Thema 3 – centrale cerebrale stoornissen
Macroanatomie cerebrum
Het cerebrum bestaat grofweg uit twee hersenhelften, ook wel
hemisferen genoemd, welke gescheiden zijn door de fissura
longitudinale cerererbi. De verbinding tussen de linker en rechter
hersenhelft noemen we het corpus callosum.
Daarnaast zijn er opvallende groeven (sulci) en windingen (gyri)
aanwezig welke zorgen voor oppervlakte vergroting van het brein. Er
zijn twee prominente sulci aanwezig welke ook dienen als anatomisch
scheidingsvlak:
- Sulcus centralis (centrale groeve): scheiding lobus frontalis en
pariëtale
- Sulcus lateralis (= fissure van Sylvii): scheiding lobus
frontalis/parietalis met temporalis.
Verder onderscheiden we 4 hersenkwabben:
- Lobus frontalis (voorhoofdskwab)
- Lobus pariëtale (wandbeenkwab)
- Lobus temporalis (slaapbeenkwab)
- Lobus occipitalis (achterhoofdskwab)
o Insula = niet zichtbare schors
Verder maken we een onderscheid tussen de
‘’tussenhersenen’’ en de hersenstam.
- Diencephalon (tussenhersenen)
- Truncus cerebri (hersenstam)
Als laatste bevindt zich aan de achterzijde,
onder het cerebrum, nog het cerebellum
(kleine hersenen)
Lobus frontalis:
De frontale kwabben spelen een rol bij het aansturen van
willekeurige, doelgerichte bewegingen (motorische cortex +
associatiegebieden in gyrus precentralis) , maar ze zijn ook bij veel
psychische functies betrokken, zoals de zelfbeheersing, het
beoordelingsvermogen, de rede, sociaal gedrag, onze spraak (via
het centrum van Broca), en het geheugen.
Lobus pariëtale:
De pariëtale kwabben spelen een rol bij het aaneensluiten van de
signalen van de zintuigen (sensorische primaire cortex +
associatiegebieden in gyrus postcentralis) en bij het ruimtelijk
inzicht. Zij bestaan uit, van voor naar achter, de primaire en
secundaire somatosensibele schors, de cortex parietalis posterior en
de secundaire visuele schors.
Lobus temporalis:
De temporale kwabben zijn betrokken bij het gehoor (primaire
auditieve schors), het verbale geheugen en de taalfuncties, en ook bij visuele herkenning. Hier is
onder andere ook het spraakcentrum van Wernicke gelegen.
Onderverdeeld in lateraal (buitenste gelegen) en mediaal (binnenste gelegen, hippocampus en
amygdala) deel.
1
,Thema 3 – centrale cerebrale stoornissen
Lobus occipitalis:
De occipitale kwabben of lobi occipitales zijn de delen van de hersenen
die verantwoordelijk zijn voor het verwerken van visuele informatie
(primaire auditieve schors). De lobben rusten op het tentorium
cerebelli, een dubbelblad van dura mater dat de grote hersenen
scheidt van het cerebellum.
Diencephalon (‘’tussenhersenen’’):
Bevat onder andere de thalamus (belangrijk
integratiecentrum), hypothalamus (aansturing CZS) en de
epithalamus (o.a. dag- en nachtritme).
Verder bevinden er zich de epi- en hypofyse, het derde
ventrikel en ook de N. opticus (N. II) is hier gelegen.
2
, Thema 3 – centrale cerebrale stoornissen
- Thalamus: kerncomplex met schakelkernen voor somatosensibiliteit
(van perifeer naar sensomotorische cortex) en tevens wat motorische
informatie welke wordt uitgezonden naar het cerebellum en
motorische cortex.
o Daarnaast ook integratie en expressie van emoties (onderdeel
limbisch systeem).
- Hypothalamus: beval veel kernen die met hormonale en autonome
regulatie te maken hebben.
o Zorgen hiermee voor handhaving homeostase lichaam:
▪ Regulatie werking hypofyse
▪ Controle en regulatie (via autonome zenuwstelsel)
vegetatieve functies (lichaamstemperatuur, vocht-
huishouding, voedselopname, biologische klok)
▪ Regulatie emoties (onderdeel limbisch systeem).
- Epifyse (ook wel pijnappelklier genoemd): productie hormoon
melatonine (slaaphormoon) onder invloed van kernen in
hypothalamus.
Hersenstam (truncus cerebri):
Bestaat uit de volgende onderdelen:
mesencefalon, pons en de medulla oblongata
(verlengde merg).
Daarnaast is ook het 4e ventrikel gelegen met het
aquaduct van sylvii/aquaductes cerebri (verbinding
3e en 4e ventrikel).
- Mesencefalon: gelegen aan de voorzijde
van het aquaductus cerebri. Bevat de
kernen van N. III en IV met daarnaast een
2-tal schakelkernen van extrapiramidale
banen (nucleus ruber en substantia nigra).
o Daarnaast ook de zenuwbundels
(tracti) van de piramidebanen (motorisch) en
somatosensorische vezels.
