Persoonlijkheidspsychologie
Maaike Beckers
1 Inhoud
Inleiding................................................................................................................6
1.1 Wat is persoonlijkheidspsychologie...................................................................6
1.2 Korte historie................................................................................................7
2 Hoofdstuk 1: Introductie van de persoonlijkheidspsychologie....................................8
2.1 3 niveaus van persoonlijkheid..........................................................................9
2.1.1 Individuele persoonlijkheid onderzoeken...................................................10
2.2 Zes domeinen van kennis..............................................................................10
2.3 Standards for evaluating personality theories..................................................11
2.4 Samenvatting..............................................................................................11
3 Hoofdstuk 2: Persoonlijkheidsassesment, persoonlijkheidsmeting en onderzoeksdesign
..........................................................................................................................11
3.1 Bronnen van persoonlijke data.......................................................................11
3.1.1 S-data (self-report data).........................................................................12
3.1.2 O-data (=observatie data).......................................................................12
3.1.3 T-data (=test data)................................................................................13
3.1.4 L-data (= life outcome data)....................................................................13
3.2 Evaluatie van persoonlijke metingen...............................................................13
3.2.1 Betrouwbaarheid....................................................................................14
3.2.2 Validiteit...............................................................................................14
3.2.3 Generaliseerbaarheid..............................................................................15
3.3 Ontwikkeling van meetinstrumenten...............................................................15
3.4 Onderzoeksdesign van persoonlijkheid............................................................15
3.5 Samenvatting..............................................................................................16
4 Hoofdstuk 3: Trekken en trektaxonomieen............................................................16
4.1 Persoonlijkheidstrekken................................................................................16
4.1.1 De act frequentie benadering...................................................................17
4.1.2 Welke trekken zijn belangrijk?.................................................................17
, 4.2 Persoonlijkheidstrektaxonomieen...................................................................19
4.2.1 Eysenck´s hiërarchische model................................................................19
4.2.2 Interpersonal circumplex.........................................................................20
4.2.3 Five-factor model...................................................................................20
4.2.4 Hexaco.................................................................................................21
4.3 Samenvatting..............................................................................................21
5 Hoofdstuk 4: Theoretische problemen en meetproblemen.......................................21
5.1 Aan welke kenmerken moet een persoonlijkheidstrek voldoen?..........................21
5.1.1 Betekenisvolle individuele verschillen........................................................22
5.1.2 Situationisme.........................................................................................23
5.2 Welke meetproblemen kunnen de validiteit aantasten?.....................................23
5.2.1 Motivatieproblemen................................................................................23
5.2.2 Faking on questionnaires.........................................................................24
5.2.3 Response sets........................................................................................24
5.2.4 Barnum statements................................................................................24
5.3 Persoonlijkheid als voorspeller.......................................................................24
5.3.1 Persoonlijkheid en probleemgedrag..........................................................25
5.4 Samenvatting..............................................................................................25
6 Hoofdstuk 5: Persoonlijkheid over de tijd heen......................................................25
6.1 Persoonlijkheidsverandering: 2 definiërende kwaliteiten....................................25
6.1.1 3 niveaus van analyse.............................................................................26
6.1.2 3 vormen van stabiliteit..........................................................................26
6.2 Stabiliteit van persoonlijkheid over de levensloop.............................................27
6.2.1 Stabiliteit..............................................................................................27
6.3 Waarom persoonlijkheidsverandering.............................................................28
6.3.1 FFT (five factor theory)...........................................................................28
6.3.2 SIP (social investment principle)..............................................................28
6.4 Persoonlijkheidsverandering in specifieke persoonlijkheidstrekken......................29
6.4.1 Cohortverschillen...................................................................................29
6.5 Samenvatting..............................................................................................29
,7 Hoofdstuk 6: Genen en persoonlijkheid.................................................................29
7.1 Nature-nurture debat...................................................................................30
7.1.1 Selective breeding..................................................................................30
7.1.2 Family studies........................................................................................30
7.1.3 Twin studies..........................................................................................30
7.1.4 Adoption studies....................................................................................31
