Overzicht Innovatierecht - Bescherming van Technologie en Vormgeving
WEEK 1
Inleiding
Leeswijzer
Inleiding
Bedrijven steken veel tijd en geld in de ontwikkeling van slimme producten met een mooi design. Mogen anderen die
vondsten en vormgeving zomaar overnemen of zijn er grenzen aan de concurrentievrijheid? Zijn die grenzen nodig om
te voorkomen dat consumenten in verwarring raken doordat alle potten pindakaas er hetzelfde uitzien? Of is
bescherming noodzakelijk om innovatie te stimuleren? Draagt het verlenen van exclusieve rechten op uitvindingen en
vormgeving bij aan innovatie of zetten monopolies juist een rem op innovatie?
In dit vak leer je waarom en hoe het recht technologische innovatie en design beschermt en leer je de juiste balans te
bepalen tussen teveel en te weinig bescherming. De onderwerpen lopen uiteen van high tech onderdelen van smart
phones tot de vormgeving van rieten etsmanden en van innovatieve geneesmiddelen tot afwasborstels. Je krijgt een
grondige kennis van het octrooirecht en de bescherming van vormgeving via het modellenrecht, het auteursrecht, het
merkenrecht en de regels van slaafse nabootsing.
De cursus bestaat uit een reeks hoorcolleges, waaronder gastcolleges door experts uit de praktijk. Daarnaast is er een
wekelijkse interactieve werkgroep waarin je leert hoe het recht in de praktijk moet worden toegepast. Je zult ervaren
hoe een IE-zaak verloopt door deel te nemen aan een Moot Court.
Onderwerpen die aan bod komen
- Opzet van het vak;
- Introductie van de verschillende IE-rechten;
- Ratio van de IE-rechten;
- Intellectueel eigendom in verhouding tot innovatie, culturele ontwikkeling en vrije mededinging;
- De structuur van een IE-zaak.
Agenda deze week
Agenda
We gaan het hebben over het onderwerp, het programma en de grondslagen.
- Het vak
- Het onderwerp
fi
, - Het programma
- De grondslagen
Het vak
Innovatie
We gaan het hebben over innovatie (vernieuwing) in de enge zin van het woord, door te kijken naar technologische
vernieuwing. Maar we gaan ook kijken naar innovatie in de brede zin van het woord, in de zin van iedere vernieuwing
in producten en diensten, inclusief vormgeving. We kijken dus in allerlei andere vormen van vernieuwing. Denk
bijvoorbeeld aan de vormgeving van producten. Dus niet alleen de technische innovatie, maar ook de vormgeving
ervan. Daar heb je dus verschillende rechtsgebieden voor. Voor vormgeving is het belangrijkste het modelrecht. Dit is
een IE-recht dat voor vormgeving is ontstaan. Maar, dit zijn niet de enige grondslagen waarop je je vormgeving kunt
beschermen als bedrijf. Dit kan ook op grond van het auteursrecht, merkenrecht (vorm-merk) en dan zit er nog een
wereld oneerlijke mededinging onder en dat is het door de Hoge Raad in de rechtspraak ontwikkelde leerstuk van de
slaafse nabootsing.
Onderwerpen in overzicht
Zo ziet dat er dan uit in overzicht
- Vormgeving:
- Modellenrecht
- Overig
- Auteursrecht
- Merkenrecht
- Slaafse nabootsing
- Technologie:
- Octrooirecht
Vormgeving voorbeelden
- Crompouce: een modelinschrijving. We zijn allemaal bekend met de namaak crompouce die worden
aangeschreven met een beroep op het modelrecht/merkrecht. Dat ze dus niet mogen namaken zonder daarvoor een
licentievergoeding te betalen. Kun je die vormgeving wel beschermen? En onder welke voorwaarden kun je die
beschermen? En de naam ervan, kun je die beschermen? Dit is dus een mooi voorbeeld waarin allerlei onderdelen
van bescherming van vormgeving in terugkomen.
, - Een Ferrari van €2,5 miljoen: je hebt ook Ferrari’s die minder duur zijn, voor bijvoorbeeld €300.000. In een
bepaalde situatie verkocht een slimme verkoper onderdelen waarmee je die goedkope Ferrari op de dure kan laten
lijken. Hier was Ferrari niet blij. Er is een zaak bij het Hof van Justitie gekomen. Daar was sprake van de vraag of
je je ook voor een deel kon beroepen op een niet-ingeschreven modelrecht op een onderdeel. De beantwoording
komt later nog terug.
