H1 Geest, gedrag en psychologische wetenschap
1.1 Wat is psychologie en wat is het niet?
Psyche betekent ‘geest’ en -ologie betekent ‘gebied van de studie’. Letterlijk betekent het ‘studie van
de geest’. Psychologie is een breed veld, met vele specialismen, maar in wezen is psychologie de
wetenschap van gedrag en geestelijke processen.
Het terrein van de psychologie beslaat zowel interne geestelijke processen, die we alleen indirect
waarnemen (bijv. denken, voelen), als externe waarneembare gedragingen (bijv. praten, lopen). De
wetenschap van de psychologie is gebaseerd op objectieve, verifieerbare gebeurtenissen.
1.1.1 Psychologie: het is meer dan je denkt
Niet alle psychologen werken als therapeut. Er werken ook psychologen in het onderwijs, de sport,
het bedrijfsleven en marketing. Deze psychologen verrichten uiteenlopende taken.
Drie soorten psychologen
1. Experimenteel psychologen (onderzoekspsychologen): Psycholoog die onderzoek doet naar
elementaire psychologische processen. Hij zou bijv. de effecten van suiker op hyperactiviteit
kunnen onderzoeken.
2. Docenten psychologie: Psycholoog met als primaire taak het geven van onderwijs op
bijvoorbeeld een hbo- of bacheloropleiding of aan de universiteit.
3. Toegepast psychologen: Psycholoog die de door experimenteel psychologen vergaarde
kennis gebruikt om problemen van mensen op te lossen.
Specialisaties in de toegepaste psychologie
• Arbeids- en organisatiepsychologen hebben zich gespecialiseerd in aanpassingen aan de
werkplek die de productiviteit en de arbeidsmoraal van werknemers moeten maximaliseren.
• Sportpsychologen helpen atleten hun prestaties en motivatie te verbeteren.
• Schoolpsychologen zijn deskundig op het gebied van lesgeven en leren. Ook richten zij zich op
de omstandigheden van leerlingen.
• Klinisch psychologen en counselors helpen mensen om zich aan te passen op sociaal en
emotioneel gebied, of om moeilijke keuzes te maken.
• Forensisch psychologen leveren hun bijdrage aan het wets- en rechtssysteem.
• Omgevingspsychologen proberen de interactie met onze omgeving en het milieu te
verbeteren.
• Gerontpsychologen helpen ouderen hun gezondheid en welzijn te behouden en leren
effectief om te gaan met leeftijdgerelateerde problemen.
1.1.2 Psychologie is geen psychiatrie
Psychiatrie is een medisch specialisme en maakt geen deel uit van de psychologie. Psychiaters
hebben geneeskunde gestudeerd. Ze richten zich vooral op de behandeling van mensen met ernstige
psychische stoornissen en doen dit vanuit een medische invalshoek. Ze gebruiken bij hun
behandeling vaak ook medicijnen. De psychiatrie is een veel kleiner vakgebied dan de psychologie.
Psychologen hebben geen medische opleiding gevolgd en mogen geen medicijnen voorschrijven.
1.1.3 Kritisch nadenken over psychologie en pseudopsychologie
Pseudopsychologie: niet-onderbouwde psychologische aannamen die als wetenschappelijke
waarheden worden gepresenteerd. Bijv. astrologie, horoscopen, grafologie of waarzeggerij. Je moet
duidelijk het verschil zien tussen objectieve theorieën en dit soort fantasie.
1
,Wat is kritisch denken?
Er zijn zes vaardigheden voor kritisch denken, elk gebaseerd op een specifieke vraag:
1. Wat is de bron? Heeft de schrijver feitelijke kennis of is het in zijn belang?
2. Is de bewering redelijk of extreem? Voor extreme beweringen is meer bewijs nodig.
3. Wat is het bewijsmateriaal? Er is wetenschappelijk bewijsmateriaal nodig. Anekdotisch
bewijsmateriaal, getuigenissen die de ervaringen van iemand of enkele personen schetsen, is
onbetrouwbaar.
4. Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias? Bias is een vooroordeel, vervorming of vertekening
van de situatie, meestal op basis van persoonlijke ervaringen of waarden. Emotionele bias
wordt veel gebruikt: de neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelens,
in plaats van op een rationele analyse van het bewijsmateriaal. Ook confirmation bias
(bevestigingsbias) is bekend: de neiging om informatie die niet bij je opvattingen aansluit te
negeren of te bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te zoeken waar je het wel mee
eens bent.
5. Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden? We nemen vaak aan dat ‘gezond verstand’
een substituut is van wetenschappelijk bewijs. Een andere denkfout is dat wanneer twee
dingen tegelijkertijd komen, we aannemen dat het een het ander veroorzaakt. Dit is de
correlatie-causaliteit-denkfout.
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig? Het nodig hebben
van verschillende invalshoeken, maakt een onderzoek betrouwbaarder.
1.2 Wat zijn de zes belangrijkste perspectieven van de psychologie?
Zes belangrijke perspectieven domineren het snel veranderende veld van de moderne psychologie.
Alle kwamen ze voort uit radicaal nieuwe ideeën over geest en gedrag.
1.2.1 Scheiding van lichaam en geest en het moderne biologische perspectief
René Descartes stelde het eerste radicaal nieuwe idee op dat uiteindelijk leidde tot de moderne
psychologie: een scheiding tussen spirituele geest en fysieke lichaam. Descartes behoorde tot het
rationalisme, een filosofiestroming die ratio, het denken, als enige middel zag om aan wetenschap en
filosofie te doen. Het empirisme beweert dat waarnemingen, ervaringen en experimenten de enige
bronnen van kennis zijn. Zij uitten kritiek op Descartes. Locke beweerde dat de mens bij de geboorte
een tabula rasa is: een onbeschreven blad dar door ervaring, leerprocessen en opvoeding
persoonlijkheid en vaardigheden krijgt.
Het moderne biologische perspectief
Biologisch perspectief: Het psychologische perspectief dat oorzaken van gedrag zoekt in het
functioneren van de genen, de hersenen en het zenuwstelsel en hormoonstelsel.
Twee variaties op het biologische thema
1. Neurowetenschap: Het vakgebied dat zich richt op begrip van hoe de hersenen, gedachtes,
gevoelens, motieven, bewustzijn, herinneringen en andere mentale processen creëren.
2. Evolutionaire psychologie: Een relatief nieuw specialisme in de psychologie dat gedrag en
mentale processen beschouwt op basis van hun genetische aanpassingen aan overleving en
voortplanting. De best aangepaste individuen overleefden en konden zich voortplanten;
natuurlijke selectie.
1.2.2 Het begin van de wetenschappelijke psychologie en het moderne cognitieve perspectief
In de scheikunde ontdekte men dat het mogelijk was om alle elementen in een ‘periodiek systeem’
onder te brengen. Dit bracht structuur. Wilhelm Wundt dacht dat het mogelijk was de menselijke
geest op eenzelfde manier te structureren.
2
,Introspectie naar de elementen van de bewuste ervaring
Wundt liet getrainde vrijwilligers hun sensorische en emotionele reacties op verschillende prikkels
beschreven: introspectie. Dit waren de eerste psychologische experimenten in de geschiedenis.
De erfenis van Wundt: structuralisme
Structuralisme: Historische stroming binnen de psychologie die de basisstructuren van de geest en de
gedachten trachtte te ontrafelen. Structuralisten zochten de ‘elementen’ van de bewuste ervaring.
Gestalts reactie: ‘Het geheel, niet de delen’
De gestaltspsychologen waren het niet eens met de gedachtes van Wundt. Zij concentreerden zich
daarom op het geheel van onze bewustzijnservaringen als meer dan de som van de delen en
probeerden te begrijpen hoe we ‘perceptuele gehelen’ vormen.
James en de functie van geest en gedrag
James opvattingen leidden tot het functionalisme: Historische stroming binnen die psychologie die
meende dat psychische processen het beste begrepen kunnen worden in het licht van hun adaptieve
nut en functie. Hij vond dat psychologie zou moeten verklaren op welke wijze mensen zich
aanpassen aan de werkelijke wereld buiten het laboratorium. Zo ontstond de eerste toegepaste
psychologie.
Het moderne cognitieve perspectief
Cognitief perspectief: Een van de belangrijkste psychologische processen, waarbij de nadruk ligt op
mentale processen, zoals leren, geheugen, perceptie en denken als vormen van
informatieverwerking. Dit perspectief is voortgekomen uit het structuralisme en functionalisme.