7.2 Onderzoek in het algemeen...........................................................................31
7.2.1 Genotype-environment interaction...........................................................31
7.2.2 Genotype-environment correlation...........................................................31
8 Hoofdstuk 7: Fysiologische benaderingen van persoonlijkheid..................................32
8.1 Fysiologische metingen gebruikt in persoonlijkheidsonderzoek...........................32
8.1.1 Cardiovasculaire metingen.......................................................................33
8.1.2 Hersenactiviteit......................................................................................33
8.2 Ander onderzoek..........................................................................................33
8.2.1 Extraversie en introversie........................................................................33
8.2.2 Reinforcement sensitivity theory..............................................................33
8.2.3 Optimal level of arousal..........................................................................34
8.3 Fysiologische basis voor sensation seeking......................................................34
8.3.1 Het tridimensional personality model........................................................34
9 Hoofdstuk 8: Evolutionaire perpectieven op persoonlijkheid....................................35
9.1 Principes van Darwin....................................................................................35
9.1.1 Taken in de natuur.................................................................................36
9.2 Adaptaties...................................................................................................37
9.2.1 Universele adaptaties..............................................................................37
9.2.2 Sekse-specifieke adaptaties.....................................................................38
9.2.3 Persoonlijkheid......................................................................................38
9.3 Samenvatting..............................................................................................39
10 Hoofdstuk 10: Psychoanalyitische benaderingen..................................................39
10.1 E. Loftus...................................................................................................39
10.2 J. Bargh....................................................................................................40
, 10.2.1 Cognitive insconscious view..................................................................40
10.3 Freud en Erikson........................................................................................40
10.3.1 Ego-psycholoog Horney........................................................................41
10.4 Hechting...................................................................................................41
11 Hoofdstuk 11: motieven en persoonlijkheid.........................................................42
11.1.1 Rogers...............................................................................................43
12 Hoofdstuk 13: Emoties en persoonlijkheid..........................................................44
12.1 2 benaderingen: dimensional vs discrete.......................................................44
12.1.1 Categorial approach.............................................................................44
12.1.2 Dimensional approach..........................................................................45
12.2 Emoties.....................................................................................................45
12.2.1 Geluk of happiness..............................................................................45
12.2.2 Neuroticisme.......................................................................................46
12.2.3 Hersenactiviteit...................................................................................46
12.3 Depressie.................................................................................................46
12.3.1 Neurotransmitter theory of depression...................................................47
13 Hoofdstuk 14: Benaderingen van hetzelf............................................................47
13.1 Zelfconcept: ontwikkeling............................................................................48
13.1.1 Leeftijd 2-3.........................................................................................48
13.1.2 Leeftijd 3 tot 12..................................................................................48
13.1.3 Adolescentie.......................................................................................48
13.2 Zelfconcept: Functies en Zelfschema............................................................48
13.3 Zelfwaardering...........................................................................................49
13.3.1 Fluctuaties en contingentie in zelfwaardering..........................................49
13.4 Sociale identiteit........................................................................................50
13.4.1 Erik Erikson........................................................................................50
13.4.2 Onderzoeken van identiteit...................................................................50
14 Hoofdstuk 15: Persoonlijke en sociale interactie..................................................51
14.1 Selectie.....................................................................................................51
14.1.1 Selectie van onze omgeving...................................................................51
, 14.1.2 Selectie van partner..............................................................................52
14.1.3 Selectie van vrienden............................................................................53
14.1.4 Selectie van bredere omgeving..............................................................53
14.2 Evocatie....................................................................................................53
14.3 Manipulatie................................................................................................54
14.4 Specifieke persoonlijkheidstrekken en manipulatie..........................................54
14.5 Samenvatting............................................................................................55
15 Hoofdstuk 16: Seks, geslacht en persoonlijkheid.................................................55
