Samenvatting Fysiologie – Blok 1.4
Boek – Nutrition, p. 654 – 666
De fysiologie van de zwangerschap
• Zwangerschap is een interactief proces van de groei en ontwikkeling voor de moeder
en de foetus.
Stadia van de menselijke foetale groei
• De zwangerschap duurt ongeveer 9 maanden = 40 weken.
• Er wordt gestart met tellen vanaf de laatste menstruatie
- Dit is ruwweg 10 – 14 dagen voor de daadwerkelijke datum van bevruchting.
• De 40 weken worden ingedeeld in drie trimesters van elk 13 – 14 weken.
• Als de cellen delen, begint de differentiatie.
• Eerste stadium = de blastogene stadium
- Uit het binnenste gedeelte van de cellen zal de foetus worden gevormd en uit de
buitengeleden cellen wordt de placenta gevormd.
- Dit stadium duurt ongeveer 2 weken en de bevruchte eicel plant zich in de wand
van de baarmoeder van de moeder.
• Tweede stadium = de embryonale stadium
- Van het eind van de 2e week tot de 8e week
- De placenta wordt gevormd.
- De placenta dient als filter en kanaal tussen de moeder en het kind.
- Kindje staat nu in verbinding met de navelstreng en ontvangt voeding van de
moeder.
- Alles wat de moeder drinkt, eet, en rookt bereikt het embryo.
- In de embryonale stadium vindt ook de organogenese plaats → de meeste
organen worden dan aangemaakt.
- Als het kind ongeveer 8 weken oud is, zijn de belangrijkste interne organen
gevormd samen met de belangrijkste externe structuren.
- Deze fase is de kritieke periode, omdat er afwijkingen kunnen ontstaan =
congenitale afwijkingen
• Derde stadium = de foetale stadium
- De langste periode van de zwangerschap
- Van de 8e week tot de geboorte
Moederlijke fysiologische veranderingen en voeding
• Het lichaam van de moeder verandert ook door verschillende hormonen, die
voornamelijk door de placenta worden uitgescheiden.
De groei van weefsel
• Weefsel inclusief borsten, baarmoeder en vet opslag vergroten tijdens de
zwangerschap.
• Hormonen promoten de groei van de borsten en de veranderingen in het
borstweefsel om voor te bereiden op de lactatie.
1
, • De vetopslag wordt verhoogd voor meer energie tijdens de zwangerschap en de
lactatie en zijn een groot component voor gewichtswinst.
Bloed volume
• Tijdens de zwangerschap wordt het bloed volume bijna 50% groter,
• Er worden ook meer rode bloedcellen gevormd.
• IJzer, folaat en vitamine B12 zijn de belangrijkste nutriënten voor de productie van
rode bloedcellen.
• Tijdens de zwangerschap zijn de hemoglobine en de hematocriet waarden lager.
- Dit komt voornamelijk doordat het plasma toeneemt dan dat er een nutriënten
tekort is.
Gastrointestinale veranderingen
• Tijdens de zwangerschap vertraagt de gastrointestinale beweeglijkheid en het
voedsel beweegt langzamer door het darmkanaal.
• Omdat nutriënten meer tijd besteden in het darmkanaal, is de voedselabsorptie
beter.
- Wel kan het misselijkheid, brandend maagzuur, obstipatie en aambeien
veroorzaken.
Gewichtstoename
• Voor vrouwen met ondergewicht, een BMI van minder dan 18, kg/m 2, wordt een
gewichtstoename van 12,5 – 18 kg aangeraden.
• Vrouwen met een normaal gewicht, een BMI van 18,5 – 24,9 kg/m2 zouden 11,5 – 16
kg moeten aankomen.
• Vrouwen met overgewicht, een BMI van 25,0 – 29,9 kg/m2, zijn aangeraden om 7 –
11,5 kg aan te komen.
• Voor vrouwen die een BMI hebben die hoger is dan 30 kg/m2 wordt een
gewichtstoename van 5 – 9 kg aanbevolen.
• Er wordt aangeraden aan obees vrouwen een gezond dieet en oefeningen te volgen,
om op een zo gezond mogelijk gewicht/ BMI te komen voor de zwangerschap.
• Vrouwen die een tweeling dragen, moeten natuurlijk meer aankomen in gewicht.
• 40% gewichtstoename voor de foetus/ placenta
• 60% gewichtstoename voor de moeder
• De meeste gewichtstoename komt in de 2e en 3e trimesters.
- Ongeveer 0,4 kg per week
Energie en voeding tijdens de zwangerschap
• Een zwangere vrouw heeft extra calorieën nodig voor de groei en niet voornamelijk
voor de ontwikkeling van de foetus, maar ook voor de placenta, toegenomen
borstweefsel en vetopslagen.
• De groei en ontwikkeling van de foetus verreist ook eiwitten, vitaminen en
mineralen.
2
, Energie
• Het rustmetabolisme is hoger tijdens de zwangerschap, door de energie die de foetus
en de placenta verreist en de verhoogde werk voor het hart en de longen.