Tegenwoordig kan dit perspectief gebruikmaken van brain imaging-technieken zoals CT, PET, MRI.
We kunnen in de hersenen kijken zonder de schedel open te maken.
1.2.3 Het behavioristische perspectief
De behavioristen bouwden voort op het idee dat je enkel zekerheid kan verweven over datgene wat
je kunt waarnemen en op het idee dat de mens bij de geboorte een tabula rasa is. Het behaviorisme
streefde ernaar om van de psychologie een objectieve wetenschap te maken die zich alleen op
gedrag richtte.
Skinner zei dat de geest zoiets subjectiefs was dat we het bestaan ervan niet eens konden bewijzen.
Het behavioristisch perspectief vroeg vooral voor de manier waarop ons handelen wordt gevormd
door de consequenties ervan. Skinnerbox: leren door belonen en straffen.
1.2.4 De perspectieven vanuit de gehele persoon: psychodynamisch, humanistisch en
karaktertrekken en temperament
Sigmund Freud ontwikkelde een methode voor het behandelen van psychische stoornissen
gebaseerd op het idee dat persoonlijkheid en psychische stoornissen vooral ontstaan uit processen in
de onbewuste geest en niet in het bewustzijn. Deze methode kon de gehele persoon verklaren en
niet slechts bepaalde onderdelen daarvan.
Psychodynamische psychologie
Psychodynamische psychologie: Een benadering die de nadruk legt op het begrijpen van het
menselijk functioneren in termen van onbewuste behoeften, verlangens, herinneringen en
conflicten. Freuds systeem werd psychoanalyse genoemd. Psychoanalytici leggen de nadruk op de
analyse van dromen, versprekingen en op de techniek vrije associatie, om aanwijzingen te verkrijgen
voor de onbewuste conflicten en verlangens waarvan wordt gedacht dat ze door het bewustzijn
worden gecensureerd.
3
, Humanistische psychologie
Humanistische psychologie: Een klinische benadering die de nadruk legt op de mogelijkheden, groei,
potentie en vrije wil van de mens. Bekende humanisten zijn Rogers en Maslow.
Psychologie van karaktertrekken en temperament
De oude Grieken verklaarden dat persoonlijkheid werd geregeerd door vier vloeistoffen: bloed, slijm,
zwarte en gele gal. Hun idee van persoonlijkheidstrekken is nu de psychologie van karaktertrekken en
temperament. Dit perspectief ziet gedrag en persoonlijkheid als producten van fundamentele
psychologische kenmerken. Mensen verschillen in eigenschappen, bekend daarin is de Big 5: er zijn 5
eigenschappen die iedereen in meer of mindere mate bezit.
1.2.5 Het ontwikkelingsperspectief: veranderingen die ontstaan door nature en nurture
Ontwikkelingsperspectief: legt de nadruk op erfelijkheid en omgeving, en op voorspelbare
veranderingen die zich voordoen tijdens de levensloop. Biologisch psychologen leggen de nadruk op
naure, behavioristen op nurture en ontwikkelingspsychologen benadrukken beiden.
1.2.6 Het socioculturele perspectief: het individu in context
Sociocultureel perspectief: legt de nadruk op het belang van sociale interactie, sociaal leren en
cultureel perspectief; bijv. liefhebben, vooroordelen en gehoorzaamheid. Cultuur, een complexe mix
van taal, opvattingen, gewoonten, waarden en tradities die wordt ontwikkeld door een groep
mensen en die wordt gedeeld met anderen in dezelfde omgeving, heeft invloed op ons allemaal.
Crossculturele psychologen zijn geïnteresseerd in de manieren waarop psychologische processen
verschillen tussen mensen van verschillende culturen.
De zes perspectieven helpen om een holistisch beeld van menselijk gedrag te ontwikkelen. Dat is een
visie die totaliteit altijd belangrijker vindt dan de som der delen.
Figuur: samenvatting van de zes belangrijkste perspectieven op de moderne psychologie
3.1 Hoe vergaren psychologen nieuwe kennis?
Net als onderzoekers in alle andere vakgebieden gebruiken psychologen de wetenschappelijke
methode om hun ideeën empirisch te toetsen.
Wetenschappelijke methode: een uit vier stappen bestaande procedure voor empirisch onderzoek
van een hypothese, waarbij de omstandigheden zo zijn gekozen dat vooroordelen en subjectieve
oordelen worden uitgesloten.
