Inhoud
Hoofdstuk 1 ........................................................................................................................................... 10
Hoofdstuk 2 Arbeidsmarkt en personeelsplanning ............................................................................... 17
Hoofdstuk 2 Personeelsbehoefte en -planning ..................................................................................... 21
Hoofdstuk 4 Arbeidsmarktcommunicatie ............................................................................................. 22
4.3 Communicatieplan ...................................................................................................................... 23
4.4 Onderwerpen communicatieplan ............................................................................................... 23
Hoofstuk 3 Stroombeleid ...................................................................................................................... 23
Hoofdstuk 5 ........................................................................................................................................... 28
Werving en wervingsmiddelen .......................................................................................................... 28
Hoofdstuk 4 ........................................................................................................................................... 30
Matching van talenten & functies ..................................................................................................... 30
4.4.3. Criteria invloed op keuze matchingsmethoden .................................................................. 33
4.5.2 Beoordelen van gedragen: eisen aan beoordelen ............................................................... 34
Hoofdstuk 3 Functieanalyse, - beschrijving en waardering .................................................................. 35
3.5 Functiehuis ............................................................................................................................ 36
3.6 Functiewaardering................................................................................................................. 36
Hoofdstuk 5 Maatwerk in werk ............................................................................................................. 36
5.1.2. Goede fit individuele medewerker & werk = person-job fit. .............................................. 37
........................................................................................................................................................... 37
5.2 Oorzaken dynamiek werk ............................................................................................................ 37
Deel 6 Uitstroom, vertrek van medewerkers ........................................................................................ 40
Hoofdstuk 6 Candidate experience ....................................................................................................... 40
Hoofdstuk 28 Uitstroommanagement: het verloop van personeel ...................................................... 41
28.1 Strategisch belang van uitstroommanagement .................................................................... 41
28.2 Samenhang in-, door- en uitstroom ...................................................................................... 41
28.3 Vormen van uitstroom .......................................................................................................... 41
29 Vrijwillig verloop van personeel ................................................................................................... 42
29.1 Wanneer wordt vrijwillig verloop beïnvloed? ....................................................................... 42
29.2 Achtergrond van verloop....................................................................................................... 42
29.3 Indammen van vrijwillig verloop ........................................................................................... 43
29.4 Stimuleren van vrijwillig verloop ........................................................................................... 43
30. Natuurlijk verloop: pensioen ....................................................................................................... 43
30.1 Van korten naar langer werken ............................................................................................. 43
30.2 Vormen van pensioen............................................................................................................ 43
31. Gedwongen verloop: ontslag ...................................................................................................... 45
31.1 Wederzijds goedvinden ......................................................................................................... 45
31.2 Ontslagprocedure .................................................................................................................. 45
1
, 31.3 Transitievergoeding ............................................................................................................... 45
31.4 Redenen voor ontslag............................................................................................................ 46
31.5 Collectief ontslag ................................................................................................................... 46
31.6 Ontslag op staande voet........................................................................................................ 46
31.7 Ontslagbescherming .............................................................................................................. 47
31.8 Alternatieven voor ontslag .................................................................................................... 47
32. Outplacement.............................................................................................................................. 47
32.1 Wat is outplacement? ........................................................................................................... 47
32.2 Ontstaan outplacement ........................................................................................................ 47
32.3 Voordelen outplacement ...................................................................................................... 47
32.4 Wanneer outplacement relevant? ........................................................................................ 48
32.5 Soorten outplacementbureaus ............................................................................................. 48
32.6 Keuze outplacementbureau .................................................................................................. 48
32.7 Fasen outplacementproces ................................................................................................... 48
Hoofdstuk 6 Motivatie en leidinggeven ................................................................................................ 49
6.1 Wat bezielt mensen? ................................................................................................................... 49
6.2 Theorieën motivatie .................................................................................................................... 49
6.2.1 Menselijke behoeften en drijfveren: overzicht van de belangrijkste inhoudstheorieën ..... 49
6.2.2 Arbeidsmotivatie als proces: een overzicht van proces- en gedragstheorieën ....................... 50
6.2.3. Wat hebben we geleerd van die theorieën? ....................................................................... 54
6.3 Verwachtingenmanagement: het psychologisch contract .......................................................... 54
6.3.1 Verschillen in arbeidsoriëntatie ........................................................................................... 54
6.3.2 Verschillen in wederzijdse verwachtingen ........................................................................... 55
