OPEN UNIVERSITEIT 2024
BEGRIPPENLIJST
INLEIDING IN DE WETENSCHAPPELIJKE METHODE
PB2802
, Kernbegrippen
Thema 1: perspectief op wetenschap
Studietaak 0: voorbereiding
Kennis 1) Het is een opvatting
2) De opvatting moet waar zijn
3) Er moet een rechtvaardiging bestaan
voor de opvatting
Epistemologie Kennisleer; epistèmè = 'kennis'; logos = 'de
leer'
De methode van volharden en Houdt niets anders in dan dat we alle situaties
vermijden en personen die twijfel in ons kunnen
oproepen, uit de weg gaan
Methode van autoriteit De tweede manier is om opvattingen te
'fixeren', zoals Peirce dat noemde, door een
beroep op autoriteit te doen. Bij deze vorm
van fixatie leggen wij de verantwoordelijkheid
voor de vorming van onze overtuigingen dus
deels bij de mensen om ons heen (vier artsen
beweren dat sporten goed is. Dit wordt
geloofd).
A-priori-methode Wanneer het niet mogelijk is om twijfel te
voorkomen door blootstelling aan informatie
via (teksten van) andere personen, die mogelijk
de autoriteit waarop ik mij beroep in twijfel
trekken, dan biedt de a-priori-methode een
verdere uitweg. Sommige opvattingen bezitten
eigenschappen die hen aantrekkelijk maakt of
lijken anderszins goed aan te sluiten bij
bepaalde voorkeuren en opvattingen die we
hebben. Smaak is hier een voorbeeld van.
Wetenschappelijke methode Onze opvattingen bestaan onafhankelijk van
de werkelijkheid. Om onze opvattingen meer
in lijn met deze werkelijkheid te krijgen,
kunnen we actief zoeken naar empirische
(waarneembare) gegevens om onze
opvattingen te toetsen. Dat verzamelen van
nieuwe gegevens over de wereld, om zo
opvattingen te vormen welke meer stroken
met de werkelijkheid, is de essentie van
wetenschap, aldus Peirce.
1
, Fundamenteel onderzoek Het verkrijgen van kennis kan een doel op
= weten dat zichzelf zijn; verklaren waarom dingen zijn
zoals ze zijn
Toegepast onderzoek Het toepassen van verworven kennis om
= weten hoe bepaalde problemen op te lossen, om onze
maatschappij te verbeteren of om bepaalde
nieuwe technologieën te ontwikkelen; kunnen
voorspellen van en uitoefenen van controle op
fenomenen
CRAAP criteria Belangrijk bij het gebruikmaken van literatuur
is om goed oog te houden voor de kwaliteit en
betrouwbaarheid van dergelijke bronnen.
• Currency (recent)
• Relevance (relevantie)
• Authority (autoriteit van de auteur)
• Accuracy (nauwkeurigheid)
• Purpose (doel van de auteur bij het
schrijven)
Wetenschap Een alledaagse definitie van wetenschap is dat
wetenschap een verzameling is van kennis die
afkomstig is van de zintuigen. (= empirisch)
Descriptieve uitspraken Wat is
Vb:'sporters leven langer', 'rokers leven korter',
Normatieve uitspraken Wat wenselijk is
Vb: 'je moet voldoende sporten, want dat is
gezond', 'je moet niet roken, want dat is
ongezond',
Studietaak 1: wetenschappelijk revoluties
De essentie van de Het groeiende besef dat de basis van ons
wetenschappelijke revolutie begrip van de wereld wordt gevormd door ons
feilbaar perceptueel en cognitief systeem.
Correspondentieprobleem Draait om de vraag hoe de inhoud van ons
bewustzijn samenhangt met de werkelijkheid
Ontologie Is onze opvatting over de aard van de
werkelijkheid waarin wij leven
Epistemologie Is onze opvatting over hoe wij de werkelijkheid
kunnen leren kennen
Scepticisme Het idee dat zekere kennis onbereikbaar is; we
kunnen we nooit zeker weten of de kennis in
ons bewustzijn overeenkomt met de wereld
buiten ons bewustzijn.