- Ook is er een afwasborstel te zien: dit is een ingeschreven Benelux model.
- En de spijkerbroek rechtsonder: dit is een spijkerbroek van G-Star, de de G-Star arc. Dat is een bijzonder model
omdat het als een soort schroevendraaier om je been draait. G-Star beriep zich op het auteursrecht en niet op een
modelrecht, want dat hadden ze niet ingeschreven. Dus als je niet hebt gekozen voor modelrecht, kun je je dan
beroepen op auteursrecht en onder welke voorwaarden? Dat is ook een vraag die aan de orde komt in dit soort
zaken.
- En tot slot het voorbeeld van de waterballon-vuller: in deze zaak is enerzijds geprocedeerd op het gebied van
vormgeving, maar aan de andere kant was er ook een octrooi, dus ook daarvoor is geprocedeerd. En daarnaast ook
de auteursrecht-kant. Hoe zit dat? Kun je dat dan tegelijkertijd beschermen met octrooirecht en modelrecht, of
zelfs een scheiding met vormgeving (auteursrecht). En hoe ver gaat het dat je technische dingen kunt beschermen
met iets anders dan het octrooi of modelrecht?
Technologie voorbeelden
Er zijn ook een aantal technologische voorbeelden:
- Een bekende zijn de coronavaccins: er zijn in korte tijd goed werkende vaccins ontwikkeld. De ene farmaceut
spreekt de andere aan op de verkoop van vaccins en de technologie die erin zit en geoctrooieerd is. En hoe zit het
met de belangen van volksgezondheid? Met een toezegging die een bedrijf heeft gedaan om niet te gaan
procederen en het dan toch te doen als de pandemi voorbij is?
- Het voorbeeld van beschuit en de uitvinding is het rondje in het midden: het technische probleem was dat je het
niet te pakken kreeg. Dan maak je het pak kapot en komen er droge de beschuiten uit, of het pak blijft heel maar
, de beschuiten gaan stuk. Een oplossing is een uitsparing waardoor je het makkelijk kan pakken. Voor die
uitvinding is een octrooi aangevraagd. Bolletje was uiteindelijk bereid om een licentie te betalen, alleen wel na
een procedure, omdat beschuiten-bakkers vonden dat het niet voldoende innovatief was.
- Een papier dispenser: de slimheid daarvan is dat als je eraan trekt, er steeds maar 1 uitkomt in plaats van de hele
rol.
- Rechtsonder wortels van planten waarmee je energie kunt opwekken: dit is een recent aangespannen zaak bij de
Uni ed Patent Court. Dit is de eerste zaak bij de Nederlandse afdeling die gaat over dit octrooi. Deze uitvinding
kan van belang zijn bij energieopwekking (duurzaamheid daarvan) en daar spreekt de Nederlandse octrooihouder
een Spaans bedrijf aan.
ABC
ABC
Dit is eigenlijk het leerstuk dat de rode draad vormt van dit vak. Dit komt de hele tijd terug. Dat is ook te zien in het
artikel dat is voorgeschreven voor deze week. B is in dit verhaal het IE-recht waar een beroep op wordt gedaan.
Bijvoorbeeld een model, een octrooi of een auteursrecht. In een inbreukzaak is dan vaak de vraag hoe het zit met de
verhouding ten opzichte van C. Dan wordt een IE-recht ingeroepen tegen het product van een ander (C) en dan is de
vraag of C teveel op B lijkt, waardoor er sprake is van een inbreuk. Dat is dus de B-C relatie. C zal in dat geval
eigenlijk altijd zeggen: als ik teveel op B lijk, heeft B geen geldig recht, want als we kijken naar de prior art
(voorafgaand aan B) dan kon je erachter dat B ook niet heel veel afwijkt van A. Je moet immers ook als B zijnde
voldoende afstand nemen van je prior art. Je moet bijvoorbeeld een eigen karakter hebben in geval van een model, of
innovatief zijn in geval van een octrooi. B moet dus voldoende afwijken van A om een geldig recht te zijn en daar gaat
dus vaak de discussie over. Dus je hebt in bijna elke IE-zaak te maken met A, B en C.
