Recht en ethiek:
Les 1:
Internationaal recht:
• Verdragen waarin afspraken staan die Nederland met andere landen heeft.
• Bijvoorbeeld: Internationaal verdrag voor de rechten van de mens.
• Of het Benelux verdrag inzake de intellectuele eigendommen.
Een verdrag is een afspraak die landen onderling hebben gemaakt en gelden voor de burgers.
Ze hebben een direct merkbaar effect op de burger.
Een van deze rechten is Artikel 6 van het EVRM (Europees verdrag van de rechten van de
mens):
- ‘’Het recht op een eerlijk proces’’ (niet zomaar in gevangenis terechtkomen zonder te
weten waarvoor)
Verdragen kunnen de volgende inhoud hebben:
1. In een verdrag kunnen staten hun rechten en plichten over en weer vastleggen.
2. In een verdrag kunnen staten rechten opnemen die gaan over hun burgers.
3. Verdragen kunnen internationale organisaties en internationale tribunalen (tijdelijke of
permanente internationale gerechtshoven) in het leven roepen.
Twee manieren van doorwerken van verdragen in het nationale recht van een land.
1. Transformatiesysteem: regels uit een verdrag zijn pas geldig, nadat het land deze
heeft omgezet en in zijn eigen wetten heeft opgenomen.
2. Incorporatiesysteem: het verdrag heeft een rechtstreekse werking, dat betekent dat
de regels uit het verdrag direct van toepassing zijn.
→ Heeft Nederland.
Nationaal recht
• Wetten en regels die gelden voor Nederland.
De nationale bronnen van het recht zijn:
- Wetten
- Jurisprudentie (op basis van uitspraak van rechter kan er een regel ontstaan waaraan
we ons moeten houden)
- Gewoonterecht
Er is een bepaalde volgorde binnen de bronnen van het recht namelijk:
1. Internationaal recht
2. Grondrechten
3. Wetten
4. Jurisprudentie
5. Gewoonterecht
, Grondrechten staan in de internationale verdragen maar ook zijn er Nederlandse
grondrechten, die staan in de grondwet. Grondrechten staan bekend als de meest
fundamentele rechten die de mens heeft. Het zijn rechten die zorgen dat je iets mag maar ook
rechten op basis van een zorgplicht.
De rechten die de burgers beschermd voor de overhoud zijn:
Klassieke grondrechten (mensenrechten):
- Bescherming van de burger (tegen de overheid).
- Artikel 1 t/m 18 van de Grondwet.
- Worden ook in Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) opgenomen.
- Voorbeeld: recht op gelijke behandeling, vrijheid van godsdienst en kiesrecht.
De rechten die de overheid een opdracht geven om voor de burgers te zorgen zijn:
Sociale grondrechten:
- De overheid moet aan de slag voor de burger.
- Artikel 19 t/m 23 van de Grondwet.
- Voorbeeld: recht op huisvesting, recht op goede sociale zekerheid en recht op
onderwijs.
Er is geen vaste rangorde van grondrechten maar LET OP: er kan een botsing van
grondrechten ontstaan. Voorbeeld: recht op persvrijheid VS recht op privacy.
De rechter gaat dan kijken welke er belangrijker is in dat geval.
‘’Gewone’’ wetten
Wet in formele zin (is belangrijker) & wet in materiële zin.
Wet in formele zin
- Wordt gemaakt door een formele wetgever. (= Regering, Tweede Kamer én Eerste
Kamer + handtekening van de koning)
- Voorbeeld van zo’n wet is: de auteurswet & grondwet.
Wet in materiële zin
- Alle regels die zijn gemaakt en voor iedereen gelden maar die niet gemaakt zijn door
een formele wetgever.
- Voorbeeld: regels die gemaakt zijn door de gemeente.
- Het zijn algemeen verbindende regels.
Jurisprudentie en het gewoonterecht
Jurisprudentie = uitspraak van een rechter. En kan worden gemaakt door de Hoge Raad, het
gerechtshof en de kantonrechter.
Gewoonterecht = alles wat je met elkaar afspreekt maar wat niet is vastgelegd.
(Komt weinig voor)
Les 1:
Internationaal recht:
• Verdragen waarin afspraken staan die Nederland met andere landen heeft.
• Bijvoorbeeld: Internationaal verdrag voor de rechten van de mens.
• Of het Benelux verdrag inzake de intellectuele eigendommen.
Een verdrag is een afspraak die landen onderling hebben gemaakt en gelden voor de burgers.
Ze hebben een direct merkbaar effect op de burger.
Een van deze rechten is Artikel 6 van het EVRM (Europees verdrag van de rechten van de
mens):
- ‘’Het recht op een eerlijk proces’’ (niet zomaar in gevangenis terechtkomen zonder te
weten waarvoor)
Verdragen kunnen de volgende inhoud hebben:
1. In een verdrag kunnen staten hun rechten en plichten over en weer vastleggen.
2. In een verdrag kunnen staten rechten opnemen die gaan over hun burgers.
3. Verdragen kunnen internationale organisaties en internationale tribunalen (tijdelijke of
permanente internationale gerechtshoven) in het leven roepen.
Twee manieren van doorwerken van verdragen in het nationale recht van een land.
1. Transformatiesysteem: regels uit een verdrag zijn pas geldig, nadat het land deze
heeft omgezet en in zijn eigen wetten heeft opgenomen.
2. Incorporatiesysteem: het verdrag heeft een rechtstreekse werking, dat betekent dat
de regels uit het verdrag direct van toepassing zijn.
→ Heeft Nederland.
Nationaal recht
• Wetten en regels die gelden voor Nederland.
De nationale bronnen van het recht zijn:
- Wetten
- Jurisprudentie (op basis van uitspraak van rechter kan er een regel ontstaan waaraan
we ons moeten houden)
- Gewoonterecht
Er is een bepaalde volgorde binnen de bronnen van het recht namelijk:
1. Internationaal recht
2. Grondrechten
3. Wetten
4. Jurisprudentie
5. Gewoonterecht
, Grondrechten staan in de internationale verdragen maar ook zijn er Nederlandse
grondrechten, die staan in de grondwet. Grondrechten staan bekend als de meest
fundamentele rechten die de mens heeft. Het zijn rechten die zorgen dat je iets mag maar ook
rechten op basis van een zorgplicht.
De rechten die de burgers beschermd voor de overhoud zijn:
Klassieke grondrechten (mensenrechten):
- Bescherming van de burger (tegen de overheid).
- Artikel 1 t/m 18 van de Grondwet.
- Worden ook in Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) opgenomen.
- Voorbeeld: recht op gelijke behandeling, vrijheid van godsdienst en kiesrecht.
De rechten die de overheid een opdracht geven om voor de burgers te zorgen zijn:
Sociale grondrechten:
- De overheid moet aan de slag voor de burger.
- Artikel 19 t/m 23 van de Grondwet.
- Voorbeeld: recht op huisvesting, recht op goede sociale zekerheid en recht op
onderwijs.
Er is geen vaste rangorde van grondrechten maar LET OP: er kan een botsing van
grondrechten ontstaan. Voorbeeld: recht op persvrijheid VS recht op privacy.
De rechter gaat dan kijken welke er belangrijker is in dat geval.
‘’Gewone’’ wetten
Wet in formele zin (is belangrijker) & wet in materiële zin.
Wet in formele zin
- Wordt gemaakt door een formele wetgever. (= Regering, Tweede Kamer én Eerste
Kamer + handtekening van de koning)
- Voorbeeld van zo’n wet is: de auteurswet & grondwet.
Wet in materiële zin
- Alle regels die zijn gemaakt en voor iedereen gelden maar die niet gemaakt zijn door
een formele wetgever.
- Voorbeeld: regels die gemaakt zijn door de gemeente.
- Het zijn algemeen verbindende regels.
Jurisprudentie en het gewoonterecht
Jurisprudentie = uitspraak van een rechter. En kan worden gemaakt door de Hoge Raad, het
gerechtshof en de kantonrechter.
Gewoonterecht = alles wat je met elkaar afspreekt maar wat niet is vastgelegd.
(Komt weinig voor)
