Inhoud
Hoofdstuk 2: sensatie en perceptie.........................................................................................2
2.1 Hoe veranderd stimulatie in sensatie?...........................................................................2
Transductie...................................................................................................................... 2
Sensorische adaptie.........................................................................................................2
Drempels.......................................................................................................................... 2
2.2 Wat is de relatie tussen perceptie en sensatie?.............................................................3
2.2.1 Het systeem van perceptuele verwerking................................................................3
2.2.2 Perceptuele ambiguïteit en vervorming...................................................................4
2.2.3 Theoretische verklaringen van perceptie.................................................................4
Hoofdstuk 4: Geheugen.......................................................................................................... 6
4.1 Wat is het geheugen?....................................................................................................6
4.1.1 Metaforen voor het geheugen.................................................................................6
4.1.2 De drie essentiële functies van het geheugen.........................................................6
4.2 Hoe vormen we herinneringen?.....................................................................................6
4.3 Hoe halen we herinneringen terug?...............................................................................9
4.4 Waarom laat ons geheugen ons soms in de steek?.....................................................10
Hoofdstuk 6: Motivatie en emotie..........................................................................................12
6.1 Wat motiveert ons?......................................................................................................12
6.2 Hoe worden onze motivatieprioriteiten gesteld?..........................................................13
6.3: Hoe motiveren onze emoties ons?..............................................................................15
6.4 Waarom komen onze emoties vandaan?.....................................................................16
Hoofdstuk 7: Psychologie een inleiding.................................................................................20
7.1: Wat kan een pasgeboren baby?.................................................................................20
7.2: Welke vaardigheid moet een kind zich eigen maken?................................................23
7.3: Welke ontwikkelingen vinden plaats tijdens de adolescentie?....................................27
7.4: Welke ontwikkelingen vinden plaats tijdens de volwassenheid?.................................28
Hoofdstuk 8: Stress, gezondheid en welzijn..........................................................................30
8.1: Wat veroorzaakt stress?.............................................................................................30
8.2: Wie is het meest kwetsbaar voor stress?....................................................................33
8.3: Hoe kunnen we de invloed van stress op onze gezondheid verminderen?.................35
Hoofstuk 11: Gedragspatronen in groepen............................................................................38
11.3 Hoe komt gedragsverandering tot stand?..................................................................38
, Hoofdstuk 2: sensatie en perceptie
Sensatie: het proces waarbij gestimuleerde receptoren (zoals in de ogen of in de oren) een
patroon van neurale impulsen creëren. Dit patroon representeert de waargenomen stimuli in
de hersenen, waardoor een initiële ervaring van de stimuli ontstaat. Sensatie is dus onze
eerste gewaarwording van de stimulus.
Perceptie: een proces dat de inkomende sensorische patronen bewerkt en er betekenis aan
geeft. Perceptie creëert dus een interpretatie van de sensatie.
2.1 Hoe veranderd stimulatie in sensatie?
Alle informatie die de zintuigen opvangen van buitenaf, wordt door neuronen in de vorm van
neurale impulsen naar de hersenen verstuurd. Bij alle zintuigen is het de taak van de
sensorische receptoren om de informatie van een stimulus om te zetten in elektrochemische
signalen die via het zenuwstelsel de cerebrale cortex bereiken. Vervolgens wordt het in het
sensorisch systeem verwerkt.
Er zijn drie kenmerken die bepalen welke stimuli in sensatie worden omgezet, wat de
kwaliteit en het effect van die sensatie zullen zijn en of ze tot ons bewustzijn zullen
doordringen. Het omzetten van een stimulus in een sensatie wordt gedaan door:
Transductie
Sensorische adaptie
Drempels
Transductie
De omzetting van stimulusinformatie in een zenuwimpuls wordt transductie (omvorming)
genoemd. Het begint op het moment dat een sensorisch neuron een fysische stimulus
opvangt. Als de stimulus het bijpassende zintuig bereikt, worden de gespecialiseerde
neuronen in dat zintuig, die receptoren worden genoemd, geactiveerd. Deze receptoren
zetten hun prikkeling vervolgens om in een zenuwimpuls, die zich door het zenuwstelsel kan
verplaatsen.
Stimulatie transductie sensatie perceptie
Sensorische adaptie
Sensorische adaptie is het proces waardoor receptorcellen minder gevoelig worden als de
stimulus een bepaalde tijd op hetzelfde niveau blijft. Bijvoorbeeld je springt in een koud bad.
Na enige tijd ben je hieraan gewend geraakt.
Drempels
Bij iedereen varieert de drempel voortdurend, door wisselingen in onze geestelijke alertheid
en lichamelijke conditie. De drempel is dan de grens van waarneembaarheid van een prikkel.
Absolute drempelwaarde: de hoeveelheid stimulatie die nodig is voordat de stimulus
opgemerkt wordt. Dus de minimumhoeveelheid fysische energie die nodig is om tot een
sensorische ervaring te leiden. In de praktijk houdt men aan dat de stimulus de helft van het
aantal pogingen moet worden opgemerkt.
Verschildrempel (het juist waarneembare verschil): de kleinst mogelijke verandering
waarbij een stimulus nog de helft van het aantal pogingen wordt opgemerkt. Kleine
veranderingen merk je op.