Rationalisme Kennis over de wereld aan ons gegeven in het
verstand (ratio) = aangeboren
2
BEGRIPPENLIJST
INLEIDING IN DE WETENSCHAPPELIJKE METHODE
PB2802
, Kernbegrippen
Thema 1: perspectief op wetenschap
Studietaak 0: voorbereiding
Kennis 1) Het is een opvatting
2) De opvatting moet waar zijn
3) Er moet een rechtvaardiging bestaan
voor de opvatting
Epistemologie Kennisleer; epistèmè = 'kennis'; logos = 'de
leer'
De methode van volharden en Houdt niets anders in dan dat we alle situaties
vermijden en personen die twijfel in ons kunnen
oproepen, uit de weg gaan
Methode van autoriteit De tweede manier is om opvattingen te
'fixeren', zoals Peirce dat noemde, door een
beroep op autoriteit te doen. Bij deze vorm
van fixatie leggen wij de verantwoordelijkheid
voor de vorming van onze overtuigingen dus
deels bij de mensen om ons heen (vier artsen
beweren dat sporten goed is. Dit wordt
geloofd).
A-priori-methode Wanneer het niet mogelijk is om twijfel te
voorkomen door blootstelling aan informatie
via (teksten van) andere personen, die mogelijk
de autoriteit waarop ik mij beroep in twijfel
trekken, dan biedt de a-priori-methode een
verdere uitweg. Sommige opvattingen bezitten
eigenschappen die hen aantrekkelijk maakt of
lijken anderszins goed aan te sluiten bij
bepaalde voorkeuren en opvattingen die we
hebben. Smaak is hier een voorbeeld van.
Wetenschappelijke methode Onze opvattingen bestaan onafhankelijk van
de werkelijkheid. Om onze opvattingen meer
in lijn met deze werkelijkheid te krijgen,
kunnen we actief zoeken naar empirische
(waarneembare) gegevens om onze
opvattingen te toetsen. Dat verzamelen van
nieuwe gegevens over de wereld, om zo
opvattingen te vormen welke meer stroken
met de werkelijkheid, is de essentie van
wetenschap, aldus Peirce.
1
, Fundamenteel onderzoek Het verkrijgen van kennis kan een doel op
= weten dat zichzelf zijn; verklaren waarom dingen zijn
zoals ze zijn
Toegepast onderzoek Het toepassen van verworven kennis om
= weten hoe bepaalde problemen op te lossen, om onze
maatschappij te verbeteren of om bepaalde
nieuwe technologieën te ontwikkelen; kunnen
voorspellen van en uitoefenen van controle op
fenomenen
CRAAP criteria Belangrijk bij het gebruikmaken van literatuur
is om goed oog te houden voor de kwaliteit en
betrouwbaarheid van dergelijke bronnen.
• Currency (recent)
• Relevance (relevantie)
• Authority (autoriteit van de auteur)
• Accuracy (nauwkeurigheid)
• Purpose (doel van de auteur bij het
schrijven)
Wetenschap Een alledaagse definitie van wetenschap is dat
wetenschap een verzameling is van kennis die
afkomstig is van de zintuigen. (= empirisch)
Descriptieve uitspraken Wat is
Vb:'sporters leven langer', 'rokers leven korter',
Normatieve uitspraken Wat wenselijk is
Vb: 'je moet voldoende sporten, want dat is
gezond', 'je moet niet roken, want dat is
ongezond',
Studietaak 1: wetenschappelijk revoluties
De essentie van de Het groeiende besef dat de basis van ons
wetenschappelijke revolutie begrip van de wereld wordt gevormd door ons
feilbaar perceptueel en cognitief systeem.
Correspondentieprobleem Draait om de vraag hoe de inhoud van ons
bewustzijn samenhangt met de werkelijkheid
Ontologie Is onze opvatting over de aard van de
werkelijkheid waarin wij leven
Epistemologie Is onze opvatting over hoe wij de werkelijkheid
kunnen leren kennen
Scepticisme Het idee dat zekere kennis onbereikbaar is; we
kunnen we nooit zeker weten of de kennis in
ons bewustzijn overeenkomt met de wereld
buiten ons bewustzijn.
Rationalisme Kennis over de wereld aan ons gegeven in het
verstand (ratio) = aangeboren
2
