Inhoud
Leerdoelen casus 1.............................................................................................................................1
Leerdoelen casus 2.............................................................................................................................6
Leerdoelen casus 3A.........................................................................................................................13
Leerdoelen casus 3B.........................................................................................................................20
Leerdoelen casus 4...........................................................................................................................25
Leerdoelen casus 5...........................................................................................................................32
Leerdoelen casus 6...........................................................................................................................40
Leerdoelen casus 7...........................................................................................................................45
Leerdoelen casus 1
de fysiologie van de reuk samenvatten;
De neus is het reukorgaan (olfactie). Gespecialiseerde receptoren die geur opvangen zitten in het dak
van de neus in het gebied van de lamina cribrosa en de bovenste conchae. Deze receptoren worden
gestimuleerd via door de lucht vervoerde geuren. De hieruit voortvloeiende zenuwsignalen worden
door de twee nervi olfactorii (eerste hersenzenuwen) naar de hersenen gestuurd. Zodra de
zenuwimpulsen daar zijn aangekomen worden ze als geur ervaren (blz 250 anatomie figuur 10.4).
de structuur van de trachea beschrijven en uitleggen aan de hand van de functies van de
trachea;
De tracheale wand bestaat uit 3 weefsellagen en wordt opengehouden door hyaliene
kraakbeenringen. De ringen zijn open aan de achterzijde waar de trachea tegen de oesophagus ligt.
Het kraakbeen is omgeven door een mantel van gladde spieren en bindweefsel. De kraakbeenderen
worden bedekt door drie weefsellagen:
- buitenste laag bevat fibreus en elastisch weefsel
- middelste laag bevat kraakbeen en gladde spieren
- bekleding bestaat uit cilinderepitheel met trilharen, dat slijmafscheidende bekercellen bevat
Functies:
- ondersteuning en doorgankelijkheid
- mucociliair transport (opruiming van sommige door de lucht ingeademde stofjes)
- hoestreflex
- opwarming, bevochtiging en filtering
de structuur en veranderende functies van de diverse niveaus van de luchtweg uitleggen;
, - Kraakbeen -> Bronchiën bevatten ringen van kraakbeen, net zoals de trachea, maar naarmate
de luchtwegen, worden deze ringen steeds kleinere plaatjes en op bronchiolair niveau is er
helemaal geen kraakbeen in de wanden van de luchtwegen aanwezig.
- Gladde spier -> Het kraakbeen dat uit de wanden van de luchtwegen verdwijnt, wordt
vervangen door glad spierweefsel. Hierdoor kan de diameter van de luchtwegen vergroot of
verkleind worden door de invloed van het autonome zenuwstelsel.
- Epitheelbekleding -> Het trilhaarepitheel wordt geleidelijk vervangen door niet-trillend
epitheel en de bekercellen verdwijnen.
de locatie en globale anatomie van de longen beschrijven;
Er zijn 2 longen. Ze zijn kegelvorming en hebben een top, een basis, een costaal oppervlak en een
mediaal oppervlak (zie blz 257 anatomie boek Ross en Wilson). Het mediastinum bevat het hart, de
grote bloedvaten, de trachea, de rechter en linker stambronchus, oesophagus, lymfeklieren,
lymfevaten en zenuwen. De rechterlong is onderverdeeld in drie afzonderlijke kwabben: bovenste,
middelste en onderste. De linkerlong is kleiner omdat het hart ruimte links van de middellijn
inneemt. Deze is onderverdeeld in slechts 2 kwabben, de bovenste en de onderste. De afscheidingen
tussen de kwabben heten fissuren.
de functies van de pleura beschrijven;
Pleura = een gesloten zak van sereus membraan (één voor elke long) die een kleine hoeveelheid
sereuze vloeistof bevat. De long wordt in deze zak geduwd en op deze manier omgeven door twee
lagen: de pleura visceralis en pleura parietalis.