15.1 Theorieen over sekseverschillen...................................................................55
15.1.1 De socialisatie theorie..........................................................................55
15.1.2 De sociaal leren theorie........................................................................55
15.1.3 De sociale rol theorie...........................................................................55
15.1.4 De hormonale theorie..........................................................................56
15.1.5 De evolutionaire psychologische theorie.................................................56
15.2 Sekseverschillen in persoonlijkheid...............................................................56
15.2.1 Sekseverschillen m.b.t. the big five.......................................................56
15.2.2 Geslachts-stereotypes..........................................................................56
16 Hoofdstuk 18: Stress, coping, aanpassing en gezondheid.....................................57
16.1 Modellen van de persoonlijkheidsziekten.......................................................57
16.1.1 Het interactie model............................................................................57
16.1.2 Het transactiemodel.............................................................................57
16.1.3 Het gezondheidsgedrag model..............................................................57
16.1.4 Het predispositiemodel.........................................................................57
16.1.5 Het ziekte-gedrag model......................................................................57
16.2 Gezondheidspsychologie en stress................................................................58
16.3 Coping strategieen en stijlen........................................................................58
16.4 Type A-persoonlijkheid en cardiovasculaire ziekte..........................................59
16.4.1 Type b...............................................................................................59
16.4.2 Type D...............................................................................................59
17 Hoofdstuk 19: Persoonlijkheidsstoornissen.........................................................59
, 17.1 Specifieke persoonlijkheidsstoornissen..........................................................60
17.1.1 Cluster A: Het excentrieke cluster...........................................................60
17.1.2 Cluster B: Het onvoorspelbare cluster.....................................................61
17.1.3 Cluster C: Het angstige cluster...............................................................62
17.2 Prevalentie van persoonlijkheidsstoornissen...................................................62
17.2.1 Dimensionele benadering......................................................................62
17.3 Samenvatting............................................................................................63
18 Extra stof 1: problemen met replicatie en reproduceerbaarheid van
persoonlijkheidsonderzoek.....................................................................................63
19 Extra stof 2: Persoonsgerichte benaderingen en motivatie....................................64
19.1 Persoonsgerichte benaderingen (persoonlijkheidstypes)..................................64
19.1.1 Waarom.............................................................................................64
19.1.2 2 soorten............................................................................................65
19.2 Persoonlijkheidstypes.................................................................................65
19.2.1 Moderne persoonlijkheidstypes..............................................................66
19.2.2 Verandering persoonlijkheidstype..........................................................67
19.2.3 Bezwaren...........................................................................................67
19.2.4 Repliceerbaarheid................................................................................68
Inleiding
1.1 Wat is persoonlijkheidspsychologie
Persoonlijkheidspsychologie = psychologie van verschillen tussen mensen. Dit is het
tegenovergestelde van algemene psychologie zoals bijvoorbeeld functieleer.
Persoonlijkheidspsychologie heeft implicaties voor verschillende toepassingsgebieden van
de psychologie zoals o.a.:
1. Organisaties, bedrijven
2. School/onderwijs
3. Klinische psychologie (met gewone persoonlijkheidstrekken en
persoonlijkheidspathologie)
4. Sociale psychologie
5. Neuro/Biopsychologie
, In het dagelijks leven kan je persoonlijkheidspsychologie vinden in de vormen van
testen, zo heb je vrijwillige en onvrijwillige testen. Ook kan je het in deze tijd natuurlijk
vinden in de media. Het doel van de persoonlijkheidspschologie is het beschrijven en
verklaren van verschillende verbanden en verschillen.
1) Beschrijven van verschilen:
Men gaat na op welke domeinen mensen van elkaar verschillen. Zo komt men uit op
verschillende domeinen.
Tussen individuen: dit noemt men interindividuele verschillen
Tussen groepen: dit noemt men intergroepsverschillen
Binnen 1 persoon: dit noemt men intra-individuele verschillen. (Deze hebben
vooral te maken met condities, situaties en tijdstippen.)
Je kan ook een mix hebben zoals interindividuele verschillen in intra-
individuele verschillen
Men beschrijft de verschillen vooral in trekken, motieven, emoties en het zelf. Ze
gaan dus verschillen na op vlak van maar 1 variabele. Ze proberen deze dan in verband
te brengen met verschillen op vlak van andere variabelen om uiteindelijk die verschillen
te kunnen verklaren.
2) Verkaren van verschillen:
Dus eerst worden de verschillen beschrven en erna kan je ze gaan verklaren. Je gaat na
wat er aan de basis ligt van deze verschillen. Verklaren kan je ook doen op verschillende
manieren:
1. Proximale verklaringen: Dit zijn factoren die in de tijd min of meer samengaan
met te verklaren verschillen zoals bijvoorbeeld hersenscans tijdens een gedraging.
2. Distale verklaringen: Dit zijn factoren die verderaf liggen in de tijd (uit eigen
levensgeschiedenis of die eigen levensgeschiedenis overstijgen). Hier moet je
denken aan evolutionaire verklaringen.
1.2 Korte historie
In de griekse oudheid begon men al met het beschrijven van informatie. Theophrastus,
student bij Plato´s school, had een collectie van persoonlijkheidsschetsen om karakters
en persoonlijkheidstypes te onderscheiden. Dit was een primitieve beschrijving van de
persoonlijkheidstrekken. In de 19de eeuw kwam er een hernieuwde intresse vanuit
Francis Galton en James McKeen Cattell. Zij kwamen vooral met sensomotorische taken.