• Energie is ook nodig om gewichtstoename te supporten, vooral in de 2 e en 3e
trimester.
• Tijdens het 2e trimester heeft een zwangere vrouw ongeveer 340 extra kcal per dag
nodig en tijdens het 3e trimester ongeveer 450 kcal per dag.
• De beste indicator voor de calorie inname is het gewichtstoename
Nutriënten om de zwangerschap te supporten
• De meeste vrouwen die gezond eten en een gebalanceerd dieet hebben, krijgen
genoeg vitaminen en mineralen binnen tijdens de zwangerschap.
• Veel vrouwen hebben moeite met de hoeveelheid van de aanbevolen van
verschillende nutriënten tijdens de zwangerschap.
• Vooral bij ijzer en foliumzuur.
• Daarom is het belangrijk voor elke vrouw die zwanger wil worden/ is om
multivitaminen/ mineraalsupplementen te slikken die foliumzuur bevatten.
• Essentiële nutriënten kan worden verdeeld in macro- en micronutriënten.
Macronutriënten
• Macronutriënten geven energie
• Macronutriënten bieden de bouwstenen voor de eiwitsynthese
• De energiebalans van de energiebronnen verandert niet tijdens de zwangerschap
- Het blijft een dieet laag aan vet, matig aan eiwitten en hoog aan koolhydraten.
Eiwitten
• Extra eiwitten tijdens de zwangerschap zijn nodig voor de synthese van moederlijk,
placenta en foetus weefsel.
• De aanbevolen hoeveelheid aan eiwitten voor een zwangere vrouw is 1,1 gram per
kilogram per dag.
• Vegetarische zwangere vrouwen moeten ook extra eiwitten.
Vetten
• Vetten zorgen voor de vitale brandstoffen voor de moeder en de ontwikkeling van
placenta weefsels.
• Tijdens de zwangerschap is de behoefte aan essentiële vetzuren hoger.
• Het zwangere vrouw slaat ook vet op voor de borstvoeding na de geboorte.
• Een dieet laag aan vet is niet aanbevolen tijdens de zwangerschap.
Koolhydraten
• Koolhydraten bieden de hoofdbronnen van extra calorieën tijdens de zwangerschap.
• Een vezelrijk dieet is aanbevolen tijdens de zwangerschap om aambeien en
obstipatie te voorkomen.
• De aanbevolen hoeveelheid vezels tijdens de zwangerschap is 25 – 28 gram per dag.
3
Boek – Nutrition, p. 654 – 666
De fysiologie van de zwangerschap
• Zwangerschap is een interactief proces van de groei en ontwikkeling voor de moeder
en de foetus.
Stadia van de menselijke foetale groei
• De zwangerschap duurt ongeveer 9 maanden = 40 weken.
• Er wordt gestart met tellen vanaf de laatste menstruatie
- Dit is ruwweg 10 – 14 dagen voor de daadwerkelijke datum van bevruchting.
• De 40 weken worden ingedeeld in drie trimesters van elk 13 – 14 weken.
• Als de cellen delen, begint de differentiatie.
• Eerste stadium = de blastogene stadium
- Uit het binnenste gedeelte van de cellen zal de foetus worden gevormd en uit de
buitengeleden cellen wordt de placenta gevormd.
- Dit stadium duurt ongeveer 2 weken en de bevruchte eicel plant zich in de wand
van de baarmoeder van de moeder.
• Tweede stadium = de embryonale stadium
- Van het eind van de 2e week tot de 8e week
- De placenta wordt gevormd.
- De placenta dient als filter en kanaal tussen de moeder en het kind.
- Kindje staat nu in verbinding met de navelstreng en ontvangt voeding van de
moeder.
- Alles wat de moeder drinkt, eet, en rookt bereikt het embryo.
- In de embryonale stadium vindt ook de organogenese plaats → de meeste
organen worden dan aangemaakt.
- Als het kind ongeveer 8 weken oud is, zijn de belangrijkste interne organen
gevormd samen met de belangrijkste externe structuren.
- Deze fase is de kritieke periode, omdat er afwijkingen kunnen ontstaan =
congenitale afwijkingen
• Derde stadium = de foetale stadium
- De langste periode van de zwangerschap
- Van de 8e week tot de geboorte
Moederlijke fysiologische veranderingen en voeding
• Het lichaam van de moeder verandert ook door verschillende hormonen, die
voornamelijk door de placenta worden uitgescheiden.
De groei van weefsel
• Weefsel inclusief borsten, baarmoeder en vet opslag vergroten tijdens de
zwangerschap.
• Hormonen promoten de groei van de borsten en de veranderingen in het
borstweefsel om voor te bereiden op de lactatie.
1
, • De vetopslag wordt verhoogd voor meer energie tijdens de zwangerschap en de
lactatie en zijn een groot component voor gewichtswinst.