Functies:
- geen wrijving tijdens de ademhaling
- de pleurale vloeistof houdt de 2 pleura samen en hierdoor blijft de long uitgezet. Als één van
de pleurae wordt doorboord, wordt lucht in de pleurale ruimte aangezogen en een deel of de
gehele onderliggende long klapt samen.
de pulmonale bloedtoevoer beschrijven;
De truncus pulmonalis splitst zich in een rechter en een linker arteria pulmonalis, die
gedeoxygeneerd bloed naar elke long vervoert. Eenmaal in de longen splitst iedere longslagader zich
in vele takjes, die uiteindelijk in een dicht netwerk van capillairen rond de alveoli. Deze wanden en
haarvaten bestaan elk uit slechts één laag afgeplatte epitheelcellen. De uitwisseling van gassen
tussen lucht in de alveoli en bloed in de capillaire vindt plaats via deze twee cellen, die allebei een
zeer dunne basale membraan hebben. De longcapillairen komen samen in een netwerk van
pulmonaire venulen, die op hun beurt twee longvenen vormen en geoxygeneerd bloed van iedere
long naar de linkerboezem van het hart terugvoeren.
, de mechanische gebeurtenissen beschrijven en vergelijken die plaatsvinden tijdens inspiratie
en expiratie;
Inspiratie:
Door gelijktijdige aanspanning van de externe tussenribspieren en het diafragma wordt de borstkast
vergroot. Aangezien de pariëtale pleura stevig aan het diafragma en de binnenkant van de ribbenkast
vastzit wordt hij dus ook naar buiten getrokken. Dit trekt ook de pleura visceralis naar buiten.
Aangezien de pleura visceralis stevig aan de long vastzit, wordt het longweefsel daarom ook naar
boven en naar buiten getrokken samen met de ribben en naar beneden samen met het diafragma.
Dit verwijdt de longen en de druk binnenin de alveoli en de luchtwegen daalt, waardoor er lucht in
de longen stroomt in een poging de luchtdruk en de alveolaire luchtdruk te stabiliseren.
Expiratie:
Ontspanning van de externe tussenribspieren en het diafragma resulteert in een neerwaartse en
inwaartse beweging van de ribbenkast en het elastisch terugveren van de longen. Terwijl dit gebeurt,
stijgt de druk in de longen en wordt de lucht uit de luchtwegen geduwd. Na de expiratie bevatten de
longen nog wat lucht en worden de intacte pleura beschermd tegen inklappen. Dit proces is passief,
omdat er geen energie voor nodig is.
een definitie geven van de termen compliantie, elasticiteit en luchtwegweerstand;
Compliantie: dit is de uitzetbaarheid van de longen, dat wil zeggen de inspanning die nodig is om de
alveoli op te blazen. Als de rekbaarheid gering is, is er meer inspanning nodig om de longen op te
blazen.
Elasticiteit: elasticiteit is het vermogen van de long om na elke ademhaling weer zijn oorspronkelijke
vorm aan te nemen.
Luchtweerstand: Als deze toeneemt, bijvoorbeeld tijdens bronchoconstrictie, is er meer
ademinspanning nodig om de longen te vullen.
de voornaamste longvolumes en longcapaciteiten beschrijven;
- Teugvolume (TV) -> dit is de hoeveelheid lucht die in en uit de longen stroomt tijdens iedere
ademhalingscyclus (ongeveer 500 mL in rust).
- Inspiratoir reservevolume (IRV) -> dit is de extra hoeveelheid lucht die tijdens maximale
inspiratie door de longen geïnhaleerd kan worden bovenop het normale TV.
- Inspiratoire longcapaciteit (IC) -> dit is de hoeveelheid lucht die met maximale inspanning
ingeademd kan worden. Het bestaat uit het TV plus het inspiratoir reservevolume.
- Functionele residuaal capaciteit (FRC) -> dit is de hoeveelheid lucht die aan het einde van
rustige expiratie achterblijft in de luchtwegen en de alveoli.
- Expiratoir reservevolume (ERV) -> dit is de grootste hoeveelheid lucht die uit de longen
gedreven kan worden tijdens maximale expiratie.
- Residuaal volume (RV) -> dit kan niet direct gemeten worden, maar is de hoeveelheid lucht
die in de longen achterblijft na gedwongen expiratie.