Wet van Weber: Theorie die stelt dat het juiste warneembare verschil in proportionele
verhouding staat tot de intensiteit van de stimulus. Dus het juist waarneembare verschil is
Hoofdstuk 2: sensatie en perceptie.........................................................................................2
2.1 Hoe veranderd stimulatie in sensatie?...........................................................................2
Transductie...................................................................................................................... 2
Sensorische adaptie.........................................................................................................2
Drempels.......................................................................................................................... 2
2.2 Wat is de relatie tussen perceptie en sensatie?.............................................................3
2.2.1 Het systeem van perceptuele verwerking................................................................3
2.2.2 Perceptuele ambiguïteit en vervorming...................................................................4
2.2.3 Theoretische verklaringen van perceptie.................................................................4
Hoofdstuk 4: Geheugen.......................................................................................................... 6
4.1 Wat is het geheugen?....................................................................................................6
4.1.1 Metaforen voor het geheugen.................................................................................6
4.1.2 De drie essentiële functies van het geheugen.........................................................6
4.2 Hoe vormen we herinneringen?.....................................................................................6
4.3 Hoe halen we herinneringen terug?...............................................................................9
4.4 Waarom laat ons geheugen ons soms in de steek?.....................................................10
Hoofdstuk 6: Motivatie en emotie..........................................................................................12
6.1 Wat motiveert ons?......................................................................................................12
6.2 Hoe worden onze motivatieprioriteiten gesteld?..........................................................13
6.3: Hoe motiveren onze emoties ons?..............................................................................15
6.4 Waarom komen onze emoties vandaan?.....................................................................16
Hoofdstuk 7: Psychologie een inleiding.................................................................................20
7.1: Wat kan een pasgeboren baby?.................................................................................20
7.2: Welke vaardigheid moet een kind zich eigen maken?................................................23
7.3: Welke ontwikkelingen vinden plaats tijdens de adolescentie?....................................27
7.4: Welke ontwikkelingen vinden plaats tijdens de volwassenheid?.................................28
Hoofdstuk 8: Stress, gezondheid en welzijn..........................................................................30
8.1: Wat veroorzaakt stress?.............................................................................................30
8.2: Wie is het meest kwetsbaar voor stress?....................................................................33
8.3: Hoe kunnen we de invloed van stress op onze gezondheid verminderen?.................35
Hoofstuk 11: Gedragspatronen in groepen............................................................................38
11.3 Hoe komt gedragsverandering tot stand?..................................................................38
, Hoofdstuk 2: sensatie en perceptie
Sensatie: het proces waarbij gestimuleerde receptoren (zoals in de ogen of in de oren) een
patroon van neurale impulsen creëren. Dit patroon representeert de waargenomen stimuli in
de hersenen, waardoor een initiële ervaring van de stimuli ontstaat. Sensatie is dus onze
eerste gewaarwording van de stimulus.
Perceptie: een proces dat de inkomende sensorische patronen bewerkt en er betekenis aan
geeft. Perceptie creëert dus een interpretatie van de sensatie.
2.1 Hoe veranderd stimulatie in sensatie?
Alle informatie die de zintuigen opvangen van buitenaf, wordt door neuronen in de vorm van
neurale impulsen naar de hersenen verstuurd. Bij alle zintuigen is het de taak van de
sensorische receptoren om de informatie van een stimulus om te zetten in elektrochemische
signalen die via het zenuwstelsel de cerebrale cortex bereiken. Vervolgens wordt het in het
sensorisch systeem verwerkt.
Er zijn drie kenmerken die bepalen welke stimuli in sensatie worden omgezet, wat de
kwaliteit en het effect van die sensatie zullen zijn en of ze tot ons bewustzijn zullen
doordringen. Het omzetten van een stimulus in een sensatie wordt gedaan door:
Transductie
Sensorische adaptie
Drempels
Transductie
De omzetting van stimulusinformatie in een zenuwimpuls wordt transductie (omvorming)
genoemd. Het begint op het moment dat een sensorisch neuron een fysische stimulus
opvangt. Als de stimulus het bijpassende zintuig bereikt, worden de gespecialiseerde
neuronen in dat zintuig, die receptoren worden genoemd, geactiveerd. Deze receptoren
zetten hun prikkeling vervolgens om in een zenuwimpuls, die zich door het zenuwstelsel kan
verplaatsen.
Stimulatie transductie sensatie perceptie
Sensorische adaptie
Sensorische adaptie is het proces waardoor receptorcellen minder gevoelig worden als de
stimulus een bepaalde tijd op hetzelfde niveau blijft. Bijvoorbeeld je springt in een koud bad.
Na enige tijd ben je hieraan gewend geraakt.
Drempels
Bij iedereen varieert de drempel voortdurend, door wisselingen in onze geestelijke alertheid
en lichamelijke conditie. De drempel is dan de grens van waarneembaarheid van een prikkel.
Absolute drempelwaarde: de hoeveelheid stimulatie die nodig is voordat de stimulus
opgemerkt wordt. Dus de minimumhoeveelheid fysische energie die nodig is om tot een
sensorische ervaring te leiden. In de praktijk houdt men aan dat de stimulus de helft van het
aantal pogingen moet worden opgemerkt.
Verschildrempel (het juist waarneembare verschil): de kleinst mogelijke verandering
waarbij een stimulus nog de helft van het aantal pogingen wordt opgemerkt. Kleine
veranderingen merk je op.
Wet van Weber: Theorie die stelt dat het juiste warneembare verschil in proportionele
verhouding staat tot de intensiteit van de stimulus. Dus het juist waarneembare verschil is