6.4 Veranderende psychologische contracten .................................................................................. 55
6.5 Leidinggeven en motivatie .......................................................................................................... 55
6.6 Functie van leidinggeven naar de persoon van de manager....................................................... 56
6.6.1 Kan iedereen leidinggeven? ................................................................................................. 56
6.6.2 Wat maakt leidinggeven succesvol?..................................................................................... 56
6.6.3 Relatie leidinggevende – medewerker ................................................................................. 57
6.7 Leidinggeven als aandachtsgebied voor HRM ............................................................................. 57
Hoofdstuk 27 Probleemgedrag ............................................................................................................. 58
27.1 Fraude, seksuele intimidatie en pesten .................................................................................... 58
27.2 Andere vormen van probleemgedrag ....................................................................................... 58
27.3 Het belang van de bedrijfscultuur ............................................................................................. 58
27.4 Oplossingen ............................................................................................................................... 58
27.5 Mediation al redmiddel bij conflicten ....................................................................................... 59
Hoofdstuk 7 De HR-gesprekscyclus: performancemanagement........................................................... 59
7.2 Prestaties aan de basis van de HR-cyclus .................................................................................... 59
2
, 7.2.1 Relatie tussen doelen en prestaties ..................................................................................... 60
7.2.2 Hoe ziet de HR-cyclus eruit? ................................................................................................. 60
7.3 HR-gesprekscyclus ....................................................................................................................... 61
7.3.1 Functioneringsgesprek ......................................................................................................... 61
7.3.2 Persoonlijk ontwikkelingsgesprek ........................................................................................ 61
7.3.3 Valkuilen en verbetermogelijkheden ................................................................................... 62
7.3.4 Factoren die het functioneren beïnvloeden......................................................................... 62
7.4 Integrale prestatiemanagementsystemen .................................................................................. 63
7.5 Beoordelingsmethoden ............................................................................................................... 65
7.5.1 Eisen aan beoordelingsmethoden ........................................................................................ 65
7.5.2 Soorten methoden .............................................................................................................. 66
7.5.3. Beoordelingsconsequenties ................................................................................................ 67
7.5.4 Bijzondere vormen van beoordelen ..................................................................................... 67
7.6 Invoering en gebruik van performancemanagement ................................................................. 68
7.6.2. Wetten en regels ................................................................................................................. 68
7.6.3 Wat kan de HR-afdeling doen?............................................................................................. 68
16 Beoordelen van medewerkers ......................................................................................................... 69
16.1 Waarom beoordelen ................................................................................................................. 69
16.4 Vaststellen van beoordelingscriteria en normering .................................................................. 70
16.4.1 Soorten beoordelingscriteria.............................................................................................. 70
16.4.2 Normering .......................................................................................................................... 70
16.5 Wie beoordelen er? ................................................................................................................... 70
16.6 Valkuilen bij beoordelen ........................................................................................................... 70
16.7 Wel of geen beoordelingssystemen? ........................................................................................ 71
19. Formele gesprekken met medewerkers.......................................................................................... 71
19.1 De traditionele HR-gesprekscyclus ............................................................................................ 71
19.1.1 Traditionele functioneringsgesprek ................................................................................... 71
19.1.2 Traditionele beoordelingsgesprek...................................................................................... 72
19.2 Valkuilen van HR-gesprekscyclus............................................................................................... 72
19.3 Het nieuwe beoordelen: continue dialoog................................................................................ 72
19.4 Verslaggeving blijft belangrijk ................................................................................................... 72
19.5 Stimuleren van open communicatie ......................................................................................... 72
20. Werkoverleg .................................................................................................................................... 73
20.1 Wat is werkoverleg? .................................................................................................................. 73
20.2 Onderwerpen voor werkoverleg ............................................................................................... 73
20.3 Voordelen werkoverleg ......................................................................................................... 73
20.4 Voorwaarden voor effectief werken met werkoverleg ............................................................. 74
20.4.1 Voorbereiden van werkoverleg .......................................................................................... 74
3
, 20.5.2 Het leiden van werkoverleg................................................................................................ 74
20.4.3 Voortgang na het werkoverleg ........................................................................................... 74
21. Medezeggenschap en de ondernemingsraad ................................................................................. 75
21.1 Geschiedenis van medezeggenschap ........................................................................................ 75
21.2 Wanneer ondernemingsraad verplicht? ................................................................................... 75
21.3 Personeelsvertegenwoordiging en personeelsvergadering ...................................................... 75
21.4 Instellen van een or ................................................................................................................... 75
21.5 Cor en gor .................................................................................................................................. 75
