Internationaal publiekrecht
Inhoud
Week 1 I grondslagen van de internationale rechtsorde........................................................................2
Hoorcollege........................................................................................................................................2
1. Begrip en aard van internationaal publiekrecht.........................................................................2
2. Vrede en veiligheid.....................................................................................................................3
Week 2 Subject van het internationaal publiekrecht..............................................................................5
Hoorcollege........................................................................................................................................5
1. Rechtssubjecten..........................................................................................................................5
2. Staten.........................................................................................................................................5
3. Internationale organisaties.........................................................................................................7
Week 3 I Bronnen van het internationaal publiekrecht..........................................................................8
Hoorcollege........................................................................................................................................8
1. Bronnen......................................................................................................................................8
2. Verdragenrecht...........................................................................................................................9
Week 4 Handhaving en geschilbeslechting...........................................................................................12
Hoorcollege......................................................................................................................................12
1. Naleving en tegenmaatregelen................................................................................................12
2. Diplomatieke methoden vreedzame geschilbeslechtingen......................................................12
Week 5 I Aansprakelijkheid...................................................................................................................16
Hoorcollege......................................................................................................................................16
1. Aansprakelijkheid van staten....................................................................................................16
2. Aansprakelijkheid van internationale organisaties...................................................................18
3. Aansprakelijkheid van individuen.............................................................................................19
Week 6 I Rechtsmacht en immuniteiten...............................................................................................20
Hoorcollege......................................................................................................................................20
1. Rechtsmacht.............................................................................................................................20
2. Immuniteiten............................................................................................................................22
3. Diplomaten en consulaire betrekkingen...................................................................................23
4. Afbakening van staatsgezag buiten grondgebied.....................................................................24
Week 7 I Nederland en de internationale rechtsorde...........................................................................26
Hoorcollege......................................................................................................................................26
1. Doorwerking rechtstreekse werking en voorrang.....................................................................26
2. Toepassing door de wetgever, uitvoerende macht en rechter.................................................27
,Week 1 I grondslagen van de internationale rechtsorde
Hoorcollege
1. Begrip en aard van internationaal publiekrecht
Publiekrecht gaat om belangen van de staat. Internationaal publiekrecht regelt de uitoefening van
publiek gezag in de internationale gemeenschap. Het kent bevoegdheden toe aan entiteiten die
publiek gezag uitoefenen. Het gaat om gedrag van staten. Internationaal publiekrecht beschermt
publieke belangen zoals veiligheid en bescherming van de natuur.
Geschiedenis:
1648 Vrede van Westfalen -> er kwam een einde aan de 30- jarige en 80-jarige oorlog. Entiteiten
wilden zich los worstellen van het gezag van de kerk. De vrede van Westfalen was een vredesakkoord
tussen staten, de soevereine staat ontstond waarin staten zichzelf konden regeren.
Soevereiniteit:
Soevereiniteit is de ultieme entiteit in de staat. Er is externe en interne soevereiniteit. Externe – het
is aan staten zelf om te bepalen hoe je rechtsverhoudingen met staten regelt in overeenstemming
met het internationaal recht. Interne – bevoegdheid van de staat om zelf eigen rechtsorde te
bepalen zonder rekening te houden met andere instellingen.
Hugo de Groot, bekendste Nederlandse publiekrechtgeleerde
Annexatie:
Contrast tussen annexatie vroeger en in het heden (Oekraïne). Vroeger annexeerden Europese staten
ontdekte gebieden, het was toen een geldige juridische titel en een uit die tijd stammende titel heeft
nu ook nog juridische betekenis. Het recht is soms anders dan de geopolitiek maar dat maakt het
recht niet minder recht.
Het belang:
Publiekrecht is belangrijk omdat we in een geglobaliseerde wereld leven waarin we allemaal met
elkaar te maken hebben, ook i.v.m. de klimaatverandering. Samen problemen oplossen.
Het bevordert de co-existentie door het naleven van regels want
- ze willen geen reputatieschade te lijden
- ze schenden geen rechten omdat ze ook niet willen dat hun rechten geschonden worden.
Er is positivisme wat betekent dat er harde juridische regels zijn met gevolgen.
Beginsel van zelfschikking:
Beginsel dat elke staat beetje mag bepalen over hun lot, staat in VN-Handvest. VN heeft momenteel
193 leden waarvan ook oorspronkelijke koloniën.
