PC ‘Patiënt met rugklachten’
Chondrosarcoom
= kanker uitgaande vanuit kraakbeen.
- Chemo en radiotherapie werkt niet.
- Moet worden weggehaald.
HC ‘Somatische rugklachten’
Radiculair syndroom
= compressie op wortel.
- Kan meerdere oorzaken hebben: HNP, disc bulging, tumor, degeneratief (osteofyten),
spondylolisthesis.
HNP/ bulging disc
- Discectomie (minimaal invasief)
- Ook spontaan herstel
- Geen verschil in resultaten tussen operatief of conservatief na 5 jaar
- Bij acute uitval in verzorgingsgebied wortel >> operatie
Artrose (degeneratie)
- Kan slijtage van de disc (tussenwervelschijf) zijn of artrose facetgewricht (aan achterzijde)
- Inzakking door slijtage > disc kan uitpuilen > ontstaan van osteofyten
- Symptomen: pijn en stijfheid
- Therapie: houdingstherapie, facetblokkade, pijnstilling
Operatie: ‘last resort’ in het uiterste geval bij:
o Pijn te heftig
o Te langdurig/ te veel pijn
o Neurologische uitval
Bij operatie: spondylodese (wervelgewricht wordt aan elkaar vastgezet)
Soms discusprothese > ontstaat blokwervel (resultaten niet helder)
- Probleem bij vastzetten wervelkolom: je zet wervels aan elkaar vast waardoor het stijver
wordt > grotere klachten op delen wervelkolom er boven en er onder.
Persisteren klachten niveau hoger/ lager.
Ziekte van Bechterew
- Chronische ontstekingsreactie > beschadigd weefsel > verbening longitudinale ligamenten
aan de voorkant en annulus fibrosus
Voorkant verstijfd
- Bamboo spine
- Symptomen:
Versterkte thoracale kyfosering
Verminderde lumbale lordose
Verminderde beweeglijkheid
Flexie contracturen in heupen
Verminderde thorax expansie (respiratoire insufficiëntie door houding)
- Therapie: eerst reumatologisch
Fysiotherapie kan
Gefixeerde kyfosering invaliderend
Soms correctieosteotomie nodig
o Grote ok, zenuwbanen at risk, beperkte correctie soms
,Osteoporotische inzakkingsfractuur
- Meestal vrouwen >50 jaar (menopauze waarbij oestrogenen dalen)
- Stabiele fractuur
- Lengte verlies, kyfosering, pijn
- Therapie: behandeling osteoporose (bifosfanaten)
Corset kan voor comfort (niet voorkomen)
Vertebroplastiek (VP) kyphoplastiek (KP)
o Minimaal invasief
o Cement wordt gespoten in ingezakte wervel vanuit dorsaal
o VP: alleen cement > stabilisering dus niet meer pijnlijk
Onderzoek: acute fractuur > persisterende pijn > 6wk hebben duidelijk
voordeel bij VP i.p.v. alleen conservatief.
o KP: oprichten met ballon dan cement > opgericht en gestabiliseerd
Infectie: spondylodiscitis
= bacteriële infectie tussenwervelschijf en/of corpus wervel > abces > corpera gaan meedoen
- Symptomen:
Rugpijn
Koorts
Gestegen infectieparameters
Soms sepsis eci
o Dus ook rug checken bij sepsis zonder duidelijke oorzaak
o Voornamelijk anamnese en kloppijn
o Eventueel MRI ter verduidelijkingen spondylodiscitis
- Behandeling: eerst antibiotica gericht waarvoor eerst punctie + kweek nodig is dat het die
bacterie is.