21.6 Taken en bevoegdheden van een or ......................................................................................... 76
21.7 Ondernemingskamer ................................................................................................................. 76
Hoofdstuk 8 Belonen ............................................................................................................................. 77
8.1 Doel van belonen......................................................................................................................... 77
8.1.1 Onderdeel van contract........................................................................................................ 77
8.1.2 Aantrekken en behouden personeel .................................................................................... 77
8.1.3 Sturingsmechanisme ............................................................................................................ 77
8.2 Grondslagen van beloning ........................................................................................................... 78
8.2.1 Functie als begrotingsgrondslag ........................................................................................... 78
8.2.2 Prestaties als beloningsgrondslag ........................................................................................ 79
8.2.3 Lidmaatschap als grondslag van belonen ............................................................................. 79
8.2.4 Omstandigheden als beloningsgrondslag ............................................................................ 80
8.3 Van grondslagen naar beloning ................................................................................................... 80
8.3.1 Grondslag ‘functie’ naar vast inkomen ................................................................................ 80
8.3.2 Grondslag ‘prestatie’ naar variabel inkomen ....................................................................... 80
8.3.3 Grondslag ‘lidmaatschap’ naar secundaire arbeidsvoorwaarden ........................................ 81
8.3.4 Grondslag ‘omstandigheid’ naar toeslagen.......................................................................... 82
8.3.5 Mix tussen beloningselementen: opbouw beloningspakket ............................................... 82
8.3.6 Flexibilisering van arbeidsvoorwaarden ............................................................................... 82
8.4 Toetsing van beloningspakket ..................................................................................................... 82
8.4.1 Interne toets ......................................................................................................................... 82
8.4.2 Externe toetsstenen ............................................................................................................. 82
8.5 Wet- en regelgeving .................................................................................................................... 83
Hoofdstuk 8 Arbeidsvoorwaarden en beloning .................................................................................... 83
8.1 Soorten arbeidsvoorwaarden...................................................................................................... 83
8.2 Variabele beloningssystemen...................................................................................................... 84
8.3 Cao à la carte ............................................................................................................................... 84
8.4 Prestatiebeloning ........................................................................................................................ 84
Hoofdstuk 9 Het ontwikkelen en opleiden van medewerkers .............................................................. 85
9.1 Ontwikkelen human resources.................................................................................................... 85
4
Hoofdstuk 1 ........................................................................................................................................... 10
Hoofdstuk 2 Arbeidsmarkt en personeelsplanning ............................................................................... 17
Hoofdstuk 2 Personeelsbehoefte en -planning ..................................................................................... 21
Hoofdstuk 4 Arbeidsmarktcommunicatie ............................................................................................. 22
4.3 Communicatieplan ...................................................................................................................... 23
4.4 Onderwerpen communicatieplan ............................................................................................... 23
Hoofstuk 3 Stroombeleid ...................................................................................................................... 23
Hoofdstuk 5 ........................................................................................................................................... 28
Werving en wervingsmiddelen .......................................................................................................... 28
Hoofdstuk 4 ........................................................................................................................................... 30
Matching van talenten & functies ..................................................................................................... 30
4.4.3. Criteria invloed op keuze matchingsmethoden .................................................................. 33
4.5.2 Beoordelen van gedragen: eisen aan beoordelen ............................................................... 34
Hoofdstuk 3 Functieanalyse, - beschrijving en waardering .................................................................. 35
3.5 Functiehuis ............................................................................................................................ 36
3.6 Functiewaardering................................................................................................................. 36
Hoofdstuk 5 Maatwerk in werk ............................................................................................................. 36
5.1.2. Goede fit individuele medewerker & werk = person-job fit. .............................................. 37
........................................................................................................................................................... 37
5.2 Oorzaken dynamiek werk ............................................................................................................ 37
Deel 6 Uitstroom, vertrek van medewerkers ........................................................................................ 40
Hoofdstuk 6 Candidate experience ....................................................................................................... 40
Hoofdstuk 28 Uitstroommanagement: het verloop van personeel ...................................................... 41
28.1 Strategisch belang van uitstroommanagement .................................................................... 41
28.2 Samenhang in-, door- en uitstroom ...................................................................................... 41
28.3 Vormen van uitstroom .......................................................................................................... 41
29 Vrijwillig verloop van personeel ................................................................................................... 42
29.1 Wanneer wordt vrijwillig verloop beïnvloed? ....................................................................... 42
29.2 Achtergrond van verloop....................................................................................................... 42
29.3 Indammen van vrijwillig verloop ........................................................................................... 43