, Nationale rechtsorde Internationale rechtsorde
Paar honderd jaar de tijd gehad om rechtsorde Rechtsorde is gefragmenteerd omdat je een
te ontwikkelen – hoogontwikkeld staat niet kan dwingen iets te doen, dus veel
verschil
Verticale structuur – staat en rechtssubjecten Horizontale structuur want alle lidstaten zijn
gelijk
Centraal gezag met wetgever, rechtelijke en Geen centraal gezag want lidstaten zijn gelijk
uitvoerende macht
Bindende rechter Geen automatische wereldrechter alleen de
rechtsmacht van internationaal gerechtshof
maar die kan ook niet alles zeggen
Art. 90 GW – “de regering bevordert de ontwikkeling van de internationale rechtsorde”
Art. 93 GW – “bepalingen van verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties die naar
haar inhoud een ieder verbindend…
Art. 94 GW – “binnen het koninkrijk geldende wettelijke voorschriften vinden geen toepassing indien
deze toepassing niet verenigbaar..
Gematigd monistisch systeem. Erkenning geldigheid internationaal recht, uitgangspunt is de
eenheid van nationale en internationale rechtsorde. Internationale bepalingen
Dualisme – gaat uit van afzonderlijk internationale en nationaal rechtsstelsel. Pas na
omzetting van internationale bepalingen in het nationale recht ontstaat het recht om beroep
te doen op een bepaling.
2. Vrede en veiligheid
Werkenvoornederland.nl
Verenigde naties:
- intergouvermentele organisatie met 193 leden opgericht in 1945.
- Verantwoordelijk voor handhaven vrede en veiligheid.
- Samenwerking op het gebied van mensenrechten, internationaal recht, ontwikkeling van
wereld economie en wetenschappelijk onderzoek
- Hoofkantoor in New-York
Belangrijkste organen:
- Algemene vergadering van de Verenigde Naties
- Veiligheidsraad met 15 leden waarvan 5 permanent (overwinnaars WOII)
- Internationaal gerechtshof in Den Haag met 15 rechters die uitspraken doen over
interstatelijke geschillen
Handvest VN – het oprichtingsverdrag met alle belangrijke regels
VN-Veiligheidsraad:
Collectieve veiligheid na de WOII. Geweld tussen staten is verboden art.2, geweld binnen een staat is
niet van toepassing.
Officiële uitzonderingen zijn:
1. Het recht op zelfverdediging art.51 HV ->
- Er moet sprake zijn van een voorafgaande gewapende aanval
- Zelfverdediging moet proportioneel en noodzakelijk zijn
Inhoud
Week 1 I grondslagen van de internationale rechtsorde........................................................................2
Hoorcollege........................................................................................................................................2
1. Begrip en aard van internationaal publiekrecht.........................................................................2
2. Vrede en veiligheid.....................................................................................................................3
Week 2 Subject van het internationaal publiekrecht..............................................................................5
Hoorcollege........................................................................................................................................5
1. Rechtssubjecten..........................................................................................................................5
2. Staten.........................................................................................................................................5
3. Internationale organisaties.........................................................................................................7
Week 3 I Bronnen van het internationaal publiekrecht..........................................................................8
Hoorcollege........................................................................................................................................8
1. Bronnen......................................................................................................................................8
2. Verdragenrecht...........................................................................................................................9
Week 4 Handhaving en geschilbeslechting...........................................................................................12
Hoorcollege......................................................................................................................................12
1. Naleving en tegenmaatregelen................................................................................................12
2. Diplomatieke methoden vreedzame geschilbeslechtingen......................................................12
Week 5 I Aansprakelijkheid...................................................................................................................16
Hoorcollege......................................................................................................................................16
1. Aansprakelijkheid van staten....................................................................................................16
2. Aansprakelijkheid van internationale organisaties...................................................................18
3. Aansprakelijkheid van individuen.............................................................................................19
Week 6 I Rechtsmacht en immuniteiten...............................................................................................20
Hoorcollege......................................................................................................................................20
1. Rechtsmacht.............................................................................................................................20
2. Immuniteiten............................................................................................................................22
3. Diplomaten en consulaire betrekkingen...................................................................................23
4. Afbakening van staatsgezag buiten grondgebied.....................................................................24
Week 7 I Nederland en de internationale rechtsorde...........................................................................26
Hoorcollege......................................................................................................................................26
1. Doorwerking rechtstreekse werking en voorrang.....................................................................26
2. Toepassing door de wetgever, uitvoerende macht en rechter.................................................27
,Week 1 I grondslagen van de internationale rechtsorde
Hoorcollege
1. Begrip en aard van internationaal publiekrecht
Publiekrecht gaat om belangen van de staat. Internationaal publiekrecht regelt de uitoefening van
publiek gezag in de internationale gemeenschap. Het kent bevoegdheden toe aan entiteiten die
publiek gezag uitoefenen. Het gaat om gedrag van staten. Internationaal publiekrecht beschermt
publieke belangen zoals veiligheid en bescherming van de natuur.