- Vitale longcapaciteit (VC) -> dit is de maximale hoeveelheid lucht die in en uit de longen kan
stromen: VC = ademvolume + IRV + ERV.
- Totale longcapaciteit (TLC) -> dit is de maximale hoeveelheid lucht die de longen kunnen
bevatten (bij volwassene meestal 6 liter). De totale longcapaciteit vertegenwoordigt het
totaal van de vitale longcapaciteit en het residuaal volume.
, - Alveolaire ventilatie -> dit is de hoeveelheid lucht die per minuut in en uit de alveoli stroomt.
Het staat gelijk aan TV – (anatomische dode ruimte) x ademhalingssnelheid.
de processen van interne en externe respiratie uitleggen, gebruikmakend van het concept
van diffusie van gassen;
Externe respiratie -> dit is de uitwisseling van gassen door diffusie over de alveolaire capillaire
membraan, tussen de alveoli en het bloed in de longcapillairen. De wand van iedere alveolus is 1 cel
dik en wordt omringd door een netwerk van kleine haarvaten. Zuurstofarm bloed wordt in de longen
aangevoerd door de pulmonaire arterie vanuit alle lichaamsweefsels en heeft een hoog CO2- en een
laag O2-gehalte. Koolstofdioxide diffundeert langs zijn concentratiegradiënt vanuit zuurstofarm
bloed naar de alveoli totdat evenwicht met de alveolaire lucht is bereikt. Via hetzelfde proces
diffundeert zuurstof uit de alveoli naar het bloed. De trage bloedstroom in de haarvaten geeft de
gaswisseling alle tijd. Wanneer het bloed de alveolaire haarvaten verlaat, zijn de concentraties CO2
en O2 in evenwicht met die in de alveolaire lucht.
Interne respiratie -> dit is de gaswisseling door diffusie tussen bloed in de haarvaten en de
lichaamscellen. Er vindt geen gaswisseling plaats in de slagaders die bloed vanuit het hart naar de
weefsels voeren, omdat hun wanden te dik zijn. De PO2 van bloed dat aankomt bij het capillaire bed
is daarom dezelfde als het bloed dat uit de longen stroomt. Bloed dat aankomt bij het weefsel is
ontdaan van CO2 en verzadigd met O2 tijdens de passage door de longen, en heeft daarom een
hogere PO2 en een lagere PCO2 dan de weefsels. Dit veroorzaakt concentratiegradiënten tussen
capillair bloed en de weefsels, en aldus vindt gasuitwisseling plaats. O2 diffundeert vanuit de
bloedbaan via de capillaire wand naar de weefsels. CO2 diffundeert vanuit de cellen naar de
extracellulaire vloeistof, en vervolgens via de bloedbaan naar het veneuze uiteinde van het haarvat.
het transport van zuurstof en koolstofdioxide in het bloed uitleggen;
- Transport zuurstof door bloed:
Zuurstof wordt door bloed meegevoerd als oxyhemoglobine (98,5%, een zeer chemische
verbinding met hemoglobine (helderrood)) en opgelost in het plasma (1,5%). Factoren die
ontbinding versnellen zijn: een lage zuurstofconcentratie, hoge temperatuur of lage pH.
Actieve weefsels produceren extra koolstofdioxide en warmte en dat leidt tot een verhoogde
afgifte van zuurstof.
- Transport koolstofdioxide door bloed:
Als waterstofcabonaationen in plasma, door erytrocyten (losjes verbonden met
hemoglobine) en opgelost in plasma. Voldoende CO2 is essentieel voor het
bicarbonaatbuffersysteem dat tegen een pH-daling in het lichaam beschermt. Overmatig CO2
leidt echter tot een vermindering van pH in het bloed, omdat het in lichaamswater oplost en
koolzuur vormt.