29.4 Stimuleren van vrijwillig verloop ........................................................................................... 43
30. Natuurlijk verloop: pensioen ....................................................................................................... 43
30.1 Van korten naar langer werken ............................................................................................. 43
30.2 Vormen van pensioen............................................................................................................ 43
31. Gedwongen verloop: ontslag ...................................................................................................... 45
31.1 Wederzijds goedvinden ......................................................................................................... 45
31.2 Ontslagprocedure .................................................................................................................. 45
1
, 31.3 Transitievergoeding ............................................................................................................... 45
31.4 Redenen voor ontslag............................................................................................................ 46
31.5 Collectief ontslag ................................................................................................................... 46
31.6 Ontslag op staande voet........................................................................................................ 46
31.7 Ontslagbescherming .............................................................................................................. 47
31.8 Alternatieven voor ontslag .................................................................................................... 47
32. Outplacement.............................................................................................................................. 47
32.1 Wat is outplacement? ........................................................................................................... 47
32.2 Ontstaan outplacement ........................................................................................................ 47
32.3 Voordelen outplacement ...................................................................................................... 47
32.4 Wanneer outplacement relevant? ........................................................................................ 48
32.5 Soorten outplacementbureaus ............................................................................................. 48
32.6 Keuze outplacementbureau .................................................................................................. 48
32.7 Fasen outplacementproces ................................................................................................... 48
Hoofdstuk 6 Motivatie en leidinggeven ................................................................................................ 49
6.1 Wat bezielt mensen? ................................................................................................................... 49
6.2 Theorieën motivatie .................................................................................................................... 49
6.2.1 Menselijke behoeften en drijfveren: overzicht van de belangrijkste inhoudstheorieën ..... 49
6.2.2 Arbeidsmotivatie als proces: een overzicht van proces- en gedragstheorieën ....................... 50
6.2.3. Wat hebben we geleerd van die theorieën? ....................................................................... 54
6.3 Verwachtingenmanagement: het psychologisch contract .......................................................... 54
6.3.1 Verschillen in arbeidsoriëntatie ........................................................................................... 54
6.3.2 Verschillen in wederzijdse verwachtingen ........................................................................... 55
6.4 Veranderende psychologische contracten .................................................................................. 55
6.5 Leidinggeven en motivatie .......................................................................................................... 55
6.6 Functie van leidinggeven naar de persoon van de manager....................................................... 56
6.6.1 Kan iedereen leidinggeven? ................................................................................................. 56
6.6.2 Wat maakt leidinggeven succesvol?..................................................................................... 56
6.6.3 Relatie leidinggevende – medewerker ................................................................................. 57
6.7 Leidinggeven als aandachtsgebied voor HRM ............................................................................. 57
Hoofdstuk 27 Probleemgedrag ............................................................................................................. 58
27.1 Fraude, seksuele intimidatie en pesten .................................................................................... 58
27.2 Andere vormen van probleemgedrag ....................................................................................... 58
27.3 Het belang van de bedrijfscultuur ............................................................................................. 58
27.4 Oplossingen ............................................................................................................................... 58
27.5 Mediation al redmiddel bij conflicten ....................................................................................... 59
Hoofdstuk 7 De HR-gesprekscyclus: performancemanagement........................................................... 59
7.2 Prestaties aan de basis van de HR-cyclus .................................................................................... 59
2
, 7.2.1 Relatie tussen doelen en prestaties ..................................................................................... 60
7.2.2 Hoe ziet de HR-cyclus eruit? ................................................................................................. 60
7.3 HR-gesprekscyclus ....................................................................................................................... 61
7.3.1 Functioneringsgesprek ......................................................................................................... 61
7.3.2 Persoonlijk ontwikkelingsgesprek ........................................................................................ 61
7.3.3 Valkuilen en verbetermogelijkheden ................................................................................... 62
7.3.4 Factoren die het functioneren beïnvloeden......................................................................... 62
7.4 Integrale prestatiemanagementsystemen .................................................................................. 63
7.5 Beoordelingsmethoden ............................................................................................................... 65
7.5.1 Eisen aan beoordelingsmethoden ........................................................................................ 65
7.5.2 Soorten methoden .............................................................................................................. 66
7.5.3. Beoordelingsconsequenties ................................................................................................ 67
7.5.4 Bijzondere vormen van beoordelen ..................................................................................... 67
7.6 Invoering en gebruik van performancemanagement ................................................................. 68
7.6.2. Wetten en regels ................................................................................................................. 68
7.6.3 Wat kan de HR-afdeling doen?............................................................................................. 68