4
1.1 Wat is psychologie en wat is het niet?
Psyche betekent ‘geest’ en -ologie betekent ‘gebied van de studie’. Letterlijk betekent het ‘studie van
de geest’. Psychologie is een breed veld, met vele specialismen, maar in wezen is psychologie de
wetenschap van gedrag en geestelijke processen.
Het terrein van de psychologie beslaat zowel interne geestelijke processen, die we alleen indirect
waarnemen (bijv. denken, voelen), als externe waarneembare gedragingen (bijv. praten, lopen). De
wetenschap van de psychologie is gebaseerd op objectieve, verifieerbare gebeurtenissen.
1.1.1 Psychologie: het is meer dan je denkt
Niet alle psychologen werken als therapeut. Er werken ook psychologen in het onderwijs, de sport,
het bedrijfsleven en marketing. Deze psychologen verrichten uiteenlopende taken.
Drie soorten psychologen
1. Experimenteel psychologen (onderzoekspsychologen): Psycholoog die onderzoek doet naar
elementaire psychologische processen. Hij zou bijv. de effecten van suiker op hyperactiviteit
kunnen onderzoeken.
2. Docenten psychologie: Psycholoog met als primaire taak het geven van onderwijs op
bijvoorbeeld een hbo- of bacheloropleiding of aan de universiteit.
3. Toegepast psychologen: Psycholoog die de door experimenteel psychologen vergaarde
kennis gebruikt om problemen van mensen op te lossen.
Specialisaties in de toegepaste psychologie
• Arbeids- en organisatiepsychologen hebben zich gespecialiseerd in aanpassingen aan de
werkplek die de productiviteit en de arbeidsmoraal van werknemers moeten maximaliseren.
• Sportpsychologen helpen atleten hun prestaties en motivatie te verbeteren.
• Schoolpsychologen zijn deskundig op het gebied van lesgeven en leren. Ook richten zij zich op
de omstandigheden van leerlingen.
• Klinisch psychologen en counselors helpen mensen om zich aan te passen op sociaal en
emotioneel gebied, of om moeilijke keuzes te maken.
• Forensisch psychologen leveren hun bijdrage aan het wets- en rechtssysteem.
• Omgevingspsychologen proberen de interactie met onze omgeving en het milieu te
verbeteren.
• Gerontpsychologen helpen ouderen hun gezondheid en welzijn te behouden en leren
effectief om te gaan met leeftijdgerelateerde problemen.
1.1.2 Psychologie is geen psychiatrie
Psychiatrie is een medisch specialisme en maakt geen deel uit van de psychologie. Psychiaters
hebben geneeskunde gestudeerd. Ze richten zich vooral op de behandeling van mensen met ernstige
psychische stoornissen en doen dit vanuit een medische invalshoek. Ze gebruiken bij hun
behandeling vaak ook medicijnen. De psychiatrie is een veel kleiner vakgebied dan de psychologie.
Psychologen hebben geen medische opleiding gevolgd en mogen geen medicijnen voorschrijven.
1.1.3 Kritisch nadenken over psychologie en pseudopsychologie
Pseudopsychologie: niet-onderbouwde psychologische aannamen die als wetenschappelijke
waarheden worden gepresenteerd. Bijv. astrologie, horoscopen, grafologie of waarzeggerij. Je moet
duidelijk het verschil zien tussen objectieve theorieën en dit soort fantasie.
1
,Wat is kritisch denken?
Er zijn zes vaardigheden voor kritisch denken, elk gebaseerd op een specifieke vraag:
1. Wat is de bron? Heeft de schrijver feitelijke kennis of is het in zijn belang?
2. Is de bewering redelijk of extreem? Voor extreme beweringen is meer bewijs nodig.
3. Wat is het bewijsmateriaal? Er is wetenschappelijk bewijsmateriaal nodig. Anekdotisch
bewijsmateriaal, getuigenissen die de ervaringen van iemand of enkele personen schetsen, is
onbetrouwbaar.
4. Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias? Bias is een vooroordeel, vervorming of vertekening
van de situatie, meestal op basis van persoonlijke ervaringen of waarden. Emotionele bias
wordt veel gebruikt: de neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelens,
in plaats van op een rationele analyse van het bewijsmateriaal. Ook confirmation bias
(bevestigingsbias) is bekend: de neiging om informatie die niet bij je opvattingen aansluit te
negeren of te bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te zoeken waar je het wel mee
eens bent.
5. Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden? We nemen vaak aan dat ‘gezond verstand’
een substituut is van wetenschappelijk bewijs. Een andere denkfout is dat wanneer twee
dingen tegelijkertijd komen, we aannemen dat het een het ander veroorzaakt. Dit is de
correlatie-causaliteit-denkfout.
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig? Het nodig hebben
van verschillende invalshoeken, maakt een onderzoek betrouwbaarder.
1.2 Wat zijn de zes belangrijkste perspectieven van de psychologie?
Zes belangrijke perspectieven domineren het snel veranderende veld van de moderne psychologie.
Alle kwamen ze voort uit radicaal nieuwe ideeën over geest en gedrag.
1.2.1 Scheiding van lichaam en geest en het moderne biologische perspectief
René Descartes stelde het eerste radicaal nieuwe idee op dat uiteindelijk leidde tot de moderne
psychologie: een scheiding tussen spirituele geest en fysieke lichaam. Descartes behoorde tot het
rationalisme, een filosofiestroming die ratio, het denken, als enige middel zag om aan wetenschap en
filosofie te doen. Het empirisme beweert dat waarnemingen, ervaringen en experimenten de enige
bronnen van kennis zijn. Zij uitten kritiek op Descartes. Locke beweerde dat de mens bij de geboorte
een tabula rasa is: een onbeschreven blad dar door ervaring, leerprocessen en opvoeding
persoonlijkheid en vaardigheden krijgt.
Het moderne biologische perspectief
Biologisch perspectief: Het psychologische perspectief dat oorzaken van gedrag zoekt in het
functioneren van de genen, de hersenen en het zenuwstelsel en hormoonstelsel.
Twee variaties op het biologische thema
1. Neurowetenschap: Het vakgebied dat zich richt op begrip van hoe de hersenen, gedachtes,
gevoelens, motieven, bewustzijn, herinneringen en andere mentale processen creëren.
2. Evolutionaire psychologie: Een relatief nieuw specialisme in de psychologie dat gedrag en
mentale processen beschouwt op basis van hun genetische aanpassingen aan overleving en
voortplanting. De best aangepaste individuen overleefden en konden zich voortplanten;
natuurlijke selectie.
1.2.2 Het begin van de wetenschappelijke psychologie en het moderne cognitieve perspectief
In de scheikunde ontdekte men dat het mogelijk was om alle elementen in een ‘periodiek systeem’
onder te brengen. Dit bracht structuur. Wilhelm Wundt dacht dat het mogelijk was de menselijke
geest op eenzelfde manier te structureren.
2
,Introspectie naar de elementen van de bewuste ervaring
Wundt liet getrainde vrijwilligers hun sensorische en emotionele reacties op verschillende prikkels
beschreven: introspectie. Dit waren de eerste psychologische experimenten in de geschiedenis.
De erfenis van Wundt: structuralisme
Structuralisme: Historische stroming binnen de psychologie die de basisstructuren van de geest en de
gedachten trachtte te ontrafelen. Structuralisten zochten de ‘elementen’ van de bewuste ervaring.
Gestalts reactie: ‘Het geheel, niet de delen’
De gestaltspsychologen waren het niet eens met de gedachtes van Wundt. Zij concentreerden zich
daarom op het geheel van onze bewustzijnservaringen als meer dan de som van de delen en
probeerden te begrijpen hoe we ‘perceptuele gehelen’ vormen.
James en de functie van geest en gedrag
James opvattingen leidden tot het functionalisme: Historische stroming binnen die psychologie die
meende dat psychische processen het beste begrepen kunnen worden in het licht van hun adaptieve
nut en functie. Hij vond dat psychologie zou moeten verklaren op welke wijze mensen zich
aanpassen aan de werkelijke wereld buiten het laboratorium. Zo ontstond de eerste toegepaste
psychologie.
Het moderne cognitieve perspectief
Cognitief perspectief: Een van de belangrijkste psychologische processen, waarbij de nadruk ligt op
mentale processen, zoals leren, geheugen, perceptie en denken als vormen van
informatieverwerking. Dit perspectief is voortgekomen uit het structuralisme en functionalisme.
Tegenwoordig kan dit perspectief gebruikmaken van brain imaging-technieken zoals CT, PET, MRI.
