Casus 6 overheidsfalen – maandag 10 december.
Leerdoelen
1. Wat is overheidsfalen?
Het niet goed uitvoeren van haar taken door de overheid. Het is de analogie van marktfalen
in de publieke sector en treedt op als overheidsingrijpen leidt tot een minder efficiënte
allocatie van goederen en diensten.
Le Grand, J. (1991). The theory of government failure. British journal of political science,21
(4). pagina 423-442.
Vier redenen waarom de overheid kan falen. De eerste drie zijn betrokken bij de effectiviteit,
de laatste is niet echt op theoretisch niveau aangehaald (Wolfs theory):
1. Verschil tussen kosten en inkomsten
2. Innerlijke en organisatorische doelen
3. Afgeleide externe effecten
4. Distributie ongelijkheid
De overheid kan zich op zowel op sociaal als economisch vlak op verschillende manieren
betrekken:
1. Voorzieningen
2. Belastingen of subsidies
3. Wetgeving
Mierlo, H. van (2003). De Klant is Koning, ook in de Gezondheidszorg!
Het grote probleem van een overheid die sectoren van de marktsector overneemt om
redenen van marktfalen is dat elke prikkel ontbreekt om fatsoenlijke producten en diensten
te leveren. Dat heeft geleid tot de formulering van de economische theorie van
overheidsfalen.
Vier categorieën van overheidsfalen (Charles Wolfe):
1. Organisationele doelverschuiving: organisaties ontwikkelen gaandeweg andere
doelstellingen dan waarvoor zij oorspronkelijk zijn opgericht
2. Bureaucratische (X-)inefficiënties: kosten van verspilling en verkeerde
bedrijfsvoering
3. Nieuwe externe effecten van overheidsingrijpen: anderen dan de doelgroepen
worden getroffen
4. Nieuwe ongelijkheden: verbonden aan privileges, machtposities en
middelenverdeling in de publieke sector
Deze overheidsfalen worden veroorzaakt door de specifieke vraag/aanbodstructuur van de
publieke sector. Daarin ontbreekt het ‘rationele prijsmodel’, waardoor vraag en aanbod
normaal gesproken in evenwicht worden gebracht. Tekorten en overschotten worden zo in
evenwicht gebracht. In een overheidsinterventie vindt dit niet plaats. De kosten van het
overheidsfalen van de overheidsinterventie kunnen daardoor groter worden dan de kosten
van het oorspronkelijke marktfalen waarop het overheidsingrijpen was gericht. Ofwel: het
middel kan erger zijn dan de kwaal.
Pagina 1 van 3
Leerdoelen
1. Wat is overheidsfalen?
Het niet goed uitvoeren van haar taken door de overheid. Het is de analogie van marktfalen
in de publieke sector en treedt op als overheidsingrijpen leidt tot een minder efficiënte
allocatie van goederen en diensten.
Le Grand, J. (1991). The theory of government failure. British journal of political science,21
(4). pagina 423-442.
Vier redenen waarom de overheid kan falen. De eerste drie zijn betrokken bij de effectiviteit,
de laatste is niet echt op theoretisch niveau aangehaald (Wolfs theory):
1. Verschil tussen kosten en inkomsten
2. Innerlijke en organisatorische doelen
3. Afgeleide externe effecten
4. Distributie ongelijkheid
De overheid kan zich op zowel op sociaal als economisch vlak op verschillende manieren
betrekken:
1. Voorzieningen
2. Belastingen of subsidies
3. Wetgeving
Mierlo, H. van (2003). De Klant is Koning, ook in de Gezondheidszorg!
Het grote probleem van een overheid die sectoren van de marktsector overneemt om
redenen van marktfalen is dat elke prikkel ontbreekt om fatsoenlijke producten en diensten
te leveren. Dat heeft geleid tot de formulering van de economische theorie van
overheidsfalen.
Vier categorieën van overheidsfalen (Charles Wolfe):
1. Organisationele doelverschuiving: organisaties ontwikkelen gaandeweg andere
doelstellingen dan waarvoor zij oorspronkelijk zijn opgericht
2. Bureaucratische (X-)inefficiënties: kosten van verspilling en verkeerde
bedrijfsvoering
3. Nieuwe externe effecten van overheidsingrijpen: anderen dan de doelgroepen
worden getroffen
4. Nieuwe ongelijkheden: verbonden aan privileges, machtposities en
middelenverdeling in de publieke sector
Deze overheidsfalen worden veroorzaakt door de specifieke vraag/aanbodstructuur van de
publieke sector. Daarin ontbreekt het ‘rationele prijsmodel’, waardoor vraag en aanbod
normaal gesproken in evenwicht worden gebracht. Tekorten en overschotten worden zo in
evenwicht gebracht. In een overheidsinterventie vindt dit niet plaats. De kosten van het
overheidsfalen van de overheidsinterventie kunnen daardoor groter worden dan de kosten
van het oorspronkelijke marktfalen waarop het overheidsingrijpen was gericht. Ofwel: het
middel kan erger zijn dan de kwaal.
Pagina 1 van 3