Maaike Beckers
1 Inhoud
Inleiding................................................................................................................6
1.1 Wat is persoonlijkheidspsychologie...................................................................6
1.2 Korte historie................................................................................................7
2 Hoofdstuk 1: Introductie van de persoonlijkheidspsychologie....................................8
2.1 3 niveaus van persoonlijkheid..........................................................................9
2.1.1 Individuele persoonlijkheid onderzoeken...................................................10
2.2 Zes domeinen van kennis..............................................................................10
2.3 Standards for evaluating personality theories..................................................11
2.4 Samenvatting..............................................................................................11
3 Hoofdstuk 2: Persoonlijkheidsassesment, persoonlijkheidsmeting en onderzoeksdesign
..........................................................................................................................11
3.1 Bronnen van persoonlijke data.......................................................................11
3.1.1 S-data (self-report data).........................................................................12
3.1.2 O-data (=observatie data).......................................................................12
3.1.3 T-data (=test data)................................................................................13
3.1.4 L-data (= life outcome data)....................................................................13
3.2 Evaluatie van persoonlijke metingen...............................................................13
3.2.1 Betrouwbaarheid....................................................................................14
3.2.2 Validiteit...............................................................................................14
3.2.3 Generaliseerbaarheid..............................................................................15
3.3 Ontwikkeling van meetinstrumenten...............................................................15
3.4 Onderzoeksdesign van persoonlijkheid............................................................15
3.5 Samenvatting..............................................................................................16
4 Hoofdstuk 3: Trekken en trektaxonomieen............................................................16
4.1 Persoonlijkheidstrekken................................................................................16
4.1.1 De act frequentie benadering...................................................................17
4.1.2 Welke trekken zijn belangrijk?.................................................................17
, 4.2 Persoonlijkheidstrektaxonomieen...................................................................19
4.2.1 Eysenck´s hiërarchische model................................................................19
4.2.2 Interpersonal circumplex.........................................................................20
4.2.3 Five-factor model...................................................................................20
4.2.4 Hexaco.................................................................................................21
4.3 Samenvatting..............................................................................................21
5 Hoofdstuk 4: Theoretische problemen en meetproblemen.......................................21
5.1 Aan welke kenmerken moet een persoonlijkheidstrek voldoen?..........................21
5.1.1 Betekenisvolle individuele verschillen........................................................22
5.1.2 Situationisme.........................................................................................23
5.2 Welke meetproblemen kunnen de validiteit aantasten?.....................................23
5.2.1 Motivatieproblemen................................................................................23
5.2.2 Faking on questionnaires.........................................................................24
5.2.3 Response sets........................................................................................24
5.2.4 Barnum statements................................................................................24
5.3 Persoonlijkheid als voorspeller.......................................................................24
5.3.1 Persoonlijkheid en probleemgedrag..........................................................25
5.4 Samenvatting..............................................................................................25
6 Hoofdstuk 5: Persoonlijkheid over de tijd heen......................................................25
6.1 Persoonlijkheidsverandering: 2 definiërende kwaliteiten....................................25
6.1.1 3 niveaus van analyse.............................................................................26
6.1.2 3 vormen van stabiliteit..........................................................................26
6.2 Stabiliteit van persoonlijkheid over de levensloop.............................................27
6.2.1 Stabiliteit..............................................................................................27
6.3 Waarom persoonlijkheidsverandering.............................................................28
6.3.1 FFT (five factor theory)...........................................................................28
6.3.2 SIP (social investment principle)..............................................................28
6.4 Persoonlijkheidsverandering in specifieke persoonlijkheidstrekken......................29
6.4.1 Cohortverschillen...................................................................................29
6.5 Samenvatting..............................................................................................29
,7 Hoofdstuk 6: Genen en persoonlijkheid.................................................................29
7.1 Nature-nurture debat...................................................................................30
7.1.1 Selective breeding..................................................................................30
7.1.2 Family studies........................................................................................30
7.1.3 Twin studies..........................................................................................30
7.1.4 Adoption studies....................................................................................31