Bij abcessen (antibiotica alleen niet genoeg): ook drainage
Bedrust
In uitzondering: operatie stabilisatie
- Meestal na herstel > blokwervel
Spondylolisthesis
= afschijven wervel naar voren
- 3 typen:
Isthmisch: breuk/instabiliteit jeugd in tienerjaren
Dysplastish: niet goed aangelegde wervels
Degeneratief: door slijtage bij ouderen
- Graad 1 t/m 4 op basis van klachten
- Meestal stabiel: geen oorzaak van de pijn
Meestal geen therapie nodig
- Soms instabiel: wel oorzaak van de pijn
Stabiliseren met/zonder repositie
Stabilisatie
- Soms vernauwing foramen (stenose) wervelkanaal
Repositie + stabilisatie
Zo nodig laminectomie (bij vernauwing)
Spondylolysis
= fractuur pars interarticularis
- Rugpijn
, - Kan oorzaak zijn van spondylolisthesis (isthmische type)
- Te zien op ¾ kwart foto
Tumor
- Metastase
Komt in toenemende mate voor
Vooral bij 50+ jaar
- Primaire tumor: zeldzaam
- Symptomen:
Pijn
Nachtpijn
- Complicaties:
Ingroei in wervelkanaal >> kanaalstenose
Compressie wortel >> radiculair syndroom
- Therapie metastasen:
Radio- en chemotherapie
Laminectomie (wervels achterkant weghalen?) + stabiliseren
o Duidelijke verbetering kwaliteit van leven
o Minimaal invasief
- Therapie primaire tumor
Afhankelijk soort tumor
Chemo/ resectie
Rugklachten
- 90% van de rugklachten is aspecifiek: geen oorzaak te vinden.
- Ongeveer 10% maar een specifieke oorzaak (somatisch substraat).
- Hoe verschil te zien hiertussen?
Lage rugklachten richtlijn
Red flags!!! >> moet je kennen
o Zonder 1 van de red flags > zeer waarschijnlijk aspecifiek
o 1 red flag > verder onderzoek
- Langdurig cortico’s: daling weerstand
- Lumbale kyfose (kyfose is bolling): nu sterkere bolling
, PC ‘Patiënt met HNP’
Lumbaal radiculair syndroom
Wanneer zenuwproblemen?
- Bij uitstraling naar been toe is er een reële kans op wortelproblemen > radiculaire pijn.
- Vooral als pijn in been op voorgrond staat!
Terminologie
- Syndroomdiagnoses, is van buitenaf stellen:
Geïsoleerde rugpijn (lumbago)
Radiculair syndroom
Caudasyndroom
Neurogene claudicatie
Laterale rerecessusstenose (uitstralende pijn in 1 been bij lopen)
Puur op basis anamnese en LO
- Etiologische diagnose:
Oorzaak van radiculair syndroom:
o HNP L5-S1 links paramediaan
o Spondylodiscitis L4/L5
o Facetartrose L4-L5 links
Radiculair syndroom
- Uitstralende pijn been + tekenen prikkeling of uitval van betreffende zenuwwortel.
Pijn bij drukverhoging als bv. hoesten/niezen
- Meestal L4/L5 en S1 aangedaan.
- HNP zitten vaak paramediaan: is de zwakste plek
- HNP kan ook lateraal zitten
Zie plaatje PP
- Discus op MRI: wit (goed vochthoudend)
Casus
- Pijn in rug, uitstraling R kuit
- Erger bij hoesten (drukverhoging)
- Doof gevoel grote teen
- Normale kracht, normale reflexen
>> lumbaal radiculair syndroom L5 (grote teen) door evt. HNP tussen corpus L4-L5
Usual suspect (zie plaatje)
- L4 over knie > scheenbeen
M. Vastus medialis: knie strekken testen
Verlaagde kniepeesreflex
Moeite traplopen
- L5 lateraal been > mediaal voet + grote teen
M. Tibialis ant. + Extensor hallucis longus:
voet/teen heffen testen
Klapvoet
- S1 lateraal been + lateraal voet
M. Gastrocnemius/soleus: voet strekken testen
Verlaagde achillespeesreflex
Niet op tenen kunnen lopen
Chondrosarcoom
= kanker uitgaande vanuit kraakbeen.
