Aardrijkskunde hoofdstuk 3 Zuid-Amerika
Natuurlijke gevaren in Zuid-Amerika
Vulkanen en aardbevingen
Westkust: Nazcaplaat en Antarctische plaat -> onder -> Amerikaanse plaat; subductiezone
(Directe) gevolgen subductie:
Aardbevingen
Vulkaanuitbarstingen
Direct gevolg aardbevingen in de zeebodem voor de kust -> tsunami’s
Ontstaan tsunami:
1. Aardbeving zeebodem
2. Lage golven met hoge snelheid
3. Bij de kust wordt de watermassa afgeremd
4. Achteropkomend water haalt voorste water in -> golven worden opgehoogd
5. Kustlijn trekt terug
6. Golfsnelheid wordt omgezet in hoogte
7. Metershoge, verwoestende golven slaan op de kust
De actieve vulkanen zijn stratovulkanen; niet erg gevaarlijk; vooral uitstoot aswolken;
komen voor in dunbevolkte gebieden
Massabewegingen
Indirect gevolg aardbevingen -> aardverschuivingen
Oorzaken van de massabewegingen; aardverschuivingen:
Delen land schuiven weg bij instabiele hellingen na een aardbeving
Overvloedige neerslag; modder, puin, gesteente wegschuiven van helling
Lahars ontstaat; vulkaan barst uit -> sneeuw, ijs smelten op vulkaanhellingen ->
stroom met modder, puin, ijs, stenen -> stroomt naar beneden
Steden: arme bewoners en nieuwkomers -> bouwen krotwoning op hellingen aan de rand
van grote steden -> aardverschuiving -> huizen schuiven naar beneden
Overstromingen
Flash floods High floods
Berggebieden Vlakke gebieden (rivieren met groot debiet)
Plotseling zeer hoge piekafvoer Traag stijgend niveau
Hevige regenval bovenloop -> bedding loopt vol -> Langdurige regenbuien -> niveau stijgt -> rivier
water vermengt met sediment, stenen -> stort treedt buiten haar oevers
naar beneden
, Menselijke invloed
Menselijke invloeden
Ontbossing:
o Kale hellingen -> minder water in bodem infiltreren -> afstromen oppervlak
o Rivier kan toestroom niet aan -> treedt buiten oevers
Verkeerd landgebruik:
o Afstroming bevorderen
o Rivier kan toestroom niet aan -> treedt buiten oevers
Stedenbouw en wegaanleg:
o Verharding oppervlak -> kortere vertragingstijd
o Rivier kan toestroom niet aan -> treedt buiten oevers
Doordat stedelijke agglomeraties slechte rioleringssystemen hebben -> gevolgen versterkt
-> stadswijken staan blank
Hazard management
Schade
Oorzaken voor enorme toename economische schade van natuurrampen in Zuid-Amerika:
Ongebreidelde urbanisatie
Armoede
Slecht bestuur
Constructie van gebouwen
Infrastructuur op kwetsbare plekken
Klimaatverandering
El Niño
Verliezen mensenlevens natuurrampen ontwikkelingslanden 20 maal groter <-> rijke landen
Oorzaken Voorbeelden
Verkeerde locatiekeuze bouw- en Instabiele hellingen bouwen
infrastructuur
Niet houden aan bouwvoorschriften -
Verkeerd omgaan natuurlijke bronnen Ontbossing
Gebrek aan rampenplan -
Nog meer voorbeelden:
Hoge bevolkingsdichtheden in rivierdalen en delta’s
Gevaarlijke mijnen
Risico’s
Drie versterkende factoren voor het risico van een natuurramp met catastrofale gevolgen:
Aard van de ramp Blootstelling Kwetsbaarheid
Soort ramp Aantal mensen betrokken Fysieke factoren
Intensiteit Aantal gebouwen betrokken Sociale factoren
Schaal (oppervlakte) Infrastructuur verwoest Economische factoren
Gerelateerde schadelijke Milieufactoren