7.2 Onderzoek in het algemeen...........................................................................31
7.2.1 Genotype-environment interaction...........................................................31
7.2.2 Genotype-environment correlation...........................................................31
8 Hoofdstuk 7: Fysiologische benaderingen van persoonlijkheid..................................32
8.1 Fysiologische metingen gebruikt in persoonlijkheidsonderzoek...........................32
8.1.1 Cardiovasculaire metingen.......................................................................33
8.1.2 Hersenactiviteit......................................................................................33
8.2 Ander onderzoek..........................................................................................33
8.2.1 Extraversie en introversie........................................................................33
8.2.2 Reinforcement sensitivity theory..............................................................33
8.2.3 Optimal level of arousal..........................................................................34
8.3 Fysiologische basis voor sensation seeking......................................................34
8.3.1 Het tridimensional personality model........................................................34
9 Hoofdstuk 8: Evolutionaire perpectieven op persoonlijkheid....................................35
9.1 Principes van Darwin....................................................................................35
9.1.1 Taken in de natuur.................................................................................36
9.2 Adaptaties...................................................................................................37
9.2.1 Universele adaptaties..............................................................................37
9.2.2 Sekse-specifieke adaptaties.....................................................................38
9.2.3 Persoonlijkheid......................................................................................38
9.3 Samenvatting..............................................................................................39
10 Hoofdstuk 10: Psychoanalyitische benaderingen..................................................39
10.1 E. Loftus...................................................................................................39
10.2 J. Bargh....................................................................................................40
, 10.2.1 Cognitive insconscious view..................................................................40
10.3 Freud en Erikson........................................................................................40
10.3.1 Ego-psycholoog Horney........................................................................41
10.4 Hechting...................................................................................................41
11 Hoofdstuk 11: motieven en persoonlijkheid.........................................................42
11.1.1 Rogers...............................................................................................43
12 Hoofdstuk 13: Emoties en persoonlijkheid..........................................................44
12.1 2 benaderingen: dimensional vs discrete.......................................................44
12.1.1 Categorial approach.............................................................................44
12.1.2 Dimensional approach..........................................................................45
12.2 Emoties.....................................................................................................45
12.2.1 Geluk of happiness..............................................................................45
12.2.2 Neuroticisme.......................................................................................46
12.2.3 Hersenactiviteit...................................................................................46
12.3 Depressie.................................................................................................46
12.3.1 Neurotransmitter theory of depression...................................................47
13 Hoofdstuk 14: Benaderingen van hetzelf............................................................47
13.1 Zelfconcept: ontwikkeling............................................................................48
13.1.1 Leeftijd 2-3.........................................................................................48
13.1.2 Leeftijd 3 tot 12..................................................................................48
13.1.3 Adolescentie.......................................................................................48
13.2 Zelfconcept: Functies en Zelfschema............................................................48
13.3 Zelfwaardering...........................................................................................49
13.3.1 Fluctuaties en contingentie in zelfwaardering..........................................49
13.4 Sociale identiteit........................................................................................50
13.4.1 Erik Erikson........................................................................................50
13.4.2 Onderzoeken van identiteit...................................................................50
14 Hoofdstuk 15: Persoonlijke en sociale interactie..................................................51
14.1 Selectie.....................................................................................................51
14.1.1 Selectie van onze omgeving...................................................................51
, 14.1.2 Selectie van partner..............................................................................52
14.1.3 Selectie van vrienden............................................................................53
14.1.4 Selectie van bredere omgeving..............................................................53
14.2 Evocatie....................................................................................................53
14.3 Manipulatie................................................................................................54
14.4 Specifieke persoonlijkheidstrekken en manipulatie..........................................54
14.5 Samenvatting............................................................................................55
15 Hoofdstuk 16: Seks, geslacht en persoonlijkheid.................................................55