- Chemo en radiotherapie werkt niet.
- Moet worden weggehaald.
HC ‘Somatische rugklachten’
Radiculair syndroom
= compressie op wortel.
- Kan meerdere oorzaken hebben: HNP, disc bulging, tumor, degeneratief (osteofyten),
spondylolisthesis.
HNP/ bulging disc
- Discectomie (minimaal invasief)
- Ook spontaan herstel
- Geen verschil in resultaten tussen operatief of conservatief na 5 jaar
- Bij acute uitval in verzorgingsgebied wortel >> operatie
Artrose (degeneratie)
- Kan slijtage van de disc (tussenwervelschijf) zijn of artrose facetgewricht (aan achterzijde)
- Inzakking door slijtage > disc kan uitpuilen > ontstaan van osteofyten
- Symptomen: pijn en stijfheid
- Therapie: houdingstherapie, facetblokkade, pijnstilling
Operatie: ‘last resort’ in het uiterste geval bij:
o Pijn te heftig
o Te langdurig/ te veel pijn
o Neurologische uitval
Bij operatie: spondylodese (wervelgewricht wordt aan elkaar vastgezet)
Soms discusprothese > ontstaat blokwervel (resultaten niet helder)
- Probleem bij vastzetten wervelkolom: je zet wervels aan elkaar vast waardoor het stijver
wordt > grotere klachten op delen wervelkolom er boven en er onder.
Persisteren klachten niveau hoger/ lager.
Ziekte van Bechterew
- Chronische ontstekingsreactie > beschadigd weefsel > verbening longitudinale ligamenten
aan de voorkant en annulus fibrosus
Voorkant verstijfd
- Bamboo spine
- Symptomen:
Versterkte thoracale kyfosering
Verminderde lumbale lordose
Verminderde beweeglijkheid
Flexie contracturen in heupen
Verminderde thorax expansie (respiratoire insufficiëntie door houding)
- Therapie: eerst reumatologisch
Fysiotherapie kan
Gefixeerde kyfosering invaliderend
Soms correctieosteotomie nodig
o Grote ok, zenuwbanen at risk, beperkte correctie soms
,Osteoporotische inzakkingsfractuur
- Meestal vrouwen >50 jaar (menopauze waarbij oestrogenen dalen)
- Stabiele fractuur
- Lengte verlies, kyfosering, pijn
- Therapie: behandeling osteoporose (bifosfanaten)
Corset kan voor comfort (niet voorkomen)
Vertebroplastiek (VP) kyphoplastiek (KP)
o Minimaal invasief
o Cement wordt gespoten in ingezakte wervel vanuit dorsaal
o VP: alleen cement > stabilisering dus niet meer pijnlijk
Onderzoek: acute fractuur > persisterende pijn > 6wk hebben duidelijk
voordeel bij VP i.p.v. alleen conservatief.
o KP: oprichten met ballon dan cement > opgericht en gestabiliseerd
Infectie: spondylodiscitis
= bacteriële infectie tussenwervelschijf en/of corpus wervel > abces > corpera gaan meedoen
- Symptomen:
Rugpijn
Koorts
Gestegen infectieparameters
Soms sepsis eci
o Dus ook rug checken bij sepsis zonder duidelijke oorzaak
o Voornamelijk anamnese en kloppijn
o Eventueel MRI ter verduidelijkingen spondylodiscitis
- Behandeling: eerst antibiotica gericht waarvoor eerst punctie + kweek nodig is dat het die
bacterie is.
