Hoofdstuk 4: Groepsdynamica
Groepsdenken: een sterke groep, met een illusie van kwetsbaarheid, nemen veel risico, luisteren
niet naar waarschuwingen, stereotypen de oppositie, hebben zelfcensuur, negeren de mening van
externe deskundigen.
Voorwaarden:
- Samenhangende groep
- Isolatie van informatie en problemen van buitenaf
- Snelle consensus
- Druk om te beslissen
- Dominant persoon
Gevolg:
- Gezamenlijke illusie dat ze unaniem de juiste beslissingen nemen
- Onenigheid wordt genegeerd
- Informatie van buitenaf wordt tegengehouden en leidt niet tot discussie in groep
- Externe groepen worden belachelijk gemaakt
Conformeren aan groep: mensen hebben het verlangen om niet anders te zijn dan de
meerderheid, vooral als de meerderheid unaniem is. Hierbij speelt de omvang van de meerderheid
ook een rol. Mensen gaan mee met de mening van de groep, ook al weet je dat het fout is.
Gehoorzamen aan gezag: mensen zullen lang gezag volgen, ook al is de opdracht tegen
persoonlijke overtuiging in. (VB: Milgram experiment)
Bystanders effect: een groep (waar geen afspraken worden gemaakt wie wat doet) zal passief
reageren op een noodsituaie. Passiviteit door gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Afweermechanismen worden gebruikt om het onredelijke en redelijke indruk te laten maken en
worden vaak ingezet uit naam van zorg en diplomatie. Ze helpen het team te beschermen dat het
niet onnodig in beroering raakt. De problemen worden buiten de groep gezocht, zo ontstaat er een
team dat met elkaar samenspant om zich niet met hun eigen problemen rond hun functioneren
bezig te houden.
Constructieve onenigheid: in het team meningsverschillen in samenwerking (onbevooroordeeld
en met begrip) bespreken. Er zijn 3 elementen te onderscheiden bij een meningsverschil:
1. Standpunt uitwerken
2. Streven naar begrip, zoeken naar gemeenschappelijk terrein van verschillende
standpunten. Leidt tot grotere creativiteit en productiever resultaat.
3. Ideeën combineren, ipv meningsverschil kleiner maken
Constructieve onenigheid is noodzakelijk voor: creativiteit, zelfstandig denken, kwaliteitscontrole,
professionele ontwikkeling en teamontwikkeling. Constructieve onenigheid wordt gekenmerkt door:
Onderzoeken van tegenstrijdige meningen
Onbevooroordeeld nadenken en begrip
Zorg voor integreren van ideeën
Zorg voor hoogwaardige oplossingen
Verdraagzaamheid jegens afwijkende meningen
Wel: Niet:
- Samenwerkingsklimaat in team - Sfeer van concurrentie
- Gezamenlijke teamdoelen - Doelen niet op 1e plaats
- Bevestigen van persoonlijke bekwaamheid - Twijfel over persoonlijke bekwaamheid
- Onderlinge beïnvloeding - Pogingen krijgen dominante positie
Sportpsychologie blok 1
, Advocaat van de duivel: zwartkijker bij overleg/discussie. Kritische vragen stellen en
opmerkingen vanuit een zo negatief mogelijk standpunt. Wordt gedaan om te kijken wat er
allemaal mis zou kunnen gaan.
Negatief brainstormen: brainstormen over alle bezwaren en mogelijk negatieve gevolgen van een
mogelijk besluit. 3 fasen:
1. Brainstormen over alle mogelijke negatieve aspecten of gevolgen van het idee
2. 4 of 5 meest opvallende kritiekpunten verder onderzoeken (één buitensporig punt)
3. Idee veranderen zodat aan alle punten van kritiek tegemoet wordt gekomen, anders
stoppen en opgeven.
Belangenanalyse: het team verplaatst zich in de verschillende belangengroepen, waar een besluit
gevolgen voor heeft.
