Aantekeningen Grasple – KOM (kennismaken met onderzoeksmethoden en statistiek)
Kwalitatief onderzoek
K2 – Steekproef
Hoe worden mensen (in onderzoek noemen we die ook wel subjecten) voor een steekproef
geselecteerd?
Globaal gezien kan dit op twee verschillende manieren:
De subjecten worden geheel willekeurig (op toevalsbasis) uit de populatie getrokken. In dit geval
spreken we van een aselecte steekproef.
Er is geen sprake van willekeur of toevalsbasis; óf de onderzoekers óf de subjecten maken deel uit van
het selectieproces. In dit geval spreken we van een selecte steekproef (alle 5 de voorbeelden:
gemaks-, doelgerichte-, quota-, sneeuwbal- en sequentiële steekproef).
Sequentiële steekproef
In kwalitatief onderzoek wordt er vaak gebruik gemaakt van een sequentiële steekproef. Vaak leren
onderzoekers pas gedurende het onderzoek welke kenmerken belangrijk zijn om rekening mee te
houden bij het selecteren van respondenten. Bij een sequentiële steekproef worden de criteria
waaraan respondenten moeten voldoen tijdens het onderzoek aangepast.
In het begin mag iedereen uit de doelpopulatie in de steekproef worden opgenomen, later worden
respondenten met specifieke kenmerken gezocht. Een sequentiële steekproef is dus een
gemakssteekproef gevolgd door een doelgerichte steekproef.
Een sequentiële steekproef past goed bij een kwalitatief onderzoek, vanwege het iteratieve karakter
van kwalitatief onderzoek.
Bedenk dat een kwalitatief onderzoek niet lineair is; je sluit niet de ene fase af en keert er dan niet
meer naar terug. In plaats daarvan wissel je continu tussen verschillende fasen. Hoe heet dit
kenmerk?
Saturatie: In de praktijk ga je in kwalitatief onderzoek door totdat nieuwe respondenten geen nieuwe
informatie meer opleveren over jouw onderzoeksvraag.
K4 – Coderen
Het toekennen van codes is niet zwart/wit. Verschillende mensen kunnen verschillende codes geven
aan dezelfde fragmenten.
Tijdens het coderen is het belangrijk dat onderzoekers de volgende vragen blijven stellen (Glaser,
1978):
- Op welke onderzoeksvraag geeft dit fragment een antwoord?
- Naar welk concept (of deel van een theorie) verwijst dit fragment?
- Wat gebeurt er in dit fragment? Wat is het onderliggende proces?
Concreet, onderzoekers houden tijdens het coderen de volgende tips in hun achterhoofd:
- Zo dicht mogelijk bij de data blijven en steeds de onderzoeksvraag voor ogen houden.
- Alle relevante aspecten van een fragment in de codering opnemen.
- Meer dan één code per fragment is goed mogelijk, maar niet té veel codes per fragment
gebruiken.
,Aantekeningen Grasple – KOM (kennismaken met onderzoeksmethoden en statistiek)
Correlationeel onderzoek
C1 – Meetniveaus
Correlationeel onderzoek is onderzoek waarbij verbanden bestudeerd worden tussen variabelen die
niet door de onderzoeker gemanipuleerd worden.
Het meetniveau van je variabele bepaalt welke statistische tools je wel en niet kunt gebruiken. Om
daar de juiste keuze in te maken, moet je het meetniveau van je variabelen weten.
Laten we eerst even kijken naar de twee kenmerken van een variabele:
- Een variabele heeft numerieke waarden
- Een variabele varieert van persoon tot persoon
Wanneer we het meetniveau van een variabele bepalen, kijken we naar de numerieke waarden van
deze variabele.
Je kunt alle variabelen verdelen in twee soorten:
- Categorische variabelen (categorical): De waarden geven groepen/categorieën aan
- Kwantitatieve variabelen (quantitative): De waarden geven een kwantiteit aan (een
hoeveelheid/grootte)
Bij categorische variabelen spreken we van een nominaal meetniveau. Bij nominale variabelen
vertegenwoordigen de waarden namen/woorden/categorieën.
Nominale variabelen zijn een kwalitatieve classificatie zonder ordening.
