Psychologie
College: emotionele problemen bij CNA: depressie (en angst)
1. Wat is depressie, welke symptomen horen bij depressie?
2. Wat is de prevalentie van depressie? Welke behandelingen zijn
er?
3. Welke vragenlijsten kun je gebruiken?
Problemen bij CNA
o Primair neurologisch
o Neuropsychologisch (door CNA)
o Psychologisch: denken, emoties en gedrag.
Depressie komt veel voor bij pt’en met neurologische aandoeningen.
Depressie: stemmings- (of affectieve) stoornis: abnormale depressieve stemming die niet bij
de situatie past.
Definitie depressie: er is sprake van één of meer momenten van depressie zonder dat
pt een manie heeft gehad. Tijdens deze fases ervaart de pt een sombere
stemming/verlies belangstelling of plezier in (vrijwel) alle activiteiten gedurende een
periode van minimaal 2 weken.
Prevalentie: 5% bevolking. Tweemaal zo veel vrouwen (20%) als mannen (10%)
Prevalentie bij CNA: 40% parkinson, 40% CVA (post stroke depression), 50% MS.
Kernsymptomen: somber/depressieve stemming, verminderde belangstelling.
En wellicht ook/overige kenmerken:
- Opvallende gewichtsafname/toename
- Slapeloosheid of veel slapen
- Vermoeidheid en gebrek aan energie
- Gevoelens van waardeloosheid/schuldgevoel
- Concentratieproblemen/besluitloosheid
- Terugkerende suïcide gedachten. (1 op de 50 pleegt zelfmoord).
Heb ik depressie?: Je hebt depressie wanneer je lijdt aan tenminste één van de
kernsymptomen en tenminste 4 van de overige kenmerken en het moet minimaal 2 weken
aanhoudend zijn.
Andere vormen stemmingsstoornissen
o Dysthyme stoornis (licht, maar
chronische vorm)
o Bipolaire stoornis
(stemmingswisselingen tussen
toestand van extreme manier
(euforie) en depressie).
Gedachten depressie: gevoel van waardeloosheid, mislukking, hulpeloosheid (niemand kan
mij helpen), niemand kan het wat schelen hoe het met me gaat, eigen problemen niet de baas
zijn, leven niet de moeite waard, er niet goed uit zien.
Gedachten angst: wat als… ik hulpbehoevend wordt, snel iets ga mankeren, een ongeluk
krijg, een hartaanval krijg, iets met mijn partner/kind gaat gebeuren, ik doordraai.
,Behandeling depressie
o Medicatie: antidepressiva
o Psychotherapie: cognitieve gedragstherapie, RET (????????????)
o Bewegen: in actie komen > fysiotherapie.
Rol als fysiotherapeut
o Luisteren, samenvatten, parafraseren (probleemgerichte aanpak is niet effectief)
o Activeren tot bewegen
o Samenwerkingsverband
Vragenlijsten
Vragenlijsten zijn hulpmiddelen, geen absolute meetlatten.
4 dementionale klachtenlijst (4 DKL)
o Somatisatie: (nog) niet begrepen lichamelijke klachten staan niet in verhouding
tot letsel)
o Distress (spanningsklachten; ongezonde stress)
o Angst/depressie
Utrechtse copinglijst
o Hoe vaak reageert u op gebeurtenissen in de beschreven manier?
General Health Questionnaire (GHQ)
90 Item Symptom Checklist (SCL-90)
Mc Gill Pain Questionnaire > pijn
TAMPA-schaal voor knisiofobie > bewegingsangst
, College: motiverende gespreksvoering
1. Wat de definitie van motiverende gespreksvoering is en wat de
termen betekenen
2. Welke basisprincipes bij motiverende gespreksvoering worden
gehanteerd en wat ze inhouden
3. Welke fases er zijn binnen motiverende gespreksvoering en welke
technieken daarin gebruikt worden
Motiverende gespreksvoering
Motiverende gespreksvoering
Definitie: cliëntgerichte, directieve methode om te bevorderen
dat de pt intrinsiek gemotiveerd wordt tot verandering, door
ambivalentie te verkennen en op te lossen.
o Definitie ambivalentie: ik wil wel en ik wil niet
veranderen > dubbelconflict.
(Algemeen menselijke ervaring in
normaal veranderingsproces. Twee
alternatieven (aantrekking-vermijding)
met voor- en nadelen).
o Basis principes: toon empathie, ontwikkel
discrepantie, ga mee met weerstand, ondersteun
eigen effectiviteit.
Vier basisprincipes motiverende gespreksvoering:
1. Empathie
Acceptatie faciliteert verandering IJsberg model
Fundamenteel: vakkundig reflectief luisteren
Normaal: tegenstijdige gevoelens/wensen (ambivalenties)
2. Ontwikkel discrepantie
Argumenten voor verandering zelf door pt laten bedenken.
Verandering gemotiveerd door waargenomen discrepantie tussen huidig gedrag en
belangrijke persoonlijke doelen/waarden.
o Definitie discrepantie: situatie waarin twee zaken niet met elkaar
overeenstemmen.
3. Ga mee met weerstand
Vermijd discussies.
Weerstand niet bestrijden > is signaal om anders te
reageren.
Nieuwe perspectieven uitlokken, niet opleggen.
Pt primaire bron voor vinden antwoorden en oplossen.
4. Ondersteun eigen effectiviteit
Eigen geloof in mogelijkheid tot verandering is
belangrijke motivator.
Pt zelf is verantwoordelijk voor kiezen/uitvoeren verandering.
Geloof hulpverlener in mogelijkheid pt om te veranderen voorspelt succes.
Intrinsieke motivatie
o Definitie: persoonlijke behoefte, waarden (motieven/overtuigingen) en
interesses.