Sportpsychologie blok 1
Groepsdenken: een sterke groep, met een illusie van kwetsbaarheid, nemen veel risico, luisteren
niet naar waarschuwingen, stereotypen de oppositie, hebben zelfcensuur, negeren de mening van
externe deskundigen.
Voorwaarden:
- Samenhangende groep
- Isolatie van informatie en problemen van buitenaf
- Snelle consensus
- Druk om te beslissen
- Dominant persoon
Gevolg:
- Gezamenlijke illusie dat ze unaniem de juiste beslissingen nemen
- Onenigheid wordt genegeerd
- Informatie van buitenaf wordt tegengehouden en leidt niet tot discussie in groep
- Externe groepen worden belachelijk gemaakt
Conformeren aan groep: mensen hebben het verlangen om niet anders te zijn dan de
meerderheid, vooral als de meerderheid unaniem is. Hierbij speelt de omvang van de meerderheid
ook een rol. Mensen gaan mee met de mening van de groep, ook al weet je dat het fout is.
Gehoorzamen aan gezag: mensen zullen lang gezag volgen, ook al is de opdracht tegen
persoonlijke overtuiging in. (VB: Milgram experiment)
Bystanders effect: een groep (waar geen afspraken worden gemaakt wie wat doet) zal passief
reageren op een noodsituaie. Passiviteit door gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Afweermechanismen worden gebruikt om het onredelijke en redelijke indruk te laten maken en
worden vaak ingezet uit naam van zorg en diplomatie. Ze helpen het team te beschermen dat het
niet onnodig in beroering raakt. De problemen worden buiten de groep gezocht, zo ontstaat er een
team dat met elkaar samenspant om zich niet met hun eigen problemen rond hun functioneren
bezig te houden.
Constructieve onenigheid: in het team meningsverschillen in samenwerking (onbevooroordeeld
en met begrip) bespreken. Er zijn 3 elementen te onderscheiden bij een meningsverschil:
1. Standpunt uitwerken
2. Streven naar begrip, zoeken naar gemeenschappelijk terrein van verschillende
standpunten. Leidt tot grotere creativiteit en productiever resultaat.
3. Ideeën combineren, ipv meningsverschil kleiner maken
Constructieve onenigheid is noodzakelijk voor: creativiteit, zelfstandig denken, kwaliteitscontrole,
professionele ontwikkeling en teamontwikkeling. Constructieve onenigheid wordt gekenmerkt door:
Onderzoeken van tegenstrijdige meningen
Onbevooroordeeld nadenken en begrip
Zorg voor integreren van ideeën
Zorg voor hoogwaardige oplossingen
Verdraagzaamheid jegens afwijkende meningen
Wel: Niet:
- Samenwerkingsklimaat in team - Sfeer van concurrentie
- Gezamenlijke teamdoelen - Doelen niet op 1e plaats
- Bevestigen van persoonlijke bekwaamheid - Twijfel over persoonlijke bekwaamheid
- Onderlinge beïnvloeding - Pogingen krijgen dominante positie
Sportpsychologie blok 1
, Advocaat van de duivel: zwartkijker bij overleg/discussie. Kritische vragen stellen en
opmerkingen vanuit een zo negatief mogelijk standpunt. Wordt gedaan om te kijken wat er
allemaal mis zou kunnen gaan.
Negatief brainstormen: brainstormen over alle bezwaren en mogelijk negatieve gevolgen van een
mogelijk besluit. 3 fasen:
1. Brainstormen over alle mogelijke negatieve aspecten of gevolgen van het idee
2. 4 of 5 meest opvallende kritiekpunten verder onderzoeken (één buitensporig punt)
3. Idee veranderen zodat aan alle punten van kritiek tegemoet wordt gekomen, anders
stoppen en opgeven.
Belangenanalyse: het team verplaatst zich in de verschillende belangengroepen, waar een besluit
gevolgen voor heeft.
Sportpsychologie blok 1