15.1 Theorieen over sekseverschillen...................................................................55
15.1.1 De socialisatie theorie..........................................................................55
15.1.2 De sociaal leren theorie........................................................................55
15.1.3 De sociale rol theorie...........................................................................55
15.1.4 De hormonale theorie..........................................................................56
15.1.5 De evolutionaire psychologische theorie.................................................56
15.2 Sekseverschillen in persoonlijkheid...............................................................56
15.2.1 Sekseverschillen m.b.t. the big five.......................................................56
15.2.2 Geslachts-stereotypes..........................................................................56
16 Hoofdstuk 18: Stress, coping, aanpassing en gezondheid.....................................57
16.1 Modellen van de persoonlijkheidsziekten.......................................................57
16.1.1 Het interactie model............................................................................57
16.1.2 Het transactiemodel.............................................................................57
16.1.3 Het gezondheidsgedrag model..............................................................57
16.1.4 Het predispositiemodel.........................................................................57
16.1.5 Het ziekte-gedrag model......................................................................57
16.2 Gezondheidspsychologie en stress................................................................58
16.3 Coping strategieen en stijlen........................................................................58
16.4 Type A-persoonlijkheid en cardiovasculaire ziekte..........................................59
16.4.1 Type b...............................................................................................59
16.4.2 Type D...............................................................................................59
17 Hoofdstuk 19: Persoonlijkheidsstoornissen.........................................................59
, 17.1 Specifieke persoonlijkheidsstoornissen..........................................................60
17.1.1 Cluster A: Het excentrieke cluster...........................................................60
17.1.2 Cluster B: Het onvoorspelbare cluster.....................................................61
17.1.3 Cluster C: Het angstige cluster...............................................................62
17.2 Prevalentie van persoonlijkheidsstoornissen...................................................62
17.2.1 Dimensionele benadering......................................................................62
17.3 Samenvatting............................................................................................63
18 Extra stof 1: problemen met replicatie en reproduceerbaarheid van
persoonlijkheidsonderzoek.....................................................................................63
19 Extra stof 2: Persoonsgerichte benaderingen en motivatie....................................64
19.1 Persoonsgerichte benaderingen (persoonlijkheidstypes)..................................64
19.1.1 Waarom.............................................................................................64
19.1.2 2 soorten............................................................................................65
19.2 Persoonlijkheidstypes.................................................................................65
19.2.1 Moderne persoonlijkheidstypes..............................................................66
19.2.2 Verandering persoonlijkheidstype..........................................................67
19.2.3 Bezwaren...........................................................................................67
19.2.4 Repliceerbaarheid................................................................................68
Inleiding
1.1 Wat is persoonlijkheidspsychologie
Persoonlijkheidspsychologie = psychologie van verschillen tussen mensen. Dit is het
tegenovergestelde van algemene psychologie zoals bijvoorbeeld functieleer.
Persoonlijkheidspsychologie heeft implicaties voor verschillende toepassingsgebieden van
de psychologie zoals o.a.:
1. Organisaties, bedrijven
2. School/onderwijs
3. Klinische psychologie (met gewone persoonlijkheidstrekken en
persoonlijkheidspathologie)
4. Sociale psychologie
5. Neuro/Biopsychologie
, In het dagelijks leven kan je persoonlijkheidspsychologie vinden in de vormen van
testen, zo heb je vrijwillige en onvrijwillige testen. Ook kan je het in deze tijd natuurlijk
vinden in de media. Het doel van de persoonlijkheidspschologie is het beschrijven en
verklaren van verschillende verbanden en verschillen.
1) Beschrijven van verschilen:
Men gaat na op welke domeinen mensen van elkaar verschillen. Zo komt men uit op
verschillende domeinen.
Tussen individuen: dit noemt men interindividuele verschillen
Tussen groepen: dit noemt men intergroepsverschillen
Binnen 1 persoon: dit noemt men intra-individuele verschillen. (Deze hebben
vooral te maken met condities, situaties en tijdstippen.)
Je kan ook een mix hebben zoals interindividuele verschillen in intra-
individuele verschillen
Men beschrijft de verschillen vooral in trekken, motieven, emoties en het zelf. Ze
gaan dus verschillen na op vlak van maar 1 variabele. Ze proberen deze dan in verband
te brengen met verschillen op vlak van andere variabelen om uiteindelijk die verschillen
te kunnen verklaren.
2) Verkaren van verschillen:
Dus eerst worden de verschillen beschrven en erna kan je ze gaan verklaren. Je gaat na
wat er aan de basis ligt van deze verschillen. Verklaren kan je ook doen op verschillende
manieren:
1. Proximale verklaringen: Dit zijn factoren die in de tijd min of meer samengaan
met te verklaren verschillen zoals bijvoorbeeld hersenscans tijdens een gedraging.
2. Distale verklaringen: Dit zijn factoren die verderaf liggen in de tijd (uit eigen
levensgeschiedenis of die eigen levensgeschiedenis overstijgen). Hier moet je
denken aan evolutionaire verklaringen.
1.2 Korte historie
In de griekse oudheid begon men al met het beschrijven van informatie. Theophrastus,
student bij Plato´s school, had een collectie van persoonlijkheidsschetsen om karakters
en persoonlijkheidstypes te onderscheiden. Dit was een primitieve beschrijving van de
persoonlijkheidstrekken. In de 19de eeuw kwam er een hernieuwde intresse vanuit
Francis Galton en James McKeen Cattell. Zij kwamen vooral met sensomotorische taken.