Geschiedenis:
1648 Vrede van Westfalen -> er kwam een einde aan de 30- jarige en 80-jarige oorlog. Entiteiten
wilden zich los worstellen van het gezag van de kerk. De vrede van Westfalen was een vredesakkoord
tussen staten, de soevereine staat ontstond waarin staten zichzelf konden regeren.
Soevereiniteit:
Soevereiniteit is de ultieme entiteit in de staat. Er is externe en interne soevereiniteit. Externe – het
is aan staten zelf om te bepalen hoe je rechtsverhoudingen met staten regelt in overeenstemming
met het internationaal recht. Interne – bevoegdheid van de staat om zelf eigen rechtsorde te
bepalen zonder rekening te houden met andere instellingen.
Hugo de Groot, bekendste Nederlandse publiekrechtgeleerde
Annexatie:
Contrast tussen annexatie vroeger en in het heden (Oekraïne). Vroeger annexeerden Europese staten
ontdekte gebieden, het was toen een geldige juridische titel en een uit die tijd stammende titel heeft
nu ook nog juridische betekenis. Het recht is soms anders dan de geopolitiek maar dat maakt het
recht niet minder recht.
Het belang:
Publiekrecht is belangrijk omdat we in een geglobaliseerde wereld leven waarin we allemaal met
elkaar te maken hebben, ook i.v.m. de klimaatverandering. Samen problemen oplossen.
Het bevordert de co-existentie door het naleven van regels want
- ze willen geen reputatieschade te lijden
- ze schenden geen rechten omdat ze ook niet willen dat hun rechten geschonden worden.
Er is positivisme wat betekent dat er harde juridische regels zijn met gevolgen.
Beginsel van zelfschikking:
Beginsel dat elke staat beetje mag bepalen over hun lot, staat in VN-Handvest. VN heeft momenteel
193 leden waarvan ook oorspronkelijke koloniën.
, Nationale rechtsorde Internationale rechtsorde
Paar honderd jaar de tijd gehad om rechtsorde Rechtsorde is gefragmenteerd omdat je een
te ontwikkelen – hoogontwikkeld staat niet kan dwingen iets te doen, dus veel
verschil
Verticale structuur – staat en rechtssubjecten Horizontale structuur want alle lidstaten zijn
gelijk
Centraal gezag met wetgever, rechtelijke en Geen centraal gezag want lidstaten zijn gelijk
uitvoerende macht
Bindende rechter Geen automatische wereldrechter alleen de
rechtsmacht van internationaal gerechtshof
maar die kan ook niet alles zeggen
Art. 90 GW – “de regering bevordert de ontwikkeling van de internationale rechtsorde”
Art. 93 GW – “bepalingen van verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties die naar
haar inhoud een ieder verbindend…
Art. 94 GW – “binnen het koninkrijk geldende wettelijke voorschriften vinden geen toepassing indien
deze toepassing niet verenigbaar..
Gematigd monistisch systeem. Erkenning geldigheid internationaal recht, uitgangspunt is de
eenheid van nationale en internationale rechtsorde. Internationale bepalingen
Dualisme – gaat uit van afzonderlijk internationale en nationaal rechtsstelsel. Pas na
omzetting van internationale bepalingen in het nationale recht ontstaat het recht om beroep
te doen op een bepaling.
2. Vrede en veiligheid
Werkenvoornederland.nl
Verenigde naties:
- intergouvermentele organisatie met 193 leden opgericht in 1945.
- Verantwoordelijk voor handhaven vrede en veiligheid.
- Samenwerking op het gebied van mensenrechten, internationaal recht, ontwikkeling van
wereld economie en wetenschappelijk onderzoek
- Hoofkantoor in New-York
Belangrijkste organen:
- Algemene vergadering van de Verenigde Naties
- Veiligheidsraad met 15 leden waarvan 5 permanent (overwinnaars WOII)
- Internationaal gerechtshof in Den Haag met 15 rechters die uitspraken doen over
interstatelijke geschillen
Handvest VN – het oprichtingsverdrag met alle belangrijke regels
VN-Veiligheidsraad:
Collectieve veiligheid na de WOII. Geweld tussen staten is verboden art.2, geweld binnen een staat is
niet van toepassing.
Officiële uitzonderingen zijn:
1. Het recht op zelfverdediging art.51 HV ->
- Er moet sprake zijn van een voorafgaande gewapende aanval
- Zelfverdediging moet proportioneel en noodzakelijk zijn