College: emotionele problemen bij CNA: depressie (en angst)
1. Wat is depressie, welke symptomen horen bij depressie?
2. Wat is de prevalentie van depressie? Welke behandelingen zijn
er?
3. Welke vragenlijsten kun je gebruiken?
Problemen bij CNA
o Primair neurologisch
o Neuropsychologisch (door CNA)
o Psychologisch: denken, emoties en gedrag.
Depressie komt veel voor bij pt’en met neurologische aandoeningen.
Depressie: stemmings- (of affectieve) stoornis: abnormale depressieve stemming die niet bij
de situatie past.
Definitie depressie: er is sprake van één of meer momenten van depressie zonder dat
pt een manie heeft gehad. Tijdens deze fases ervaart de pt een sombere
stemming/verlies belangstelling of plezier in (vrijwel) alle activiteiten gedurende een
periode van minimaal 2 weken.
Prevalentie: 5% bevolking. Tweemaal zo veel vrouwen (20%) als mannen (10%)
Prevalentie bij CNA: 40% parkinson, 40% CVA (post stroke depression), 50% MS.
Kernsymptomen: somber/depressieve stemming, verminderde belangstelling.
En wellicht ook/overige kenmerken:
- Opvallende gewichtsafname/toename
- Slapeloosheid of veel slapen
- Vermoeidheid en gebrek aan energie
- Gevoelens van waardeloosheid/schuldgevoel
- Concentratieproblemen/besluitloosheid
- Terugkerende suïcide gedachten. (1 op de 50 pleegt zelfmoord).
Heb ik depressie?: Je hebt depressie wanneer je lijdt aan tenminste één van de
kernsymptomen en tenminste 4 van de overige kenmerken en het moet minimaal 2 weken
aanhoudend zijn.
Andere vormen stemmingsstoornissen
o Dysthyme stoornis (licht, maar
chronische vorm)
o Bipolaire stoornis
(stemmingswisselingen tussen
toestand van extreme manier
(euforie) en depressie).
Gedachten depressie: gevoel van waardeloosheid, mislukking, hulpeloosheid (niemand kan
mij helpen), niemand kan het wat schelen hoe het met me gaat, eigen problemen niet de baas
zijn, leven niet de moeite waard, er niet goed uit zien.
Gedachten angst: wat als… ik hulpbehoevend wordt, snel iets ga mankeren, een ongeluk
krijg, een hartaanval krijg, iets met mijn partner/kind gaat gebeuren, ik doordraai.
,Behandeling depressie
o Medicatie: antidepressiva
o Psychotherapie: cognitieve gedragstherapie, RET (????????????)
o Bewegen: in actie komen > fysiotherapie.
Rol als fysiotherapeut
o Luisteren, samenvatten, parafraseren (probleemgerichte aanpak is niet effectief)
o Activeren tot bewegen
o Samenwerkingsverband
Vragenlijsten
Vragenlijsten zijn hulpmiddelen, geen absolute meetlatten.
4 dementionale klachtenlijst (4 DKL)
o Somatisatie: (nog) niet begrepen lichamelijke klachten staan niet in verhouding
tot letsel)
o Distress (spanningsklachten; ongezonde stress)
o Angst/depressie
Utrechtse copinglijst
o Hoe vaak reageert u op gebeurtenissen in de beschreven manier?
General Health Questionnaire (GHQ)
90 Item Symptom Checklist (SCL-90)
Mc Gill Pain Questionnaire > pijn
TAMPA-schaal voor knisiofobie > bewegingsangst
, College: motiverende gespreksvoering
1. Wat de definitie van motiverende gespreksvoering is en wat de
termen betekenen
2. Welke basisprincipes bij motiverende gespreksvoering worden
gehanteerd en wat ze inhouden
3. Welke fases er zijn binnen motiverende gespreksvoering en welke
technieken daarin gebruikt worden
Motiverende gespreksvoering
Motiverende gespreksvoering
Definitie: cliëntgerichte, directieve methode om te bevorderen
dat de pt intrinsiek gemotiveerd wordt tot verandering, door
ambivalentie te verkennen en op te lossen.
o Definitie ambivalentie: ik wil wel en ik wil niet
veranderen > dubbelconflict.
(Algemeen menselijke ervaring in
normaal veranderingsproces. Twee
alternatieven (aantrekking-vermijding)
met voor- en nadelen).
o Basis principes: toon empathie, ontwikkel
discrepantie, ga mee met weerstand, ondersteun
eigen effectiviteit.
Vier basisprincipes motiverende gespreksvoering:
1. Empathie
Acceptatie faciliteert verandering IJsberg model
Fundamenteel: vakkundig reflectief luisteren
Normaal: tegenstijdige gevoelens/wensen (ambivalenties)
2. Ontwikkel discrepantie
Argumenten voor verandering zelf door pt laten bedenken.
Verandering gemotiveerd door waargenomen discrepantie tussen huidig gedrag en
belangrijke persoonlijke doelen/waarden.
o Definitie discrepantie: situatie waarin twee zaken niet met elkaar
overeenstemmen.
3. Ga mee met weerstand
Vermijd discussies.
Weerstand niet bestrijden > is signaal om anders te
reageren.
Nieuwe perspectieven uitlokken, niet opleggen.
Pt primaire bron voor vinden antwoorden en oplossen.
4. Ondersteun eigen effectiviteit
Eigen geloof in mogelijkheid tot verandering is
belangrijke motivator.
Pt zelf is verantwoordelijk voor kiezen/uitvoeren verandering.
Geloof hulpverlener in mogelijkheid pt om te veranderen voorspelt succes.
Intrinsieke motivatie
o Definitie: persoonlijke behoefte, waarden (motieven/overtuigingen) en
interesses.
