Alle College-Aantekeningen van Theoretische Criminologie

HC 1: Introductie

Waarom theoretische criminologie?

- Multidisciplinariteit
o We maken gebruik van allerlei informatie uit allerlei verschillende disciplines
- Objectwetenschap
o Object: deviant gedrag/criminaliteit
o Dit bindt de criminaliteit, niet de bepaalde wetenschap
- Criminologie als wetenschap van regelovertreding
o Aard en omvang
o Oorzaken
o Reacties

Criminologie en andere wetenschappen

- Criminologie: komt voor uit criminaliteit; hoe gaan we daarmee om?
o Victimologie
o Organisatie
o Levensloop
o Penologie
o Jeugd
- Sociologie
- Psychologie
- Psychiatrie, biologie, politicologie
- Rechten, antropologie, economie
- Filosofie
- Geschiedenis

Waarom theoretische criminologie

- Criminologie als wetenschap van regelovertreding/criminaliteit
o Criminaliteit?
o Dat is context afhankelijk, tijdsafhankelijk
- Piramide
o Paarse lijn: wat vindt de maatschappij van deze norm?
o Groene lijn: hoe heftig reageert de samenleving?
o Oranje lijn: hoe schadelijk is het gedrag?
- Prisma
o Hoe direct of indirect iets schadelijk is?
o Zichtbaarheid van gedrag: Hoe zichtbaar het gedrag, hoe meer je kan verwachten
dat we het als maatschappij heel erg vinden. Of dat er meer consensus is dat het
gedrag schadelijk is. Dit heeft invloed op de reactie van de samenleving.

, - Criminaliteit is een containerbegrip, het is moeilijk om alle criminaliteit in 1 keer te kunnen
verklaren.
- Zonder theorie geen wetenschap
- Kennisopbouw via
o Theoretische noties en concepten
o Door bepaalde theorieën te bedenken
o Falsificatie (en – tijdelijke – verificatie) via empirie
 Alle kennis die we hebben is tijdelijk omdat de samenleving veranderd
 Falsificatie:
 Verificatie:

Theoretische vernieuwing

- Criminologie = jonge wetenschap
o Alle theorieën die we gebruiken kunnen heel oud zijn, maar we geven er onze eigen
draai aan.
- Ontwikkelingen onder invloed van
o Wetenschapsinterne factoren
 Gebeuren binnen de wetenschap zelf
 Nieuw criminologisch onderzoek
o Wetenschapsexterne factoren
 Vallen buiten de wetenschap
 Andere wetenschappelijk ontdekkingen of veranderingen in de maatschappij

Paradigma’s

- Paradigma
o Algemene wijze van kijken naar de wereld, dat impliceert wat je kan zien, doen en
theoretiseren.
o De grote lens
o Die bepaald ook deels wat je kan zien in de wereld, wat je doet, en hoe je erover
nadenkt
- De vier paradigma’s
o Klassieke paradigma
 Gaat over het feit dat een mens een rationeel wezen is. Dat het de kosten-
batenafweging kan beïnvloeden. Is gericht op de strafrechtshervorming. Het
is een reactie op hoe het er in het strafrecht aan toe ging: heel autoritair

, o Positivistische paradigma
 Meten is weten. Heel empirisch gericht. Kijken hoe het in de werkelijkheid
gaat. We willen dingen aan tonen door kwantitatief onderzoek te doen.
 Kwantitatief onderzoek
o Interpretatieve paradigma
 Legt de nadruk op interpretatie. Betekent dat je de samenleving ziet als
allemaal verschillende mensen en iedereen kijkt anders naar de wereld. Er is
geen waarheid. Het gaat veel om beleving
 Kwalitatief onderzoek
o Kritische paradigma
 Activistische wetenschap. Je moet de samenleving niet allen begrijpen maar
je moet ook proberen om de samenleving beter te maken.

Theorie en perspectief

- Theoretische benadering/perspectief
o Fundamenteel beeld van de samenleving
 Zijn concreter dan de paradigma’s
o Richtsnoer voor theorie en onderzoek
 Daarbinnen allemaal theorieën
- Theorie
o Consistent stelsel van (gegeneraliseerde) uitspraken die met elkaar samenhangen en
die toetsbaar zijn
o Verklaart sociale werkelijkheid
 Een ethiologische theorie verklaard de werkelijkheid
 Ethiologisch: verklaring van de samenleving.
 De verklaring moet ook te toetsen zijn.
o Toetsbaar d.m.v. onderzoek
- Concept
o Kan onderdeel zijn van een theorie
o Maar kan ook breder zijn dan een theorie
o Is moeilijk toetsbaar

Paradigma, perspectief en theorie

- Paradigma
o Perspectief
 Theorie

Etiologie

- Etiologie: Oorzakenleer: causaliteit
o In ons geval vaak crimineel gedrag
o Niet elke theorie is ethiologisch
- Is geen correlatie
- Heel moeilijk aan te tonen in sociale wetenschap
o Dat betekent niet dat mensen niet gaan nadenken over oorzaken van criminaliteit

Verklaringsniveaus

- Macro

, o Focus op samenleving als geheel
o Totaalbeeld van sociale structuren in de samenleving die bepaald gedrag zou kunnen
veroorzaken
- Meso
o Focus op middelgrote analyse-eenheden
o Groepen
- Micro
o Focus op individuen
o Interacties

Maatschappijbeelden

- Consensus
o De samenleving bestaat uit bepaalde mensen die hetzelfde denken over bepaalde
dingen. We zijn het eens over wat goed en fout is. Dus we zijn het ook eens over wat
criminaliteit is.
o Waarom worden regels overtreden?
- Conflict
o De samenleving bestaat uit groepen die constant met elkaar in conflict zijn. Ze
streven hun eigen belang na. We zijn het niet eens over wat criminaliteit is. De
hoogste/machtigste groep bepaald de regels.
o Waarom worden regels overtreden door deze groep mensen?
- Interactie
o Je kijkt naar de samenleving als opgebouwd uit interactie. Het begrip criminaliteit
staat niet vast. He

Mensbeelden

- Rationele actor
o Je kijkt naar de mens als iemand die heel rationeel keuzes maakt.
o Kosten-batenafweging
o Consensus
o Klassieke paradigma
- Gedetermineerde actor
o Wordt gedwongen tot zijn gedrag
o Door psychologische, biologische, sociologisch dingen
o Is gedetermineerd tot zijn gedrag. Iemand wordt gedwongen tot zijn gedrag omdat
hij in een bepaalde situatie zit.
o Consensus
o Geen politieke ondertoon.
o Postivistische paradigma: we gaan op zoek naar de oorzaken
- De actor als slachtoffer (victimised actor)
o Die kijkt naar iemand die criminaliteit pleegt als slachtoffer van de
situatie/samenleving. We kunnen hem niet echt meer als dader zien. Hij handelt op
die manier omdat hij in die situatie zit.
o Politieke ondertoon, hij zit in een oneerlijke situatie en daarom pleegt hij
criminaliteit. Er wordt niet zo zeer
o Kritisch paradigma: