdeel van mijn opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening aan de
Inholland Amsterdam.
Na vier jaar leren, praktijkervaring en nog eens leren mocht ik starten met het afstuderen. Voor het
afstuderen kreeg ik de mogelijkheid om een afstudeeronderzoek te schrijven in de richting waar ik
vanaf jaar één al in wil afstuderen; de jeugdzorg. Al vrij snel na de start van de opleiding wist ik dat ik
wilde uitstromen in ‘Werken in de Jeugd- en Opvoedhulp’. Ik kreeg een unieke kans om dichter bij dit
vak te komen door een stage binnen Jeugdbescherming Regio Amsterdam (JBRA). Nadat ik mijn minor
in de Jeugd- en opvoedhulp had gevolgd was het voor mij een logische stap om ook mijn
afstudeeronderzoek in deze branche te schrijven en dit binnen het Leger des Heils te doen.
Hoewel elke doelgroep kwetsbaar is of kan zijn, ben ik van mening dat de doelgroep jeugdzorg extra
met kwetsbaarheid in aanmerking komt. Doordat gemaakte keuzes van anderen zoveel impact en
gevolgen kunnen hebben voor de jongeren, zonder dat zij hier enige invloed op kunnen hebben. En
juist die afhankelijkheid en kwetsbaarheid dagen mij uit om voor deze doelgroep op te komen, iets te
kunnen betekenen en hen proberen te beschermen tegen dat waar zij zelf (nog) niet toe in staat zijn.
Dit is de reden dat ik mij wil specialiseren in de Jeugdzorg, met dit afstudeeronderzoek hoop ik dan
ook een bijdrage te mogen leveren aan een extra stukje veiligheid, waarvan ik vind dat elk kind hier
recht op heeft.
Mijn dank gaat uit naar iedereen die mij heeft ondersteund en geholpen bij het schrijven van dit
onderzoek. In het bijzonder wil ik de volgende personen bedanken:
Arina Agterhof mijn onderzoeksbegeleider vanuit het Leger des Heils die mij heeft geholpen en
ondersteund in het afgelopen half jaar. Veerle Knippels, mijn afstudeerbegeleider vanuit de Inholland
die mij heeft gemotiveerd en de juiste handvatten heeft gegeven om verder te kunnen wanneer ik vast
liep. Mijn vader Marco en zus Angela die tijd hebben genomen om mijn onderzoeksplan te lezen en de
juiste feedback hebben gegeven om weer verder te kunnen gaan. En uiteraard mijn vriend die mij heeft
gesteund en gemotiveerd met veel geduld.
Chantal Vriend
Amersfoort, 17 december 2018
3
, Samenvatting.
Elk kind heeft het recht op een veilige ontwikkeling waarin hij of zij zich kan ontwikkelen tot gezonde
en evenwichtige volwassene. Niet elke ouder of verzorger is in staat om het kind deze veiligheid te
geven. Wanneer een onveilige situatie niet veranderd, en vrijwillige hulpverlening niet langer effectief
blijkt te zijn kan een gezin worden aangemeld bij Jeugdbescherming. Na een intensieve periode in een
dwangkader wordt een gezin bij voldoende veiligheid overgedragen naar de vrijwillige hulpverlening,
echter komt het regelmatig voor dat dezelfde gezinnen opnieuw terugvallen in het dwangkader.
Het doel van dit onderzoek is het achterhalen op welke wijze de Jeugdbeschermers deze terugval
kunnen voorkomen. Hiervoor is de volgende hoofdvraag opgesteld: Hoe kunnen de Jeugdbeschermers
van het Leger des Heils regio Amsterdam door middel van het vier-venstermodel de veiligheid in
multiprobleem gezinnen blijvend vergroten, waardoor terugval wordt verminderd?
Om antwoord te krijgen op deze vraag zijn er vijf deelvragen beantwoord die gericht zijn op de
literatuur, de ervaring van Jeugdbeschermers, de ervaring van gezinnen, de werkwijze van een andere
gecertificeerde instelling en het hulpaanbod tussen afschalen en opschalen.