- Fruit is daar een voorbeeld van: 1 = appel, 2 = banaan, 3 = peer
- Dit fruit heeft geen natuurlijke ordening
Het fruit 2 (= banaan) is niet meer of groter of beter dan het fruit 1 (= appel)
Binnen de kwantitatieve variabelen zijn er drie verschillende meetniveaus:
- Ordinaal (logische ordening)
- Interval (natuurlijke ordening zonder nulpunt)
- Ratio (natuurlijke ordening met nulpunt)
Variabelen gemeten op ordinaal meetniveau zijn óf een kwalitatieve óf een kwantitatieve
classificatie met een logische ordening. (bijv. het weer in code geel, oranje, rood)
Variabelen gemeten op interval meetniveau hebben een natuurlijke ordening. De verschillen tussen
waarden bij interval variabelen zijn meetbaar en relevant: gelijke verschillen tussen waarden hebben
dezelfde betekenis. (cito scores, de een is beter dan de ander)
Interval variabelen hebben geen absoluut nulpunt (zelfs als de waarde 0 wel voor kan komen). In het
voorbeeld van de CITO toets bestaat de waarde 0 helemaal niet. De scores variëren tussen de 500 (de
laagste score, het minste kennis) en de 550 (de hoogste score, de meeste kennis).
Met de waarden van een interval variabele kun je gewoon rekenen. Je kunt er bijvoorbeeld een
gemiddelde mee uitrekenen.
Variabelen gemeten op ratio meetniveau hebben alle eigenschappen van een interval variabelen,
plus dat ratio variabelen wel een absoluut nulpunt hebben, waarbij een waarde van 0 de afwezigheid
, Aantekeningen Grasple – KOM (kennismaken met onderzoeksmethoden en statistiek)
van de gemeten variabele betekent. (lengte en gewicht, nul is dan geen lengte of gewicht maar kan
nooit een negatief getal zijn)
Net als bij interval variabelen hebben de verschillen tussen de getallen wel een betekenis. Het
verschil tussen 1.30m en 1.40m is hetzelfde als het verschil tussen 1.50m en 1.60m. Bovendien kun je
stellen dat 200 meter sprinten twee keer zo ver is als 100 meter sprinten.
De ratio (=breuk) 200/100=2 heeft hier een echte betekenis (2 keer zo ver).
Samenvatting
De meetbare uitkomsten van een onderzoek noem je variabelen.
Variabelen kunnen we in twee soorten verdelen en hebben vier soorten mogelijke meetniveaus:
- Categorische variabelen (nominaal)
- Kwantitatieve variabelen (ordinaal, interval en ratio)
C2 – Operationaliseren
In onderzoek is het belangrijk dat je termen duidelijk definieert; termen zoals sportiviteit, maar ook
begrippen zoals oplettendheid, agressie of angst. We noemen deze termen theoretische
begrippen of theoretische concepten (constructs)
Een duidelijke definitie van wat de onderzoeker bedoelt met een bepaald theoretisch concept
noemen we de conceptuele definitie.
In een onderzoekssituatie verwijst het begrip operationele definitie naar de manier waarop het
theoretische begrip (construct) gemeten zal worden. De onderzoeker beschrijft welk meetinstrument
gebruikt zal worden.
Samenvatting
- Als een onderzoeker nadenkt over het onderzoek, zijn de te meten begrippen voor de
onderzoeker zelf vaak duidelijk. Maar is dit voor anderen ook zo?
- De conceptuele definitie geeft een duidelijke, eenduidige beschrijving van wat er precies
met de term bedoeld wordt. Dit zorgt ervoor dat het voor iedereen duidelijk is wat er
gemeten gaat worden.
- De operationele definitie geeft aan welk meetinstrument er gebruikt gaat worden om het
begrip te meten. Dit zorgt ervoor dat het voor iedereen duidelijk is hoe er gemeten gaat
worden.
C4 – Beschrijvende statistiek
Wanneer alle scores op dezelfde manier veranderen, spreken we van een transformatie.
Transformaties komen vooral voor bij het veranderen van de meeteenheid (bijv. van inches naar cm)
Transformaties bestaan voornamelijk uit optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen.
Wanneer er bij alle scores dezelfde hoeveelheid opgeteld of afgetrokken wordt, noemen we deze
transformatie een translatie. Alle data punten schuiven dezelfde hoeveelheid op naar links of naar
rechts. We noemen dit ook wel een verplaatsing.
- Het gemiddelde en de mediaan schuiven met de data mee naar rechts en nemen dan ook
met 5 punten toe. De standaardafwijking verandert in dit geval niet. De standaardafwijking
(SD) is immuun voor translaties. De spreiding verandert namelijk niet.