- A = Prior art
- B = Object van IE-recht
- C = Vermeend inbreukmakend product
fi
WEEK 1
Inleiding
Leeswijzer
Inleiding
Bedrijven steken veel tijd en geld in de ontwikkeling van slimme producten met een mooi design. Mogen anderen die
vondsten en vormgeving zomaar overnemen of zijn er grenzen aan de concurrentievrijheid? Zijn die grenzen nodig om
te voorkomen dat consumenten in verwarring raken doordat alle potten pindakaas er hetzelfde uitzien? Of is
bescherming noodzakelijk om innovatie te stimuleren? Draagt het verlenen van exclusieve rechten op uitvindingen en
vormgeving bij aan innovatie of zetten monopolies juist een rem op innovatie?
In dit vak leer je waarom en hoe het recht technologische innovatie en design beschermt en leer je de juiste balans te
bepalen tussen teveel en te weinig bescherming. De onderwerpen lopen uiteen van high tech onderdelen van smart
phones tot de vormgeving van rieten etsmanden en van innovatieve geneesmiddelen tot afwasborstels. Je krijgt een
grondige kennis van het octrooirecht en de bescherming van vormgeving via het modellenrecht, het auteursrecht, het
merkenrecht en de regels van slaafse nabootsing.
De cursus bestaat uit een reeks hoorcolleges, waaronder gastcolleges door experts uit de praktijk. Daarnaast is er een
wekelijkse interactieve werkgroep waarin je leert hoe het recht in de praktijk moet worden toegepast. Je zult ervaren
hoe een IE-zaak verloopt door deel te nemen aan een Moot Court.
Onderwerpen die aan bod komen
- Opzet van het vak;
- Introductie van de verschillende IE-rechten;
- Ratio van de IE-rechten;
- Intellectueel eigendom in verhouding tot innovatie, culturele ontwikkeling en vrije mededinging;
- De structuur van een IE-zaak.
Agenda deze week
Agenda
We gaan het hebben over het onderwerp, het programma en de grondslagen.
- Het vak
- Het onderwerp
fi
, - Het programma
- De grondslagen
Het vak
Innovatie
We gaan het hebben over innovatie (vernieuwing) in de enge zin van het woord, door te kijken naar technologische
vernieuwing. Maar we gaan ook kijken naar innovatie in de brede zin van het woord, in de zin van iedere vernieuwing
in producten en diensten, inclusief vormgeving. We kijken dus in allerlei andere vormen van vernieuwing. Denk
bijvoorbeeld aan de vormgeving van producten. Dus niet alleen de technische innovatie, maar ook de vormgeving
ervan. Daar heb je dus verschillende rechtsgebieden voor. Voor vormgeving is het belangrijkste het modelrecht. Dit is
een IE-recht dat voor vormgeving is ontstaan. Maar, dit zijn niet de enige grondslagen waarop je je vormgeving kunt
beschermen als bedrijf. Dit kan ook op grond van het auteursrecht, merkenrecht (vorm-merk) en dan zit er nog een
wereld oneerlijke mededinging onder en dat is het door de Hoge Raad in de rechtspraak ontwikkelde leerstuk van de
slaafse nabootsing.
Onderwerpen in overzicht
Zo ziet dat er dan uit in overzicht
- Vormgeving:
- Modellenrecht
- Overig
- Auteursrecht
- Merkenrecht
- Slaafse nabootsing
- Technologie:
- Octrooirecht
Vormgeving voorbeelden
- Crompouce: een modelinschrijving. We zijn allemaal bekend met de namaak crompouce die worden
aangeschreven met een beroep op het modelrecht/merkrecht. Dat ze dus niet mogen namaken zonder daarvoor een
licentievergoeding te betalen. Kun je die vormgeving wel beschermen? En onder welke voorwaarden kun je die
beschermen? En de naam ervan, kun je die beschermen? Dit is dus een mooi voorbeeld waarin allerlei onderdelen
van bescherming van vormgeving in terugkomen.
, - Een Ferrari van €2,5 miljoen: je hebt ook Ferrari’s die minder duur zijn, voor bijvoorbeeld €300.000. In een
bepaalde situatie verkocht een slimme verkoper onderdelen waarmee je die goedkope Ferrari op de dure kan laten
lijken. Hier was Ferrari niet blij. Er is een zaak bij het Hof van Justitie gekomen. Daar was sprake van de vraag of
je je ook voor een deel kon beroepen op een niet-ingeschreven modelrecht op een onderdeel. De beantwoording
komt later nog terug.