Uit dit onderzoek is naar voren gekomen dat de Jeugdbeschermers van het Leger des Heils de
methodiek waarmee gewerkt wordt, onbewust gebruiken. Daarbij wordt er niet geborgd volgens de
richtlijnen die zijn opgesteld, hulpverlenende instanties die betrokken raken bij het gezin in vrijwillig
kader missen een duidelijke overdracht en plan waarmee ze met het gezin aan de slag kunnen. Niet
alleen Jeugdbescherming Leger des Heils heeft te maken met terugval, ook binnen andere
gecertificeerde instellingen is dit een herkenbaar probleem. Ouders missen soms een samenwerking
en vinden het moeilijk om een vertrouwensband op te bouwen en hun kinderen in gesprek te laten
gaan met de Jeugdbeschermer, dit omdat er veel wisseling is in het personeel.
Op basis hiervan wordt aanbevolen aan de Jeugdbeschermers om de methodiek beter onder de knie
te krijgen aan de hand van scholing en het inzetten van een specialist binnen het team. Voor
duidelijkheid in afspraken tijdens het afschalen is het van belang dat er gewerkt wordt volgens de
richtlijnen waarbij er drie gesprekken plaatsvinden met het gezin, hiervoor kan een vragenlijst worden
opgesteld. Om een stok achter de deur te hebben voor ouders is het belangrijk dat er vanuit de
gecertificeerde instelling een aanbeveling wordt gegeven aan de vrijwillige hulpverlening waarin
geadviseerd wordt hoelang geacht wordt dat de hulpverlening betrokken blijft bij het gezin. Om in
gesprek te gaan met de kinderen kan gebruik worden gemaakt van de ‘drie huizen’ waarin inzichtelijk
wordt gemaakt hoe het kind de situatie ervaart. Als laatst wordt aanbevolen om samen met het gezin
netwerkbijeenkomsten te organiseren waarbij inzichtelijk wordt welke belangrijke betrokkenen een
hulpbron kunnen zijn voor het gezin.
4
Onderzoek naar het voorkomen van terugval voor multiprobleem gezinnen binnen het dwangkader
van Jeugdbescherming.
1
,Colofon.
Studente Chantal Vriend
Scriptie Recidive Jeugdzorg
Onderwijsinstelling Inholland Amsterdam
Studie Maatschappelijk Werk en Dienstverlening (MWD)
Studiejaar Jaar 4
Studentennummer
Onderzoekssupervisor
+ eerste beoordelaar
Onderzochte instelling Leger des Heils
Jeugdbescherming & Jeugdreclassering
Onderzoeks ondersteuner
Datum 17 december 2018
2
,Voorwoord.
Voor u ligt de scriptie ‘Recidive Jeugdzorg’, een onderzoek naar het voorkomen van terugval voor
multiprobleem gezinnen binnen het dwangkader van jeugdbescherming. Dit onderzoek is uitgevoerd
in opdracht van het Leger des Heils Jeugdbescherming & Reclassering regio Amsterdam en is
geschreven als laatste onderdeel van mijn opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening aan de
Inholland Amsterdam.
Na vier jaar leren, praktijkervaring en nog eens leren mocht ik starten met het afstuderen. Voor het
afstuderen kreeg ik de mogelijkheid om een afstudeeronderzoek te schrijven in de richting waar ik
vanaf jaar één al in wil afstuderen; de jeugdzorg. Al vrij snel na de start van de opleiding wist ik dat ik
wilde uitstromen in ‘Werken in de Jeugd- en Opvoedhulp’. Ik kreeg een unieke kans om dichter bij dit
vak te komen door een stage binnen Jeugdbescherming Regio Amsterdam (JBRA). Nadat ik mijn minor
in de Jeugd- en opvoedhulp had gevolgd was het voor mij een logische stap om ook mijn
afstudeeronderzoek in deze branche te schrijven en dit binnen het Leger des Heils te doen.
Hoewel elke doelgroep kwetsbaar is of kan zijn, ben ik van mening dat de doelgroep jeugdzorg extra
met kwetsbaarheid in aanmerking komt. Doordat gemaakte keuzes van anderen zoveel impact en
gevolgen kunnen hebben voor de jongeren, zonder dat zij hier enige invloed op kunnen hebben. En
juist die afhankelijkheid en kwetsbaarheid dagen mij uit om voor deze doelgroep op te komen, iets te
kunnen betekenen en hen proberen te beschermen tegen dat waar zij zelf (nog) niet toe in staat zijn.
Dit is de reden dat ik mij wil specialiseren in de Jeugdzorg, met dit afstudeeronderzoek hoop ik dan
ook een bijdrage te mogen leveren aan een extra stukje veiligheid, waarvan ik vind dat elk kind hier
recht op heeft.