We kunnen in de hersenen kijken zonder de schedel open te maken.
1.2.3 Het behavioristische perspectief
De behavioristen bouwden voort op het idee dat je enkel zekerheid kan verweven over datgene wat
je kunt waarnemen en op het idee dat de mens bij de geboorte een tabula rasa is. Het behaviorisme
streefde ernaar om van de psychologie een objectieve wetenschap te maken die zich alleen op
gedrag richtte.
Skinner zei dat de geest zoiets subjectiefs was dat we het bestaan ervan niet eens konden bewijzen.
Het behavioristisch perspectief vroeg vooral voor de manier waarop ons handelen wordt gevormd
door de consequenties ervan. Skinnerbox: leren door belonen en straffen.
1.2.4 De perspectieven vanuit de gehele persoon: psychodynamisch, humanistisch en
karaktertrekken en temperament
Sigmund Freud ontwikkelde een methode voor het behandelen van psychische stoornissen
gebaseerd op het idee dat persoonlijkheid en psychische stoornissen vooral ontstaan uit processen in
de onbewuste geest en niet in het bewustzijn. Deze methode kon de gehele persoon verklaren en
niet slechts bepaalde onderdelen daarvan.
Psychodynamische psychologie
Psychodynamische psychologie: Een benadering die de nadruk legt op het begrijpen van het
menselijk functioneren in termen van onbewuste behoeften, verlangens, herinneringen en
conflicten. Freuds systeem werd psychoanalyse genoemd. Psychoanalytici leggen de nadruk op de
analyse van dromen, versprekingen en op de techniek vrije associatie, om aanwijzingen te verkrijgen
voor de onbewuste conflicten en verlangens waarvan wordt gedacht dat ze door het bewustzijn
worden gecensureerd.
3
, Humanistische psychologie
Humanistische psychologie: Een klinische benadering die de nadruk legt op de mogelijkheden, groei,
potentie en vrije wil van de mens. Bekende humanisten zijn Rogers en Maslow.
Psychologie van karaktertrekken en temperament
De oude Grieken verklaarden dat persoonlijkheid werd geregeerd door vier vloeistoffen: bloed, slijm,
zwarte en gele gal. Hun idee van persoonlijkheidstrekken is nu de psychologie van karaktertrekken en
temperament. Dit perspectief ziet gedrag en persoonlijkheid als producten van fundamentele
psychologische kenmerken. Mensen verschillen in eigenschappen, bekend daarin is de Big 5: er zijn 5
eigenschappen die iedereen in meer of mindere mate bezit.
1.2.5 Het ontwikkelingsperspectief: veranderingen die ontstaan door nature en nurture
Ontwikkelingsperspectief: legt de nadruk op erfelijkheid en omgeving, en op voorspelbare
veranderingen die zich voordoen tijdens de levensloop. Biologisch psychologen leggen de nadruk op
naure, behavioristen op nurture en ontwikkelingspsychologen benadrukken beiden.
1.2.6 Het socioculturele perspectief: het individu in context
Sociocultureel perspectief: legt de nadruk op het belang van sociale interactie, sociaal leren en
cultureel perspectief; bijv. liefhebben, vooroordelen en gehoorzaamheid. Cultuur, een complexe mix
van taal, opvattingen, gewoonten, waarden en tradities die wordt ontwikkeld door een groep
mensen en die wordt gedeeld met anderen in dezelfde omgeving, heeft invloed op ons allemaal.
Crossculturele psychologen zijn geïnteresseerd in de manieren waarop psychologische processen
verschillen tussen mensen van verschillende culturen.
De zes perspectieven helpen om een holistisch beeld van menselijk gedrag te ontwikkelen. Dat is een
visie die totaliteit altijd belangrijker vindt dan de som der delen.
Figuur: samenvatting van de zes belangrijkste perspectieven op de moderne psychologie
3.1 Hoe vergaren psychologen nieuwe kennis?
Net als onderzoekers in alle andere vakgebieden gebruiken psychologen de wetenschappelijke
methode om hun ideeën empirisch te toetsen.
Wetenschappelijke methode: een uit vier stappen bestaande procedure voor empirisch onderzoek
van een hypothese, waarbij de omstandigheden zo zijn gekozen dat vooroordelen en subjectieve
oordelen worden uitgesloten.
4
