Aansprakelijkheidsrecht anno 2018: wat is de status quo?
Hoorcollege 1: Inleiding en overzicht
Zo maar een geval
Het gaat hier om een vrouw met aan aangelijnde hond die de lift in stapt. De riem waarmee
de hond vast zit kan geblokkeerd en gedeblokkeerd worden. De deuren van de lift gaan dicht
en het hondje zit ertussen. De lift gaat vervolgens naar boven. De vrouw maakt met haar
riem de maximale lengte mogelijk, maar er komt een einde aan. Wat er gebeurd is dat ze
haar eigen hondje op hangt. Een andere vrouw ziet dit en raakt in paniek. Ze rent naar
buiten naar een meneer toe. Ze proberen het hondje te redden. De deuren gaan op een kier
en de man valt in de liftschacht.
Een onafhankelijk instituut doet onderzoek en komt tot de conclusie dat het komt omdat de
riem tussen de hendel ontgrendelt kan worden en je daardoor met menskracht kunt
opentrekken.
Hier komt de exploitant van het seniorencomplex in zicht als aansprakelijke. De meneer
heeft ernstige schade. Het volgende wordt aangevoerd:
(1) U als exploitant heeft onrechtmatig gehandeld jegens mij ex. art. 6:162 BW, want u laat
de senioren met een aangelijnde hond in de lift stappen.
Waarom is dit bij senioren een punt is?
Omdat senioren minder scherp en alert zijn en het hondje niet te pakken krijgen.
(2) En nee, niet alleen als exploitant maar ook als bezitter van het gebouw ex art. 6:174 BW.
Rechtbank: De lift is niet ondeugdelijk alle voorschriften zijn nageleefd, het is een
ongelukkige samenloop van omstandigheden. Het is gewoon een bizar verhaal, toedracht is
niet voorzienbaar.
Oorzakelijk betrokken zijn bij de schade is niet voldoende voor het aannemen van
aansprakelijkheid in ons stelsel.
• staat een oudere dame in de hal
• reddingspogingen; letsel hulpverlenende man
• onderzoek Liftinstituut levert de verklaring
• aansprakelijkheid exploitant Singelveste ex art. 6:162 BW?
toestaan gebruik seniorenlift met aangelijnde hond?
• aansprakelijkheid Singelveste ex art. 6:174 BW?
liftdeur te openen zonder dat er lift is?
• Rb. Zeeland-West-Brabant NJF 2014/221
X/St. Singelveste Allee Wonen
• lift niet ondeugdelijk
• ‘osvo’
• toedracht niet voorzienbaar
• bevredigende uitkomst?
1
, De website van het liftinstituut heeft de volgende sticker geïntroduceerd. In 2004 is deze
casus voorgekomen en in 2013 en 2014 zijn er doden gevallen door gelijke situaties.
Hondengebruikers let op wat je doet, en liftexploitanten plak de sticker en producenten van
liften doe iets aan het detecteren! Men had ook kunnen denken aan de eigenaar van het
hondje, dan is oorzakelijk verband wel voldoende op grond van art. 6:179 BW.
Typisch van deze tijd?
• ‘the loss lies where it falls’ Dit is de klassieke lijn. Iedereen draagt zijn eigen
schade, tenzij er een goede reden bestaat voor verplaatsing.
ieder draagt zijn eigen schade, tenzij …
• ‘Pech moet weg!’ is een nieuw adagium
noodlot andermans verantwoordelijkheid
• ‘Claimcultuur: een nieuwe eistijd’ Er wordt beweerd dat er meer en meer geclaimd
wordt en er een toenemende kans op succes bestaat. Dit is niet helemaal onzin en
de rechtsontwikkeling draagt bij aan dit beeld.
‘er wordt meer geclaimd’
toenemende kans op succes
• rechtsontwikkeling draagt bij aan het beeld
Wat kenmerkt Nederlands AR?
Ons aansprakelijkheidsrecht zit bijna allemaal in het Burgerlijk Wetboek (met uitzondering
van art. 185 WVW). Het zit dus mooi in een systeem. In omringende stelsels zit het allemaal
in bijzondere wetgeving. Ook medische aansprakelijkheid wordt gekleurd en gevormd door
het normale aansprakelijkheidsrecht. Er bestaat geen bijzondere wet en geen schadefonds,
zoals ze dat in België en Frankrijk kennen.
Het tweede kenmerkende voor ons is dat het meer en meer gebeurd. De gronden dijen uit
en er zijn meer succesvolle verweren.
Het derde kenmerk is dubbel zijn over de ontwikkeling. We hebben gemengde gevoelens
over wat er gebeurd. We zijn blij met het uitdijen, maar er bestaat ook bezorgdheid over de
claimcultuur. Men vreest dat hier Amerikaanse toestanden zullen voordoen.