▪ Gelegen in pedunculi cerebri (hersenstelen)
3
Macroanatomie cerebrum
Het cerebrum bestaat grofweg uit twee hersenhelften, ook wel
hemisferen genoemd, welke gescheiden zijn door de fissura
longitudinale cerererbi. De verbinding tussen de linker en rechter
hersenhelft noemen we het corpus callosum.
Daarnaast zijn er opvallende groeven (sulci) en windingen (gyri)
aanwezig welke zorgen voor oppervlakte vergroting van het brein. Er
zijn twee prominente sulci aanwezig welke ook dienen als anatomisch
scheidingsvlak:
- Sulcus centralis (centrale groeve): scheiding lobus frontalis en
pariëtale
- Sulcus lateralis (= fissure van Sylvii): scheiding lobus
frontalis/parietalis met temporalis.
Verder onderscheiden we 4 hersenkwabben:
- Lobus frontalis (voorhoofdskwab)
- Lobus pariëtale (wandbeenkwab)
- Lobus temporalis (slaapbeenkwab)
- Lobus occipitalis (achterhoofdskwab)
o Insula = niet zichtbare schors
Verder maken we een onderscheid tussen de
‘’tussenhersenen’’ en de hersenstam.
- Diencephalon (tussenhersenen)
- Truncus cerebri (hersenstam)
Als laatste bevindt zich aan de achterzijde,
onder het cerebrum, nog het cerebellum
(kleine hersenen)
Lobus frontalis:
De frontale kwabben spelen een rol bij het aansturen van
willekeurige, doelgerichte bewegingen (motorische cortex +
associatiegebieden in gyrus precentralis) , maar ze zijn ook bij veel
psychische functies betrokken, zoals de zelfbeheersing, het
beoordelingsvermogen, de rede, sociaal gedrag, onze spraak (via
het centrum van Broca), en het geheugen.
Lobus pariëtale:
De pariëtale kwabben spelen een rol bij het aaneensluiten van de
signalen van de zintuigen (sensorische primaire cortex +
associatiegebieden in gyrus postcentralis) en bij het ruimtelijk
inzicht. Zij bestaan uit, van voor naar achter, de primaire en
secundaire somatosensibele schors, de cortex parietalis posterior en
de secundaire visuele schors.
Lobus temporalis:
De temporale kwabben zijn betrokken bij het gehoor (primaire
auditieve schors), het verbale geheugen en de taalfuncties, en ook bij visuele herkenning. Hier is
onder andere ook het spraakcentrum van Wernicke gelegen.
Onderverdeeld in lateraal (buitenste gelegen) en mediaal (binnenste gelegen, hippocampus en
amygdala) deel.
1
,Thema 3 – centrale cerebrale stoornissen
Lobus occipitalis:
De occipitale kwabben of lobi occipitales zijn de delen van de hersenen
die verantwoordelijk zijn voor het verwerken van visuele informatie
(primaire auditieve schors). De lobben rusten op het tentorium
cerebelli, een dubbelblad van dura mater dat de grote hersenen
scheidt van het cerebellum.
Diencephalon (‘’tussenhersenen’’):
Bevat onder andere de thalamus (belangrijk
integratiecentrum), hypothalamus (aansturing CZS) en de
epithalamus (o.a. dag- en nachtritme).
Verder bevinden er zich de epi- en hypofyse, het derde
ventrikel en ook de N. opticus (N. II) is hier gelegen.
2
, Thema 3 – centrale cerebrale stoornissen
- Thalamus: kerncomplex met schakelkernen voor somatosensibiliteit
(van perifeer naar sensomotorische cortex) en tevens wat motorische
informatie welke wordt uitgezonden naar het cerebellum en
motorische cortex.
o Daarnaast ook integratie en expressie van emoties (onderdeel
limbisch systeem).
- Hypothalamus: beval veel kernen die met hormonale en autonome
regulatie te maken hebben.
o Zorgen hiermee voor handhaving homeostase lichaam:
▪ Regulatie werking hypofyse
▪ Controle en regulatie (via autonome zenuwstelsel)
vegetatieve functies (lichaamstemperatuur, vocht-
huishouding, voedselopname, biologische klok)
▪ Regulatie emoties (onderdeel limbisch systeem).
- Epifyse (ook wel pijnappelklier genoemd): productie hormoon
melatonine (slaaphormoon) onder invloed van kernen in
hypothalamus.
Hersenstam (truncus cerebri):
Bestaat uit de volgende onderdelen:
mesencefalon, pons en de medulla oblongata
(verlengde merg).
Daarnaast is ook het 4e ventrikel gelegen met het
aquaduct van sylvii/aquaductes cerebri (verbinding
3e en 4e ventrikel).
- Mesencefalon: gelegen aan de voorzijde
van het aquaductus cerebri. Bevat de
kernen van N. III en IV met daarnaast een
2-tal schakelkernen van extrapiramidale
banen (nucleus ruber en substantia nigra).
o Daarnaast ook de zenuwbundels
(tracti) van de piramidebanen (motorisch) en
somatosensorische vezels.
▪ Gelegen in pedunculi cerebri (hersenstelen)
3