Bloed volume
• Tijdens de zwangerschap wordt het bloed volume bijna 50% groter,
• Er worden ook meer rode bloedcellen gevormd.
• IJzer, folaat en vitamine B12 zijn de belangrijkste nutriënten voor de productie van
rode bloedcellen.
• Tijdens de zwangerschap zijn de hemoglobine en de hematocriet waarden lager.
- Dit komt voornamelijk doordat het plasma toeneemt dan dat er een nutriënten
tekort is.
Gastrointestinale veranderingen
• Tijdens de zwangerschap vertraagt de gastrointestinale beweeglijkheid en het
voedsel beweegt langzamer door het darmkanaal.
• Omdat nutriënten meer tijd besteden in het darmkanaal, is de voedselabsorptie
beter.
- Wel kan het misselijkheid, brandend maagzuur, obstipatie en aambeien
veroorzaken.
Gewichtstoename
• Voor vrouwen met ondergewicht, een BMI van minder dan 18, kg/m 2, wordt een
gewichtstoename van 12,5 – 18 kg aangeraden.
• Vrouwen met een normaal gewicht, een BMI van 18,5 – 24,9 kg/m2 zouden 11,5 – 16
kg moeten aankomen.
• Vrouwen met overgewicht, een BMI van 25,0 – 29,9 kg/m2, zijn aangeraden om 7 –
11,5 kg aan te komen.
• Voor vrouwen die een BMI hebben die hoger is dan 30 kg/m2 wordt een
gewichtstoename van 5 – 9 kg aanbevolen.
• Er wordt aangeraden aan obees vrouwen een gezond dieet en oefeningen te volgen,
om op een zo gezond mogelijk gewicht/ BMI te komen voor de zwangerschap.
• Vrouwen die een tweeling dragen, moeten natuurlijk meer aankomen in gewicht.
• 40% gewichtstoename voor de foetus/ placenta
• 60% gewichtstoename voor de moeder
• De meeste gewichtstoename komt in de 2e en 3e trimesters.
- Ongeveer 0,4 kg per week
Energie en voeding tijdens de zwangerschap
• Een zwangere vrouw heeft extra calorieën nodig voor de groei en niet voornamelijk
voor de ontwikkeling van de foetus, maar ook voor de placenta, toegenomen
borstweefsel en vetopslagen.
• De groei en ontwikkeling van de foetus verreist ook eiwitten, vitaminen en
mineralen.
2
, Energie
• Het rustmetabolisme is hoger tijdens de zwangerschap, door de energie die de foetus
en de placenta verreist en de verhoogde werk voor het hart en de longen.
• Energie is ook nodig om gewichtstoename te supporten, vooral in de 2 e en 3e
trimester.
• Tijdens het 2e trimester heeft een zwangere vrouw ongeveer 340 extra kcal per dag
nodig en tijdens het 3e trimester ongeveer 450 kcal per dag.
• De beste indicator voor de calorie inname is het gewichtstoename
Nutriënten om de zwangerschap te supporten
• De meeste vrouwen die gezond eten en een gebalanceerd dieet hebben, krijgen
genoeg vitaminen en mineralen binnen tijdens de zwangerschap.
• Veel vrouwen hebben moeite met de hoeveelheid van de aanbevolen van
verschillende nutriënten tijdens de zwangerschap.
• Vooral bij ijzer en foliumzuur.
• Daarom is het belangrijk voor elke vrouw die zwanger wil worden/ is om
multivitaminen/ mineraalsupplementen te slikken die foliumzuur bevatten.
• Essentiële nutriënten kan worden verdeeld in macro- en micronutriënten.
Macronutriënten
• Macronutriënten geven energie
• Macronutriënten bieden de bouwstenen voor de eiwitsynthese
• De energiebalans van de energiebronnen verandert niet tijdens de zwangerschap
- Het blijft een dieet laag aan vet, matig aan eiwitten en hoog aan koolhydraten.
Eiwitten
• Extra eiwitten tijdens de zwangerschap zijn nodig voor de synthese van moederlijk,
placenta en foetus weefsel.
• De aanbevolen hoeveelheid aan eiwitten voor een zwangere vrouw is 1,1 gram per
kilogram per dag.
• Vegetarische zwangere vrouwen moeten ook extra eiwitten.
Vetten
• Vetten zorgen voor de vitale brandstoffen voor de moeder en de ontwikkeling van
placenta weefsels.
• Tijdens de zwangerschap is de behoefte aan essentiële vetzuren hoger.
• Het zwangere vrouw slaat ook vet op voor de borstvoeding na de geboorte.
• Een dieet laag aan vet is niet aanbevolen tijdens de zwangerschap.
Koolhydraten
• Koolhydraten bieden de hoofdbronnen van extra calorieën tijdens de zwangerschap.
• Een vezelrijk dieet is aanbevolen tijdens de zwangerschap om aambeien en
obstipatie te voorkomen.
• De aanbevolen hoeveelheid vezels tijdens de zwangerschap is 25 – 28 gram per dag.
3