Kwalitatief onderzoek
K2 – Steekproef
Hoe worden mensen (in onderzoek noemen we die ook wel subjecten) voor een steekproef
geselecteerd?
Globaal gezien kan dit op twee verschillende manieren:
De subjecten worden geheel willekeurig (op toevalsbasis) uit de populatie getrokken. In dit geval
spreken we van een aselecte steekproef.
Er is geen sprake van willekeur of toevalsbasis; óf de onderzoekers óf de subjecten maken deel uit van
het selectieproces. In dit geval spreken we van een selecte steekproef (alle 5 de voorbeelden:
gemaks-, doelgerichte-, quota-, sneeuwbal- en sequentiële steekproef).
Sequentiële steekproef
In kwalitatief onderzoek wordt er vaak gebruik gemaakt van een sequentiële steekproef. Vaak leren
onderzoekers pas gedurende het onderzoek welke kenmerken belangrijk zijn om rekening mee te
houden bij het selecteren van respondenten. Bij een sequentiële steekproef worden de criteria
waaraan respondenten moeten voldoen tijdens het onderzoek aangepast.
In het begin mag iedereen uit de doelpopulatie in de steekproef worden opgenomen, later worden
respondenten met specifieke kenmerken gezocht. Een sequentiële steekproef is dus een
gemakssteekproef gevolgd door een doelgerichte steekproef.
Een sequentiële steekproef past goed bij een kwalitatief onderzoek, vanwege het iteratieve karakter
van kwalitatief onderzoek.
Bedenk dat een kwalitatief onderzoek niet lineair is; je sluit niet de ene fase af en keert er dan niet
meer naar terug. In plaats daarvan wissel je continu tussen verschillende fasen. Hoe heet dit
kenmerk?
Saturatie: In de praktijk ga je in kwalitatief onderzoek door totdat nieuwe respondenten geen nieuwe
informatie meer opleveren over jouw onderzoeksvraag.
K4 – Coderen
Het toekennen van codes is niet zwart/wit. Verschillende mensen kunnen verschillende codes geven
aan dezelfde fragmenten.
Tijdens het coderen is het belangrijk dat onderzoekers de volgende vragen blijven stellen (Glaser,
1978):
- Op welke onderzoeksvraag geeft dit fragment een antwoord?
- Naar welk concept (of deel van een theorie) verwijst dit fragment?
- Wat gebeurt er in dit fragment? Wat is het onderliggende proces?
Concreet, onderzoekers houden tijdens het coderen de volgende tips in hun achterhoofd:
- Zo dicht mogelijk bij de data blijven en steeds de onderzoeksvraag voor ogen houden.
- Alle relevante aspecten van een fragment in de codering opnemen.
- Meer dan één code per fragment is goed mogelijk, maar niet té veel codes per fragment
gebruiken.
,Aantekeningen Grasple – KOM (kennismaken met onderzoeksmethoden en statistiek)
Correlationeel onderzoek
C1 – Meetniveaus
Correlationeel onderzoek is onderzoek waarbij verbanden bestudeerd worden tussen variabelen die
niet door de onderzoeker gemanipuleerd worden.
Het meetniveau van je variabele bepaalt welke statistische tools je wel en niet kunt gebruiken. Om
daar de juiste keuze in te maken, moet je het meetniveau van je variabelen weten.
Laten we eerst even kijken naar de twee kenmerken van een variabele:
- Een variabele heeft numerieke waarden
- Een variabele varieert van persoon tot persoon
Wanneer we het meetniveau van een variabele bepalen, kijken we naar de numerieke waarden van
deze variabele.
Je kunt alle variabelen verdelen in twee soorten:
- Categorische variabelen (categorical): De waarden geven groepen/categorieën aan
- Kwantitatieve variabelen (quantitative): De waarden geven een kwantiteit aan (een
hoeveelheid/grootte)
Bij categorische variabelen spreken we van een nominaal meetniveau. Bij nominale variabelen
vertegenwoordigen de waarden namen/woorden/categorieën.
Nominale variabelen zijn een kwalitatieve classificatie zonder ordening.
