Samenvatting leerdoelen - Samenleving, Opvoeding en Onderwijs (P_BSAOPON)

Week 1

 Studenten kunnen uitleggen wat de bedoeling van deze cursus is en hoe het
vak zich verhoudt tot andere vakken in het curriculum.
 Studenten kunnen uitleggen wat een sociologisch perspectief op opvoeding en
onderwijs inhoudt en dit met voorbeelden illustreren.
 Studenten zien de toegevoegde waarde van een sociologisch perspectief voor
hun opleiding en kunnen hier argumenten voor geven.
 Studenten begrijpen de opbouw en inhoud van het vak SOO.

Sociologie verschilt van andere disciplines door de blik waarmee zij naar situaties kijken.
Sociologen zijn geïnteresseerd in verschil en in het sociale verband waarin wij leven.
Sociologen proberen het individuele en sociale niveau van begrijpen en verklaren met elkaar
te verbinden.
Een sociologisch perspectief maakt voor pedagogen alternatieve verklaringen en
benaderingswijzen inzichtelijk en mogelijk. Het is belangrijk om je bewust te zijn van de
maatschappelijke context waarin je werkt. Ideeën over opvoeding worden mede bepaald
door belangen, en weerspiegelen vaak bestaande machtsverhoudingen. Pedagogen dienen
een kritische distantie te bewaren tot ouders, overheden en andere instanties die iets van
kinderen willen. Een sociologisch perspectief helpt je om de nodige distantie te bewaren
t.o.v. van doelen en praktijken.

, Week 2

 Studenten kunnen uitleggen wat de betekenis en het belang van de
sociologische begrippen ‘structuur’ en ‘actorschap’ is.
 Studenten kunnen uitleggen wat het structureel functionalisme en het
symbolisch interactionisme inhouden en kunnen met voorbeelden uitleggen op
welke manieren deze benaderingen sociale verschijnselen duiden en verklaren.

Betekenis van structuur en actorschap:

 Structuur duidt op een min of meer constant patroon op bovenpersoonlijk niveau waar een
bepaalde invloed van uitgaat.
 Actorschap duidt op het handelen van individuen en de manier waar zij betekenis geven aan
hun omgeving.
Structuur en actorschap zijn geen twee losse dingen. Het ‘sociale’ is opgebouwd uit structuur en
actorschap.

Uitleg structureel functionalisme en symbolisch interactionisme:
 Bij structureel functionalisme staat de vraag “hoe is een sociale orde mogelijk?” centraal. De
kern van dit antwoord is solidariteit. Hierbij wordt de samenleving als het lichaam gezien.
Alles wat je doet/kiest is al voorbestemd, omdat je op die manier gesocialiseerd bent.
 Bij symbolisch interactionisme heeft actorschap meer nadruk dan structuren. De individuen
in interactie vormen de samenleving. Je hebt met jouw ervaringen, keuzes en (inter)acties
invloed hebben op de structuur.

Determinisme = het idee dat ‘de sociale werkelijkheid’ wordt gereguleerd en beïnvloed door
hoofdzakelijk bovenindividuele structuren. De mens is ‘vooral een product van de samenleving, een
passieve ontvanger van sociale invloeden’.

Voluntarisme = het idee dat ‘de sociale orde vooral moet worden opgevat als het resultaat van
competente en intentioneel handelende individuen’. De mens is een voortbrenger van de
samenleving.

Habitus = duurzame schema’s van denken, perceptie, waardering en handelen die ervoor zorgen dat
mensen sociale onderscheidingen, culturele standaarden en bestaande structuren en instituties (die
in wezen arbitrair zijn) als normaal, natuurlijk en vanzelfsprekend ervaren. De geschiedenis zoals dat
door mensen is gemaakt in sociaal gedrag en posities. Het ontstaat als de historisch-sociale
werkelijkheid iemand vindt die er zich mee uit de voeten kan. Een habitus is de ‘sociale woning’
waarin mensen door henzelf ingaan die hen wordt toegeschreven. Je bekijkt het vanuit een individu.
Je habitus kan elk moment veranderen kijkend naar hoe jij over iets denkt. We verkrijgen onze
habitus door onbewuste processen van internalisering. Je habitus stelt (onbewust) grenzen aan wat
je kan denken, doen en voelen.

Veld = In het kort zijn het sociale omgevingen. Het sociale veld heeft veel posities die zich voordoen
als een gestructureerd systeem van handelwijzen en uitdrukkingsvormen. Sociale velden zijn
autonoom gestructureerd die de habitus structuren. De habitus structureert de waarneming van het
veld. Er zijn wederzijdse relaties. Dit komt erop neer dat individu en maatschappij ook met elkaar te
maken hebben. De mens is telkens bezig met interacties en relaties met anderen. Je kijkt hoe de
individuen dat samen vormgeven. Het is een soort structuur waarbinnen je je beweegt.