• naast BW 1992 bijna geen bijzondere wetgeving/regimes
• art. 185 Wegenverkeerswet; rechtspraak Hoge Raad
• Wetsvoorstel verkeersongevallen gestrand in 1997
• art. 7:658 voor arbeidsongevallen en beroepsziekten
• gewone regels voor medische aansprakelijkheid
• geen No Fault of fonds (K II 2011/12 31765, nr. 52)
• uitdijing is al heel lang troef; hoofdrol voor Hoge Raad
• ambivalentie
• uitdijende reikwijdte van het aansprakelijkheidsrecht
2
Hoorcollege 1: Inleiding en overzicht
Zo maar een geval
Het gaat hier om een vrouw met aan aangelijnde hond die de lift in stapt. De riem waarmee
de hond vast zit kan geblokkeerd en gedeblokkeerd worden. De deuren van de lift gaan dicht
en het hondje zit ertussen. De lift gaat vervolgens naar boven. De vrouw maakt met haar
riem de maximale lengte mogelijk, maar er komt een einde aan. Wat er gebeurd is dat ze
haar eigen hondje op hangt. Een andere vrouw ziet dit en raakt in paniek. Ze rent naar
buiten naar een meneer toe. Ze proberen het hondje te redden. De deuren gaan op een kier
en de man valt in de liftschacht.
Een onafhankelijk instituut doet onderzoek en komt tot de conclusie dat het komt omdat de
riem tussen de hendel ontgrendelt kan worden en je daardoor met menskracht kunt
opentrekken.
Hier komt de exploitant van het seniorencomplex in zicht als aansprakelijke. De meneer
heeft ernstige schade. Het volgende wordt aangevoerd:
(1) U als exploitant heeft onrechtmatig gehandeld jegens mij ex. art. 6:162 BW, want u laat
de senioren met een aangelijnde hond in de lift stappen.
Waarom is dit bij senioren een punt is?
Omdat senioren minder scherp en alert zijn en het hondje niet te pakken krijgen.
(2) En nee, niet alleen als exploitant maar ook als bezitter van het gebouw ex art. 6:174 BW.
Rechtbank: De lift is niet ondeugdelijk alle voorschriften zijn nageleefd, het is een
ongelukkige samenloop van omstandigheden. Het is gewoon een bizar verhaal, toedracht is
niet voorzienbaar.
Oorzakelijk betrokken zijn bij de schade is niet voldoende voor het aannemen van
aansprakelijkheid in ons stelsel.
• staat een oudere dame in de hal
• reddingspogingen; letsel hulpverlenende man
• onderzoek Liftinstituut levert de verklaring
• aansprakelijkheid exploitant Singelveste ex art. 6:162 BW?
toestaan gebruik seniorenlift met aangelijnde hond?
• aansprakelijkheid Singelveste ex art. 6:174 BW?
liftdeur te openen zonder dat er lift is?
• Rb. Zeeland-West-Brabant NJF 2014/221
X/St. Singelveste Allee Wonen
• lift niet ondeugdelijk
• ‘osvo’
• toedracht niet voorzienbaar
• bevredigende uitkomst?
1
, De website van het liftinstituut heeft de volgende sticker geïntroduceerd. In 2004 is deze
casus voorgekomen en in 2013 en 2014 zijn er doden gevallen door gelijke situaties.
Hondengebruikers let op wat je doet, en liftexploitanten plak de sticker en producenten van
liften doe iets aan het detecteren! Men had ook kunnen denken aan de eigenaar van het
hondje, dan is oorzakelijk verband wel voldoende op grond van art. 6:179 BW.
Typisch van deze tijd?
• ‘the loss lies where it falls’ Dit is de klassieke lijn. Iedereen draagt zijn eigen
schade, tenzij er een goede reden bestaat voor verplaatsing.
ieder draagt zijn eigen schade, tenzij …
• ‘Pech moet weg!’ is een nieuw adagium
noodlot andermans verantwoordelijkheid
• ‘Claimcultuur: een nieuwe eistijd’ Er wordt beweerd dat er meer en meer geclaimd
wordt en er een toenemende kans op succes bestaat. Dit is niet helemaal onzin en
de rechtsontwikkeling draagt bij aan dit beeld.
‘er wordt meer geclaimd’
toenemende kans op succes
• rechtsontwikkeling draagt bij aan het beeld
Wat kenmerkt Nederlands AR?
Ons aansprakelijkheidsrecht zit bijna allemaal in het Burgerlijk Wetboek (met uitzondering
van art. 185 WVW). Het zit dus mooi in een systeem. In omringende stelsels zit het allemaal
in bijzondere wetgeving. Ook medische aansprakelijkheid wordt gekleurd en gevormd door
het normale aansprakelijkheidsrecht. Er bestaat geen bijzondere wet en geen schadefonds,
zoals ze dat in België en Frankrijk kennen.
Het tweede kenmerkende voor ons is dat het meer en meer gebeurd. De gronden dijen uit
en er zijn meer succesvolle verweren.
Het derde kenmerk is dubbel zijn over de ontwikkeling. We hebben gemengde gevoelens
over wat er gebeurd. We zijn blij met het uitdijen, maar er bestaat ook bezorgdheid over de
claimcultuur. Men vreest dat hier Amerikaanse toestanden zullen voordoen.
• naast BW 1992 bijna geen bijzondere wetgeving/regimes
• art. 185 Wegenverkeerswet; rechtspraak Hoge Raad
• Wetsvoorstel verkeersongevallen gestrand in 1997
• art. 7:658 voor arbeidsongevallen en beroepsziekten
• gewone regels voor medische aansprakelijkheid
• geen No Fault of fonds (K II 2011/12 31765, nr. 52)
• uitdijing is al heel lang troef; hoofdrol voor Hoge Raad
• ambivalentie
• uitdijende reikwijdte van het aansprakelijkheidsrecht
2