de belangrijkste regulatiemechanismen van de ademhaling samenvatten;
- Ademhalingscentrum -> regelt ademhalingspatroon. Inspiratoire neuronen bepalen de
snelheid en de diepte. De activiteit van het ademritmecentrum wordt geregeld door de
Leerdoelen casus 1.............................................................................................................................1
Leerdoelen casus 2.............................................................................................................................6
Leerdoelen casus 3A.........................................................................................................................13
Leerdoelen casus 3B.........................................................................................................................20
Leerdoelen casus 4...........................................................................................................................25
Leerdoelen casus 5...........................................................................................................................32
Leerdoelen casus 6...........................................................................................................................40
Leerdoelen casus 7...........................................................................................................................45
Leerdoelen casus 1
de fysiologie van de reuk samenvatten;
De neus is het reukorgaan (olfactie). Gespecialiseerde receptoren die geur opvangen zitten in het dak
van de neus in het gebied van de lamina cribrosa en de bovenste conchae. Deze receptoren worden
gestimuleerd via door de lucht vervoerde geuren. De hieruit voortvloeiende zenuwsignalen worden
door de twee nervi olfactorii (eerste hersenzenuwen) naar de hersenen gestuurd. Zodra de
zenuwimpulsen daar zijn aangekomen worden ze als geur ervaren (blz 250 anatomie figuur 10.4).
de structuur van de trachea beschrijven en uitleggen aan de hand van de functies van de
trachea;
De tracheale wand bestaat uit 3 weefsellagen en wordt opengehouden door hyaliene
kraakbeenringen. De ringen zijn open aan de achterzijde waar de trachea tegen de oesophagus ligt.
Het kraakbeen is omgeven door een mantel van gladde spieren en bindweefsel. De kraakbeenderen
worden bedekt door drie weefsellagen:
- buitenste laag bevat fibreus en elastisch weefsel
- middelste laag bevat kraakbeen en gladde spieren
- bekleding bestaat uit cilinderepitheel met trilharen, dat slijmafscheidende bekercellen bevat
Functies:
- ondersteuning en doorgankelijkheid
- mucociliair transport (opruiming van sommige door de lucht ingeademde stofjes)
- hoestreflex
- opwarming, bevochtiging en filtering
de structuur en veranderende functies van de diverse niveaus van de luchtweg uitleggen;
, - Kraakbeen -> Bronchiën bevatten ringen van kraakbeen, net zoals de trachea, maar naarmate
de luchtwegen, worden deze ringen steeds kleinere plaatjes en op bronchiolair niveau is er
helemaal geen kraakbeen in de wanden van de luchtwegen aanwezig.
- Gladde spier -> Het kraakbeen dat uit de wanden van de luchtwegen verdwijnt, wordt
vervangen door glad spierweefsel. Hierdoor kan de diameter van de luchtwegen vergroot of
verkleind worden door de invloed van het autonome zenuwstelsel.
- Epitheelbekleding -> Het trilhaarepitheel wordt geleidelijk vervangen door niet-trillend
epitheel en de bekercellen verdwijnen.
de locatie en globale anatomie van de longen beschrijven;
Er zijn 2 longen. Ze zijn kegelvorming en hebben een top, een basis, een costaal oppervlak en een
mediaal oppervlak (zie blz 257 anatomie boek Ross en Wilson). Het mediastinum bevat het hart, de
grote bloedvaten, de trachea, de rechter en linker stambronchus, oesophagus, lymfeklieren,
lymfevaten en zenuwen. De rechterlong is onderverdeeld in drie afzonderlijke kwabben: bovenste,
middelste en onderste. De linkerlong is kleiner omdat het hart ruimte links van de middellijn
inneemt. Deze is onderverdeeld in slechts 2 kwabben, de bovenste en de onderste. De afscheidingen
tussen de kwabben heten fissuren.
de functies van de pleura beschrijven;
Pleura = een gesloten zak van sereus membraan (één voor elke long) die een kleine hoeveelheid
sereuze vloeistof bevat. De long wordt in deze zak geduwd en op deze manier omgeven door twee
lagen: de pleura visceralis en pleura parietalis.