- Ook is er een afwasborstel te zien: dit is een ingeschreven Benelux model.
- En de spijkerbroek rechtsonder: dit is een spijkerbroek van G-Star, de de G-Star arc. Dat is een bijzonder model
omdat het als een soort schroevendraaier om je been draait. G-Star beriep zich op het auteursrecht en niet op een
modelrecht, want dat hadden ze niet ingeschreven. Dus als je niet hebt gekozen voor modelrecht, kun je je dan
beroepen op auteursrecht en onder welke voorwaarden? Dat is ook een vraag die aan de orde komt in dit soort
zaken.
- En tot slot het voorbeeld van de waterballon-vuller: in deze zaak is enerzijds geprocedeerd op het gebied van
vormgeving, maar aan de andere kant was er ook een octrooi, dus ook daarvoor is geprocedeerd. En daarnaast ook
de auteursrecht-kant. Hoe zit dat? Kun je dat dan tegelijkertijd beschermen met octrooirecht en modelrecht, of
zelfs een scheiding met vormgeving (auteursrecht). En hoe ver gaat het dat je technische dingen kunt beschermen
met iets anders dan het octrooi of modelrecht?
Technologie voorbeelden
Er zijn ook een aantal technologische voorbeelden:
- Een bekende zijn de coronavaccins: er zijn in korte tijd goed werkende vaccins ontwikkeld. De ene farmaceut
spreekt de andere aan op de verkoop van vaccins en de technologie die erin zit en geoctrooieerd is. En hoe zit het
met de belangen van volksgezondheid? Met een toezegging die een bedrijf heeft gedaan om niet te gaan
procederen en het dan toch te doen als de pandemi voorbij is?
- Het voorbeeld van beschuit en de uitvinding is het rondje in het midden: het technische probleem was dat je het
niet te pakken kreeg. Dan maak je het pak kapot en komen er droge de beschuiten uit, of het pak blijft heel maar
, de beschuiten gaan stuk. Een oplossing is een uitsparing waardoor je het makkelijk kan pakken. Voor die
uitvinding is een octrooi aangevraagd. Bolletje was uiteindelijk bereid om een licentie te betalen, alleen wel na
een procedure, omdat beschuiten-bakkers vonden dat het niet voldoende innovatief was.
- Een papier dispenser: de slimheid daarvan is dat als je eraan trekt, er steeds maar 1 uitkomt in plaats van de hele
rol.
- Rechtsonder wortels van planten waarmee je energie kunt opwekken: dit is een recent aangespannen zaak bij de
Uni ed Patent Court. Dit is de eerste zaak bij de Nederlandse afdeling die gaat over dit octrooi. Deze uitvinding
kan van belang zijn bij energieopwekking (duurzaamheid daarvan) en daar spreekt de Nederlandse octrooihouder
een Spaans bedrijf aan.
ABC
ABC
Dit is eigenlijk het leerstuk dat de rode draad vormt van dit vak. Dit komt de hele tijd terug. Dat is ook te zien in het
artikel dat is voorgeschreven voor deze week. B is in dit verhaal het IE-recht waar een beroep op wordt gedaan.
Bijvoorbeeld een model, een octrooi of een auteursrecht. In een inbreukzaak is dan vaak de vraag hoe het zit met de
verhouding ten opzichte van C. Dan wordt een IE-recht ingeroepen tegen het product van een ander (C) en dan is de
vraag of C teveel op B lijkt, waardoor er sprake is van een inbreuk. Dat is dus de B-C relatie. C zal in dat geval
eigenlijk altijd zeggen: als ik teveel op B lijk, heeft B geen geldig recht, want als we kijken naar de prior art
(voorafgaand aan B) dan kon je erachter dat B ook niet heel veel afwijkt van A. Je moet immers ook als B zijnde
voldoende afstand nemen van je prior art. Je moet bijvoorbeeld een eigen karakter hebben in geval van een model, of
innovatief zijn in geval van een octrooi. B moet dus voldoende afwijken van A om een geldig recht te zijn en daar gaat
dus vaak de discussie over. Dus je hebt in bijna elke IE-zaak te maken met A, B en C.
- A = Prior art
- B = Object van IE-recht
- C = Vermeend inbreukmakend product
fi