16 Beoordelen van medewerkers ......................................................................................................... 69
16.1 Waarom beoordelen ................................................................................................................. 69
16.4 Vaststellen van beoordelingscriteria en normering .................................................................. 70
16.4.1 Soorten beoordelingscriteria.............................................................................................. 70
16.4.2 Normering .......................................................................................................................... 70
16.5 Wie beoordelen er? ................................................................................................................... 70
16.6 Valkuilen bij beoordelen ........................................................................................................... 70
16.7 Wel of geen beoordelingssystemen? ........................................................................................ 71
19. Formele gesprekken met medewerkers.......................................................................................... 71
19.1 De traditionele HR-gesprekscyclus ............................................................................................ 71
19.1.1 Traditionele functioneringsgesprek ................................................................................... 71
19.1.2 Traditionele beoordelingsgesprek...................................................................................... 72
19.2 Valkuilen van HR-gesprekscyclus............................................................................................... 72
19.3 Het nieuwe beoordelen: continue dialoog................................................................................ 72
19.4 Verslaggeving blijft belangrijk ................................................................................................... 72
19.5 Stimuleren van open communicatie ......................................................................................... 72
20. Werkoverleg .................................................................................................................................... 73
20.1 Wat is werkoverleg? .................................................................................................................. 73
20.2 Onderwerpen voor werkoverleg ............................................................................................... 73
20.3 Voordelen werkoverleg ......................................................................................................... 73
20.4 Voorwaarden voor effectief werken met werkoverleg ............................................................. 74
20.4.1 Voorbereiden van werkoverleg .......................................................................................... 74
3
, 20.5.2 Het leiden van werkoverleg................................................................................................ 74
20.4.3 Voortgang na het werkoverleg ........................................................................................... 74
21. Medezeggenschap en de ondernemingsraad ................................................................................. 75
21.1 Geschiedenis van medezeggenschap ........................................................................................ 75
21.2 Wanneer ondernemingsraad verplicht? ................................................................................... 75
21.3 Personeelsvertegenwoordiging en personeelsvergadering ...................................................... 75
21.4 Instellen van een or ................................................................................................................... 75
21.5 Cor en gor .................................................................................................................................. 75
21.6 Taken en bevoegdheden van een or ......................................................................................... 76
21.7 Ondernemingskamer ................................................................................................................. 76
Hoofdstuk 8 Belonen ............................................................................................................................. 77
8.1 Doel van belonen......................................................................................................................... 77
8.1.1 Onderdeel van contract........................................................................................................ 77
8.1.2 Aantrekken en behouden personeel .................................................................................... 77
8.1.3 Sturingsmechanisme ............................................................................................................ 77
8.2 Grondslagen van beloning ........................................................................................................... 78
8.2.1 Functie als begrotingsgrondslag ........................................................................................... 78
8.2.2 Prestaties als beloningsgrondslag ........................................................................................ 79
8.2.3 Lidmaatschap als grondslag van belonen ............................................................................. 79
8.2.4 Omstandigheden als beloningsgrondslag ............................................................................ 80
8.3 Van grondslagen naar beloning ................................................................................................... 80
8.3.1 Grondslag ‘functie’ naar vast inkomen ................................................................................ 80
8.3.2 Grondslag ‘prestatie’ naar variabel inkomen ....................................................................... 80
8.3.3 Grondslag ‘lidmaatschap’ naar secundaire arbeidsvoorwaarden ........................................ 81
8.3.4 Grondslag ‘omstandigheid’ naar toeslagen.......................................................................... 82
8.3.5 Mix tussen beloningselementen: opbouw beloningspakket ............................................... 82
8.3.6 Flexibilisering van arbeidsvoorwaarden ............................................................................... 82
8.4 Toetsing van beloningspakket ..................................................................................................... 82
8.4.1 Interne toets ......................................................................................................................... 82
8.4.2 Externe toetsstenen ............................................................................................................. 82
8.5 Wet- en regelgeving .................................................................................................................... 83
Hoofdstuk 8 Arbeidsvoorwaarden en beloning .................................................................................... 83
8.1 Soorten arbeidsvoorwaarden...................................................................................................... 83
8.2 Variabele beloningssystemen...................................................................................................... 84
8.3 Cao à la carte ............................................................................................................................... 84
8.4 Prestatiebeloning ........................................................................................................................ 84
Hoofdstuk 9 Het ontwikkelen en opleiden van medewerkers .............................................................. 85
9.1 Ontwikkelen human resources.................................................................................................... 85
4