Functies:
- geen wrijving tijdens de ademhaling
- de pleurale vloeistof houdt de 2 pleura samen en hierdoor blijft de long uitgezet. Als één van
de pleurae wordt doorboord, wordt lucht in de pleurale ruimte aangezogen en een deel of de
gehele onderliggende long klapt samen.
de pulmonale bloedtoevoer beschrijven;
De truncus pulmonalis splitst zich in een rechter en een linker arteria pulmonalis, die
gedeoxygeneerd bloed naar elke long vervoert. Eenmaal in de longen splitst iedere longslagader zich
in vele takjes, die uiteindelijk in een dicht netwerk van capillairen rond de alveoli. Deze wanden en
haarvaten bestaan elk uit slechts één laag afgeplatte epitheelcellen. De uitwisseling van gassen
tussen lucht in de alveoli en bloed in de capillaire vindt plaats via deze twee cellen, die allebei een
zeer dunne basale membraan hebben. De longcapillairen komen samen in een netwerk van
pulmonaire venulen, die op hun beurt twee longvenen vormen en geoxygeneerd bloed van iedere
long naar de linkerboezem van het hart terugvoeren.
, de mechanische gebeurtenissen beschrijven en vergelijken die plaatsvinden tijdens inspiratie
en expiratie;
Inspiratie:
Door gelijktijdige aanspanning van de externe tussenribspieren en het diafragma wordt de borstkast
vergroot. Aangezien de pariëtale pleura stevig aan het diafragma en de binnenkant van de ribbenkast
vastzit wordt hij dus ook naar buiten getrokken. Dit trekt ook de pleura visceralis naar buiten.
Aangezien de pleura visceralis stevig aan de long vastzit, wordt het longweefsel daarom ook naar
boven en naar buiten getrokken samen met de ribben en naar beneden samen met het diafragma.
Dit verwijdt de longen en de druk binnenin de alveoli en de luchtwegen daalt, waardoor er lucht in
de longen stroomt in een poging de luchtdruk en de alveolaire luchtdruk te stabiliseren.
Expiratie:
Ontspanning van de externe tussenribspieren en het diafragma resulteert in een neerwaartse en
inwaartse beweging van de ribbenkast en het elastisch terugveren van de longen. Terwijl dit gebeurt,
stijgt de druk in de longen en wordt de lucht uit de luchtwegen geduwd. Na de expiratie bevatten de
longen nog wat lucht en worden de intacte pleura beschermd tegen inklappen. Dit proces is passief,
omdat er geen energie voor nodig is.
een definitie geven van de termen compliantie, elasticiteit en luchtwegweerstand;
Compliantie: dit is de uitzetbaarheid van de longen, dat wil zeggen de inspanning die nodig is om de
alveoli op te blazen. Als de rekbaarheid gering is, is er meer inspanning nodig om de longen op te
blazen.
Elasticiteit: elasticiteit is het vermogen van de long om na elke ademhaling weer zijn oorspronkelijke
vorm aan te nemen.
Luchtweerstand: Als deze toeneemt, bijvoorbeeld tijdens bronchoconstrictie, is er meer
ademinspanning nodig om de longen te vullen.
de voornaamste longvolumes en longcapaciteiten beschrijven;
- Teugvolume (TV) -> dit is de hoeveelheid lucht die in en uit de longen stroomt tijdens iedere
ademhalingscyclus (ongeveer 500 mL in rust).
- Inspiratoir reservevolume (IRV) -> dit is de extra hoeveelheid lucht die tijdens maximale
inspiratie door de longen geïnhaleerd kan worden bovenop het normale TV.
- Inspiratoire longcapaciteit (IC) -> dit is de hoeveelheid lucht die met maximale inspanning
ingeademd kan worden. Het bestaat uit het TV plus het inspiratoir reservevolume.
- Functionele residuaal capaciteit (FRC) -> dit is de hoeveelheid lucht die aan het einde van
rustige expiratie achterblijft in de luchtwegen en de alveoli.
- Expiratoir reservevolume (ERV) -> dit is de grootste hoeveelheid lucht die uit de longen
gedreven kan worden tijdens maximale expiratie.
- Residuaal volume (RV) -> dit kan niet direct gemeten worden, maar is de hoeveelheid lucht
die in de longen achterblijft na gedwongen expiratie.