gevolgen
Natuurlijke gevaren in Zuid-Amerika
Vulkanen en aardbevingen
Westkust: Nazcaplaat en Antarctische plaat -> onder -> Amerikaanse plaat; subductiezone
(Directe) gevolgen subductie:
Aardbevingen
Vulkaanuitbarstingen
Direct gevolg aardbevingen in de zeebodem voor de kust -> tsunami’s
Ontstaan tsunami:
1. Aardbeving zeebodem
2. Lage golven met hoge snelheid
3. Bij de kust wordt de watermassa afgeremd
4. Achteropkomend water haalt voorste water in -> golven worden opgehoogd
5. Kustlijn trekt terug
6. Golfsnelheid wordt omgezet in hoogte
7. Metershoge, verwoestende golven slaan op de kust
De actieve vulkanen zijn stratovulkanen; niet erg gevaarlijk; vooral uitstoot aswolken;
komen voor in dunbevolkte gebieden
Massabewegingen
Indirect gevolg aardbevingen -> aardverschuivingen
Oorzaken van de massabewegingen; aardverschuivingen:
Delen land schuiven weg bij instabiele hellingen na een aardbeving
Overvloedige neerslag; modder, puin, gesteente wegschuiven van helling
Lahars ontstaat; vulkaan barst uit -> sneeuw, ijs smelten op vulkaanhellingen ->
stroom met modder, puin, ijs, stenen -> stroomt naar beneden
Steden: arme bewoners en nieuwkomers -> bouwen krotwoning op hellingen aan de rand
van grote steden -> aardverschuiving -> huizen schuiven naar beneden
Overstromingen
Flash floods High floods
Berggebieden Vlakke gebieden (rivieren met groot debiet)
Plotseling zeer hoge piekafvoer Traag stijgend niveau
Hevige regenval bovenloop -> bedding loopt vol -> Langdurige regenbuien -> niveau stijgt -> rivier
water vermengt met sediment, stenen -> stort treedt buiten haar oevers
naar beneden
, Menselijke invloed
Menselijke invloeden
Ontbossing:
o Kale hellingen -> minder water in bodem infiltreren -> afstromen oppervlak
o Rivier kan toestroom niet aan -> treedt buiten oevers
Verkeerd landgebruik:
o Afstroming bevorderen
o Rivier kan toestroom niet aan -> treedt buiten oevers
Stedenbouw en wegaanleg:
o Verharding oppervlak -> kortere vertragingstijd
o Rivier kan toestroom niet aan -> treedt buiten oevers
Doordat stedelijke agglomeraties slechte rioleringssystemen hebben -> gevolgen versterkt
-> stadswijken staan blank
Hazard management
Schade
Oorzaken voor enorme toename economische schade van natuurrampen in Zuid-Amerika:
Ongebreidelde urbanisatie
Armoede
Slecht bestuur
Constructie van gebouwen
Infrastructuur op kwetsbare plekken
Klimaatverandering
El Niño
Verliezen mensenlevens natuurrampen ontwikkelingslanden 20 maal groter <-> rijke landen
Oorzaken Voorbeelden
Verkeerde locatiekeuze bouw- en Instabiele hellingen bouwen
infrastructuur
Niet houden aan bouwvoorschriften -
Verkeerd omgaan natuurlijke bronnen Ontbossing
Gebrek aan rampenplan -
Nog meer voorbeelden:
Hoge bevolkingsdichtheden in rivierdalen en delta’s
Gevaarlijke mijnen
Risico’s
Drie versterkende factoren voor het risico van een natuurramp met catastrofale gevolgen:
Aard van de ramp Blootstelling Kwetsbaarheid
Soort ramp Aantal mensen betrokken Fysieke factoren
Intensiteit Aantal gebouwen betrokken Sociale factoren
Schaal (oppervlakte) Infrastructuur verwoest Economische factoren
Gerelateerde schadelijke Milieufactoren
gevolgen