- Fruit is daar een voorbeeld van: 1 = appel, 2 = banaan, 3 = peer
- Dit fruit heeft geen natuurlijke ordening
Het fruit 2 (= banaan) is niet meer of groter of beter dan het fruit 1 (= appel)
Binnen de kwantitatieve variabelen zijn er drie verschillende meetniveaus:
- Ordinaal (logische ordening)
- Interval (natuurlijke ordening zonder nulpunt)
- Ratio (natuurlijke ordening met nulpunt)
Variabelen gemeten op ordinaal meetniveau zijn óf een kwalitatieve óf een kwantitatieve
classificatie met een logische ordening. (bijv. het weer in code geel, oranje, rood)
Variabelen gemeten op interval meetniveau hebben een natuurlijke ordening. De verschillen tussen
waarden bij interval variabelen zijn meetbaar en relevant: gelijke verschillen tussen waarden hebben
dezelfde betekenis. (cito scores, de een is beter dan de ander)
Interval variabelen hebben geen absoluut nulpunt (zelfs als de waarde 0 wel voor kan komen). In het
voorbeeld van de CITO toets bestaat de waarde 0 helemaal niet. De scores variëren tussen de 500 (de
laagste score, het minste kennis) en de 550 (de hoogste score, de meeste kennis).
Met de waarden van een interval variabele kun je gewoon rekenen. Je kunt er bijvoorbeeld een
gemiddelde mee uitrekenen.
Variabelen gemeten op ratio meetniveau hebben alle eigenschappen van een interval variabelen,
plus dat ratio variabelen wel een absoluut nulpunt hebben, waarbij een waarde van 0 de afwezigheid
, Aantekeningen Grasple – KOM (kennismaken met onderzoeksmethoden en statistiek)
van de gemeten variabele betekent. (lengte en gewicht, nul is dan geen lengte of gewicht maar kan
nooit een negatief getal zijn)
Net als bij interval variabelen hebben de verschillen tussen de getallen wel een betekenis. Het
verschil tussen 1.30m en 1.40m is hetzelfde als het verschil tussen 1.50m en 1.60m. Bovendien kun je
stellen dat 200 meter sprinten twee keer zo ver is als 100 meter sprinten.
De ratio (=breuk) 200/100=2 heeft hier een echte betekenis (2 keer zo ver).
Samenvatting
De meetbare uitkomsten van een onderzoek noem je variabelen.
Variabelen kunnen we in twee soorten verdelen en hebben vier soorten mogelijke meetniveaus:
- Categorische variabelen (nominaal)
- Kwantitatieve variabelen (ordinaal, interval en ratio)
C2 – Operationaliseren
In onderzoek is het belangrijk dat je termen duidelijk definieert; termen zoals sportiviteit, maar ook
begrippen zoals oplettendheid, agressie of angst. We noemen deze termen theoretische
begrippen of theoretische concepten (constructs)
Een duidelijke definitie van wat de onderzoeker bedoelt met een bepaald theoretisch concept
noemen we de conceptuele definitie.
In een onderzoekssituatie verwijst het begrip operationele definitie naar de manier waarop het
theoretische begrip (construct) gemeten zal worden. De onderzoeker beschrijft welk meetinstrument
gebruikt zal worden.
Samenvatting
- Als een onderzoeker nadenkt over het onderzoek, zijn de te meten begrippen voor de
onderzoeker zelf vaak duidelijk. Maar is dit voor anderen ook zo?
- De conceptuele definitie geeft een duidelijke, eenduidige beschrijving van wat er precies
met de term bedoeld wordt. Dit zorgt ervoor dat het voor iedereen duidelijk is wat er
gemeten gaat worden.
- De operationele definitie geeft aan welk meetinstrument er gebruikt gaat worden om het
begrip te meten. Dit zorgt ervoor dat het voor iedereen duidelijk is hoe er gemeten gaat
worden.
C4 – Beschrijvende statistiek
Wanneer alle scores op dezelfde manier veranderen, spreken we van een transformatie.
Transformaties komen vooral voor bij het veranderen van de meeteenheid (bijv. van inches naar cm)
Transformaties bestaan voornamelijk uit optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen.
Wanneer er bij alle scores dezelfde hoeveelheid opgeteld of afgetrokken wordt, noemen we deze
transformatie een translatie. Alle data punten schuiven dezelfde hoeveelheid op naar links of naar
rechts. We noemen dit ook wel een verplaatsing.
- Het gemiddelde en de mediaan schuiven met de data mee naar rechts en nemen dan ook
met 5 punten toe. De standaardafwijking verandert in dit geval niet. De standaardafwijking
(SD) is immuun voor translaties. De spreiding verandert namelijk niet.