Mijn dank gaat uit naar iedereen die mij heeft ondersteund en geholpen bij het schrijven van dit
onderzoek. In het bijzonder wil ik de volgende personen bedanken:
Arina Agterhof mijn onderzoeksbegeleider vanuit het Leger des Heils die mij heeft geholpen en
ondersteund in het afgelopen half jaar. Veerle Knippels, mijn afstudeerbegeleider vanuit de Inholland
die mij heeft gemotiveerd en de juiste handvatten heeft gegeven om verder te kunnen wanneer ik vast
liep. Mijn vader Marco en zus Angela die tijd hebben genomen om mijn onderzoeksplan te lezen en de
juiste feedback hebben gegeven om weer verder te kunnen gaan. En uiteraard mijn vriend die mij heeft
gesteund en gemotiveerd met veel geduld.
Chantal Vriend
Amersfoort, 17 december 2018
3
, Samenvatting.
Elk kind heeft het recht op een veilige ontwikkeling waarin hij of zij zich kan ontwikkelen tot gezonde
en evenwichtige volwassene. Niet elke ouder of verzorger is in staat om het kind deze veiligheid te
geven. Wanneer een onveilige situatie niet veranderd, en vrijwillige hulpverlening niet langer effectief
blijkt te zijn kan een gezin worden aangemeld bij Jeugdbescherming. Na een intensieve periode in een
dwangkader wordt een gezin bij voldoende veiligheid overgedragen naar de vrijwillige hulpverlening,
echter komt het regelmatig voor dat dezelfde gezinnen opnieuw terugvallen in het dwangkader.
Het doel van dit onderzoek is het achterhalen op welke wijze de Jeugdbeschermers deze terugval
kunnen voorkomen. Hiervoor is de volgende hoofdvraag opgesteld: Hoe kunnen de Jeugdbeschermers
van het Leger des Heils regio Amsterdam door middel van het vier-venstermodel de veiligheid in
multiprobleem gezinnen blijvend vergroten, waardoor terugval wordt verminderd?
Om antwoord te krijgen op deze vraag zijn er vijf deelvragen beantwoord die gericht zijn op de
literatuur, de ervaring van Jeugdbeschermers, de ervaring van gezinnen, de werkwijze van een andere
gecertificeerde instelling en het hulpaanbod tussen afschalen en opschalen.
Uit dit onderzoek is naar voren gekomen dat de Jeugdbeschermers van het Leger des Heils de
methodiek waarmee gewerkt wordt, onbewust gebruiken. Daarbij wordt er niet geborgd volgens de
richtlijnen die zijn opgesteld, hulpverlenende instanties die betrokken raken bij het gezin in vrijwillig
kader missen een duidelijke overdracht en plan waarmee ze met het gezin aan de slag kunnen. Niet
alleen Jeugdbescherming Leger des Heils heeft te maken met terugval, ook binnen andere
gecertificeerde instellingen is dit een herkenbaar probleem. Ouders missen soms een samenwerking
en vinden het moeilijk om een vertrouwensband op te bouwen en hun kinderen in gesprek te laten
gaan met de Jeugdbeschermer, dit omdat er veel wisseling is in het personeel.
Op basis hiervan wordt aanbevolen aan de Jeugdbeschermers om de methodiek beter onder de knie
te krijgen aan de hand van scholing en het inzetten van een specialist binnen het team. Voor
duidelijkheid in afspraken tijdens het afschalen is het van belang dat er gewerkt wordt volgens de
richtlijnen waarbij er drie gesprekken plaatsvinden met het gezin, hiervoor kan een vragenlijst worden
opgesteld. Om een stok achter de deur te hebben voor ouders is het belangrijk dat er vanuit de
gecertificeerde instelling een aanbeveling wordt gegeven aan de vrijwillige hulpverlening waarin
geadviseerd wordt hoelang geacht wordt dat de hulpverlening betrokken blijft bij het gezin. Om in
gesprek te gaan met de kinderen kan gebruik worden gemaakt van de ‘drie huizen’ waarin inzichtelijk
wordt gemaakt hoe het kind de situatie ervaart. Als laatst wordt aanbevolen om samen met het gezin
netwerkbijeenkomsten te organiseren waarbij inzichtelijk wordt welke belangrijke betrokkenen een
hulpbron kunnen zijn voor het gezin.
4
