Hoofdstuk 12 – Hormonen
Paragraaf 1
Endocriene klieren geven hun producten af aan het inwendig milieu, exocriene klieren geven hun
producten af aan het uitwendig milieu. Hormoonklieren zijn endocriene klieren. Hormonen zijn
signaalstoffen die via het bloed doelwitcellen bereiken en ze activeren of afremmen.
De hypofyse, de centrale hormoonklier, bestaat uit de neurohypofyse en de adenohypofyse en is de
verbinding tussen de hersenen en het hormoonstelsel. De hypofyse zorgt voor de coördinatie van
hormonen door klieren aan te sturen en regelt de groei en rijping van geslachtscellen.
Synapsen in de hypothalamus geven releasing-hormonen (RH's) en inhibiting-hormonen (IH’s) af aan
het bloed waarna ze rechtstreeks terechtkomen in de adenohypofyse. RH’s stimuleren in de
adenohypofyse de afgifte van andere hormonen. IH’s remmen de productie van die hormonen.
Naast IH's en RH's zijn er andere neurohormonen. Die komen via uitlopers van neuronen in de
neurohypofyse, waar de uitlopers het afgeven aan het bloed. Voorbeelden daarvan zijn ADH, die de
bloeddruk laat stijgen, en oxytocine, die een rol speelt bij de bevalling en sociaal gedrag.
De hormoonconcentraties in het bloed variëren voortdurend binnen bepaalde grenzen door een
negatieve terugkoppeling, zoals bij de ovulatie. FSH uit de adenohypofyse (als gevolg van FSH-RH uit
de hypothalamus) stimuleert de groei en ontwikkeling van follikels in de eierstokken, waaruit
oestradiol (een oestrogeen) komt. Oestradiol stimuleert de afgifte van LH door de hypofyse wat
zorgt voor ovulatie. Na de ovulatie ontstaat uit de rest van de follikel het gele lichaam, dat naast
oestradiol ook progesteron maakt, dat FSH-RH en FSH remt.
Soms kunnen stoffen die geen hormonen zijn aan de membraanreceptoren van hormonen hechten.
Dat kan negatieve gevolgen hebben omdat de hypofyse deze stoffen niet kan reguleren.
Paragraaf 2
Hormonen komen op verschillende manieren het celmembraan in. Steroïdhormonen en sommige
tyrosinehormonen passeren het celmembraan en vormen met een receptor een hormoon-
receptorcomplex, dat het DNA in de doelwitcel activeert. In de kern activeert het hormoon-
receptorcomplex een gen, dan ontstaat er RNA, waarna ribosomen een eiwit maken. Het
tyrosinehormoon adrenaline en peptidehormonen binden aan receptormoleculen in het
celmembraan en activeren een tweede boodschapper. Secundaire boodschappers zijn kleine
moleculen die snel door het grondplasma diffunderen naar een of meerdere doelwitmoleculen zoals
een enzym of DNA.
Veel hormonen worden buiten de hersenen gemaakt als reactie op andere hormonen. Het
groeihormoon (GH) laat in de lever IGF maken, die werkt op de groeischijven de pijpbeenderen. De
kraakbeencellen van de groeischijven delen en differentiëren gedeeltelijk tot botcellen. De
groeischijven verdwijnen na de puberteit, maar GH blijft een andere rol vervullen (vetcellen
aanzetten tot afbraak van cellen). Een ander voorbeeld is CRH uit de hypothalamus dat de hypofyse
aanzet tot afgifte van ACTH die de cellen van de bijnierschors stimuleert tot afgifte van onder andere
cortisol. Cortisol verhoogt bij stress je hartslag, de glucosespiegel van het bloed en maakt je alerter.
Paragraaf 1
Endocriene klieren geven hun producten af aan het inwendig milieu, exocriene klieren geven hun
producten af aan het uitwendig milieu. Hormoonklieren zijn endocriene klieren. Hormonen zijn
signaalstoffen die via het bloed doelwitcellen bereiken en ze activeren of afremmen.
De hypofyse, de centrale hormoonklier, bestaat uit de neurohypofyse en de adenohypofyse en is de
verbinding tussen de hersenen en het hormoonstelsel. De hypofyse zorgt voor de coördinatie van
hormonen door klieren aan te sturen en regelt de groei en rijping van geslachtscellen.
Synapsen in de hypothalamus geven releasing-hormonen (RH's) en inhibiting-hormonen (IH’s) af aan
het bloed waarna ze rechtstreeks terechtkomen in de adenohypofyse. RH’s stimuleren in de
adenohypofyse de afgifte van andere hormonen. IH’s remmen de productie van die hormonen.
Naast IH's en RH's zijn er andere neurohormonen. Die komen via uitlopers van neuronen in de
neurohypofyse, waar de uitlopers het afgeven aan het bloed. Voorbeelden daarvan zijn ADH, die de
bloeddruk laat stijgen, en oxytocine, die een rol speelt bij de bevalling en sociaal gedrag.
De hormoonconcentraties in het bloed variëren voortdurend binnen bepaalde grenzen door een
negatieve terugkoppeling, zoals bij de ovulatie. FSH uit de adenohypofyse (als gevolg van FSH-RH uit
de hypothalamus) stimuleert de groei en ontwikkeling van follikels in de eierstokken, waaruit
oestradiol (een oestrogeen) komt. Oestradiol stimuleert de afgifte van LH door de hypofyse wat
zorgt voor ovulatie. Na de ovulatie ontstaat uit de rest van de follikel het gele lichaam, dat naast
oestradiol ook progesteron maakt, dat FSH-RH en FSH remt.
Soms kunnen stoffen die geen hormonen zijn aan de membraanreceptoren van hormonen hechten.
Dat kan negatieve gevolgen hebben omdat de hypofyse deze stoffen niet kan reguleren.
Paragraaf 2
Hormonen komen op verschillende manieren het celmembraan in. Steroïdhormonen en sommige
tyrosinehormonen passeren het celmembraan en vormen met een receptor een hormoon-
receptorcomplex, dat het DNA in de doelwitcel activeert. In de kern activeert het hormoon-
receptorcomplex een gen, dan ontstaat er RNA, waarna ribosomen een eiwit maken. Het
tyrosinehormoon adrenaline en peptidehormonen binden aan receptormoleculen in het
celmembraan en activeren een tweede boodschapper. Secundaire boodschappers zijn kleine
moleculen die snel door het grondplasma diffunderen naar een of meerdere doelwitmoleculen zoals
een enzym of DNA.
Veel hormonen worden buiten de hersenen gemaakt als reactie op andere hormonen. Het
groeihormoon (GH) laat in de lever IGF maken, die werkt op de groeischijven de pijpbeenderen. De
kraakbeencellen van de groeischijven delen en differentiëren gedeeltelijk tot botcellen. De
groeischijven verdwijnen na de puberteit, maar GH blijft een andere rol vervullen (vetcellen
aanzetten tot afbraak van cellen). Een ander voorbeeld is CRH uit de hypothalamus dat de hypofyse
aanzet tot afgifte van ACTH die de cellen van de bijnierschors stimuleert tot afgifte van onder andere
cortisol. Cortisol verhoogt bij stress je hartslag, de glucosespiegel van het bloed en maakt je alerter.