- Vitale longcapaciteit (VC) -> dit is de maximale hoeveelheid lucht die in en uit de longen kan
stromen: VC = ademvolume + IRV + ERV.
- Totale longcapaciteit (TLC) -> dit is de maximale hoeveelheid lucht die de longen kunnen
bevatten (bij volwassene meestal 6 liter). De totale longcapaciteit vertegenwoordigt het
totaal van de vitale longcapaciteit en het residuaal volume.
, - Alveolaire ventilatie -> dit is de hoeveelheid lucht die per minuut in en uit de alveoli stroomt.
Het staat gelijk aan TV – (anatomische dode ruimte) x ademhalingssnelheid.
de processen van interne en externe respiratie uitleggen, gebruikmakend van het concept
van diffusie van gassen;
Externe respiratie -> dit is de uitwisseling van gassen door diffusie over de alveolaire capillaire
membraan, tussen de alveoli en het bloed in de longcapillairen. De wand van iedere alveolus is 1 cel
dik en wordt omringd door een netwerk van kleine haarvaten. Zuurstofarm bloed wordt in de longen
aangevoerd door de pulmonaire arterie vanuit alle lichaamsweefsels en heeft een hoog CO2- en een
laag O2-gehalte. Koolstofdioxide diffundeert langs zijn concentratiegradiënt vanuit zuurstofarm
bloed naar de alveoli totdat evenwicht met de alveolaire lucht is bereikt. Via hetzelfde proces
diffundeert zuurstof uit de alveoli naar het bloed. De trage bloedstroom in de haarvaten geeft de
gaswisseling alle tijd. Wanneer het bloed de alveolaire haarvaten verlaat, zijn de concentraties CO2
en O2 in evenwicht met die in de alveolaire lucht.
Interne respiratie -> dit is de gaswisseling door diffusie tussen bloed in de haarvaten en de
lichaamscellen. Er vindt geen gaswisseling plaats in de slagaders die bloed vanuit het hart naar de
weefsels voeren, omdat hun wanden te dik zijn. De PO2 van bloed dat aankomt bij het capillaire bed
is daarom dezelfde als het bloed dat uit de longen stroomt. Bloed dat aankomt bij het weefsel is
ontdaan van CO2 en verzadigd met O2 tijdens de passage door de longen, en heeft daarom een
hogere PO2 en een lagere PCO2 dan de weefsels. Dit veroorzaakt concentratiegradiënten tussen
capillair bloed en de weefsels, en aldus vindt gasuitwisseling plaats. O2 diffundeert vanuit de
bloedbaan via de capillaire wand naar de weefsels. CO2 diffundeert vanuit de cellen naar de
extracellulaire vloeistof, en vervolgens via de bloedbaan naar het veneuze uiteinde van het haarvat.
het transport van zuurstof en koolstofdioxide in het bloed uitleggen;
- Transport zuurstof door bloed:
Zuurstof wordt door bloed meegevoerd als oxyhemoglobine (98,5%, een zeer chemische
verbinding met hemoglobine (helderrood)) en opgelost in het plasma (1,5%). Factoren die
ontbinding versnellen zijn: een lage zuurstofconcentratie, hoge temperatuur of lage pH.
Actieve weefsels produceren extra koolstofdioxide en warmte en dat leidt tot een verhoogde
afgifte van zuurstof.
- Transport koolstofdioxide door bloed:
Als waterstofcabonaationen in plasma, door erytrocyten (losjes verbonden met
hemoglobine) en opgelost in plasma. Voldoende CO2 is essentieel voor het
bicarbonaatbuffersysteem dat tegen een pH-daling in het lichaam beschermt. Overmatig CO2
leidt echter tot een vermindering van pH in het bloed, omdat het in lichaamswater oplost en
koolzuur vormt.
de belangrijkste regulatiemechanismen van de ademhaling samenvatten;
- Ademhalingscentrum -> regelt ademhalingspatroon. Inspiratoire neuronen bepalen de
snelheid en de diepte. De activiteit van het ademritmecentrum wordt geregeld door de