Bij abcessen (antibiotica alleen niet genoeg): ook drainage
Bedrust
In uitzondering: operatie stabilisatie
- Meestal na herstel > blokwervel
Spondylolisthesis
= afschijven wervel naar voren
- 3 typen:
Isthmisch: breuk/instabiliteit jeugd in tienerjaren
Dysplastish: niet goed aangelegde wervels
Degeneratief: door slijtage bij ouderen
- Graad 1 t/m 4 op basis van klachten
- Meestal stabiel: geen oorzaak van de pijn
Meestal geen therapie nodig
- Soms instabiel: wel oorzaak van de pijn
Stabiliseren met/zonder repositie
Stabilisatie
- Soms vernauwing foramen (stenose) wervelkanaal
Repositie + stabilisatie
Zo nodig laminectomie (bij vernauwing)
Spondylolysis
= fractuur pars interarticularis
- Rugpijn
, - Kan oorzaak zijn van spondylolisthesis (isthmische type)
- Te zien op ¾ kwart foto
Tumor
- Metastase
Komt in toenemende mate voor
Vooral bij 50+ jaar
- Primaire tumor: zeldzaam
- Symptomen:
Pijn
Nachtpijn
- Complicaties:
Ingroei in wervelkanaal >> kanaalstenose
Compressie wortel >> radiculair syndroom
- Therapie metastasen:
Radio- en chemotherapie
Laminectomie (wervels achterkant weghalen?) + stabiliseren
o Duidelijke verbetering kwaliteit van leven
o Minimaal invasief
- Therapie primaire tumor
Afhankelijk soort tumor
Chemo/ resectie
Rugklachten
- 90% van de rugklachten is aspecifiek: geen oorzaak te vinden.
- Ongeveer 10% maar een specifieke oorzaak (somatisch substraat).
- Hoe verschil te zien hiertussen?
Lage rugklachten richtlijn
Red flags!!! >> moet je kennen
o Zonder 1 van de red flags > zeer waarschijnlijk aspecifiek
o 1 red flag > verder onderzoek
- Langdurig cortico’s: daling weerstand
- Lumbale kyfose (kyfose is bolling): nu sterkere bolling
, PC ‘Patiënt met HNP’
Lumbaal radiculair syndroom
Wanneer zenuwproblemen?
- Bij uitstraling naar been toe is er een reële kans op wortelproblemen > radiculaire pijn.
- Vooral als pijn in been op voorgrond staat!
Terminologie
- Syndroomdiagnoses, is van buitenaf stellen:
Geïsoleerde rugpijn (lumbago)
Radiculair syndroom
Caudasyndroom
Neurogene claudicatie
Laterale rerecessusstenose (uitstralende pijn in 1 been bij lopen)
Puur op basis anamnese en LO
- Etiologische diagnose:
Oorzaak van radiculair syndroom:
o HNP L5-S1 links paramediaan
o Spondylodiscitis L4/L5
o Facetartrose L4-L5 links
Radiculair syndroom
- Uitstralende pijn been + tekenen prikkeling of uitval van betreffende zenuwwortel.
Pijn bij drukverhoging als bv. hoesten/niezen
- Meestal L4/L5 en S1 aangedaan.
- HNP zitten vaak paramediaan: is de zwakste plek
- HNP kan ook lateraal zitten
Zie plaatje PP
- Discus op MRI: wit (goed vochthoudend)
Casus
- Pijn in rug, uitstraling R kuit
- Erger bij hoesten (drukverhoging)
- Doof gevoel grote teen
- Normale kracht, normale reflexen
>> lumbaal radiculair syndroom L5 (grote teen) door evt. HNP tussen corpus L4-L5
Usual suspect (zie plaatje)
- L4 over knie > scheenbeen
M. Vastus medialis: knie strekken testen
Verlaagde kniepeesreflex
Moeite traplopen
- L5 lateraal been > mediaal voet + grote teen
M. Tibialis ant. + Extensor hallucis longus:
voet/teen heffen testen
Klapvoet
- S1 lateraal been + lateraal voet
M. Gastrocnemius/soleus: voet strekken testen
Verlaagde achillespeesreflex
Niet op tenen kunnen lopen
